အပြည်ပြည်ဆင ို ရ ် ှောဥြရေ - အ ျှောားပြည်သ ရ ှေ့ရ ှောက် ကကှောားနှောစစ်ရဆားြံြိုငြ ် ွင ်ူ့ ဥြရေန င ူ့် ေီ ို ကရရစီစင်တှော info@law-democracy.org +1 902 431-3688 www.law-democracy.org ၂၀၂၂ ြိုနစ်၊ ရ လ ပြည်သ ရူ့ ှေ့ရ ှောက် တရှောားစီရင်ပြင်ားဆ ိုင ရ ် ှော အရပြြံစည်ား ျဉား ျှောား ပြည်သရူ့ ှေ့ရ ှောက် တရှောားစီရင်ပြင်ားဟသည် အ တ ှု စ်ြက ု ု ကကှောားနှောစစ်ရ ားရနစဉ် အ ှောားပြည်သအှောား ဝင်ရရှောက် ရလူ့လှောြွငရ ု ် ှောလှောရစရန် ဖန်တားီ ရြားနင ု ရ ် သှော ူ့် ြားကှော တရှောားစီရင်ရရား ဏ္ိုင်အရြေါ် ပြည်သတု ူ့ ယကု ကည် ှုြင အရရားကကီားနည်ားလ ား် တစ်ြပု ဖစ်၏။ တရှောားစီရင် ှု ှောားကု ြု န်အှောားပဖင ူ့် အ ှောားပြည်သတထ ု ူ့ ြွငလ ူ့် င်ား ပ င်သှောစွှော ြ ပြသငပူ့် ြီား၊ ဒ ီ ယ ီ ှော ှောားအရနပဖငလ ှု ွွဲ ှောားနငစ ် ြ်စွှော သတင်ားရြားြု ူ့ ြုငြ ် င ွ န ူ့် ည်ား အ တ ူ့် ြ်လ ဉ်ား၍ လွတလ ူ့် င ူ့် ပြည်သလထုထ လွတလ ် ြ်စှောွ သတင်ားပဖနရ ် ူ့ ဝြုငြ ် င ွ ူ့် သင၏ ု ု ူ့ လွတလ ် ြ်စွှော ထုတရ ် ဖှော် ရပြှော ူ့် ။ ထသ ြ ု ုငြ ် င ွ န ူ့် င ူ့် သတင်ားရယြင ု ြ ် င ွ န ု ူ့ တစ်သ တ်တည်ား ရ ရနသင၏ ူ့် စ် ိုားလားု ကု သတင်ားသ ှောားတက ူ့် ။ ပြည်သရူ့ ှေ့ရ ှောက် အစစ်ရ ားြြုငြ ် င ွ အ ူ့် တွက် အပြည်ပြည် အြုဒ ် ၁၀ ၌ “လတင ု ား် သည် ၎င်ား၏အြွငအ ူ့် ရရားနင ူ့် တှောဝန် ပြစ် ှုရကကှောင်ားအရ စွြ်စွွဲြ က်ကု အ င ု ရ ် ှောလအြွ ူ့ ငအ ူ့် ရရား ရကကညှောစှောတ ်ား (UDHR) ှု ှောားကု အ ားု အပဖတ်ြရှောတွငပ် ဖစ်ရစ, ၎င်ားအရြေါ် ားု အပဖတ်ြရှောတွငပ် ဖစ်ရစ လွတလ ် ြ်၍ ဘက်လက ု ် ှု ရသှော တရှောားရု ား တစ် ရြ်က အ ျှောားပြည်သရ ရ ှေ့ ှောက်တင ွ ် တရှောား ျှတစွှော ကကှောားနှော စစ်ရဆားပြင်ားကို တန်ားတရည်တ အပြညူ့အ ် ဝ ရြုင ် ြွင ူ့် သည်"၊ အြုဒြ ် ွွဲ ၁၁(၁) ၌ “ပြစ် တ ှု စ်ရြ်ပဖင ူ့် တရှောားစွွဲ ြ ု ရရသှော လတင ု ား် သည် စွြ်စွွဲြရ သညူ့် ပြစ် ှုအတွက် ြုြရြ ြရန်လအ ု ြ���သညူ့် အှော ြြ က် ရသှော, အ ျှောားပြည်သ ရ ှေ့ရ ှောက်၌ စစ်ရဆားရသှော တရှောားရံို ားက ဥြရဒနင ူ့် အညီ ကကှောားနှောစစ်ရ ားပြီား ပြစ် ှုက ားလွနသ ် ည်ဟု ထင် ှောားစီရင် ှု ြရ ြ င်ား အပြစ် သ ု ် ူ့ွဲ ဟ၍ တ်ယပြင်ားြထက သညူ့် အြွငအ ် င ွ ား် ပြဋ္ဌှောန်ားရြားထှောား၏။ [အရလား ရြားရဖှော်ပြရန်] ူ့် ရရား သည်”ဟ၍ ထညူ့သ ထရ ု ြုငြ ် င ွ သ ူ့် ည် ျှတစွှော ကကှောားနှောရသှော အ ှုတွွဲ ှောားအပဖစ် အစစ်ရ ားြြုငြ ် င ွ ၏ ု ား် ပဖစ်ရကကှောင်ား ူ့် တစ်စတ်တစ်ြင နင ု င ် သှောားနငန ု င ် ရရားအြွငအ ု ရ ် ှောနင ု င ် တကှောစှောြ ိုြ် (ICCPR) အြဒ ု ြ ် ွွဲ ၁၄(၁) ၌ ဤသု အှော ြထှောား၏။ ူ့် င ူ့် ရရား င ူ့ “တရှောားရု ားနင ်ူ့ ြုရု ားရ ှေ့ရ ှောက်တွင် အှောားလုားသှောတညီ ျှ ရ ည်။ ပြစ် ရ ှု ကကှောင်ားအရ တရှောားစွွဲ ု ုားပဖတ် ရှောတွင ် ဥြရဒရကကှောင်ားအရ ဖွွဲှေ့စည်ားထှောားရသှော စွ ်ားရည်ပြညူ့ဝ ် ရသှော, လွတ်လြ်၍ ဘက် လုက်သညူ့် ြုရု ား ရ ှေ့ရ ှောက်တွင် လတုငား် အတွက် ျှတရသှော လထုကကှောားနှောြွင ်ူ့ သည်။” ယင်ား၌ 'ပြစ် ှုရကကှောင်ားအရ' ဟု ရည်ညွှနား် ရသှော်လည်ား ပြည်တင ွ ား် ဥြရဒ၌ တရှောားဝင်သတ် တ်သညူ့် 'ရှောဇ၀တ် ှု' င ု ရ ် ှော စွွဲြ က် ှောားနငသ ူ့် ှော သက် င ု သ ် ည်ဟု လ ု ရ ု ြ ။ စင်စစ် ထအ ု ၏ ှု “ရည်ရွယြ ် က်, စရု ကလ ် ကခဏှော (သ)ု ူ့