(IHRB) ႏွင့္ ဒိန္းမတ္အေျခစိုက္ Danish Institute of Human Rights (DIHR) တို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္းကာ
ျမန္မာ့
အိုင္စီတီက႑ကို အဓိကထားၿပီး ေလ့လာခဲ့ပါသည္။ ဤအစီရင္ခံစာအတြက္ ေလ့လာဆန္းစစ္ရာတြင္ ရွိထားၿပီး
တစ္ဆင့္ရရွိေသာ စာတမ္းမ်ား၊ သတင္းမွတ္တမ္း အခ်က္အလက္မ်ား သုေတသနျပဳလုပ္ေလ့လာျခင္း (desk research) ႏွင့္ ကြင္းဆင္းေလ့လာမႈမ်ားကို မႏ ၱေလး၊ စစ္ကိုင္းႏွင့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးမ်ား အပါအဝင္ ရွမ္း၊ မြန္ႏွင့္
ကခ်င္ျပည္နယ္မ်ားတြင္ အေျချပဳ၍ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါသည္။ အိုင္စီတီက႑ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လက္ရွိ
မူဝါဒမ်ားႏွင့္ ဥပေဒေရးရာ မူေဘာင္မ်ားကို ေစ့ငံုနက္နဲစြာ သံုးသပ္ျခင္းအျပင္ သမိုင္းေၾကာင္း၊ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရး
အခ်င္းအရာမ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္းသံုးသပ္ခဲ႔ပါသည္။ ထို႔အျပင္ အနာဂါတ္ အိုင္စီတီ က႑မွ ျမန္မာ့လူ႕ေဘာင္အေပၚ
လက္ေတြ႔ႏွင့္ ျဖစ္လာႏုိင္ဖြယ္ရွိေသာ သက္ေရာက္မႈမ်ားႏွင့္ အိုင္စီတီက႑ကို သံုးသပ္မႈမ်ားလုပ္ေဆာင္ရန္ႏွင့္ ပိုမို
နားလည္ႏိုင္ေစရန္အလို႔ငွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ အိုင္စီတီက႑ရွိ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း နယ္ပယ္အသီးသီးတြင္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း
မ်ားႏွင့္ မူဝါဒမ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္းေလ့လာဆန္းစစ္ သုေတသန ျပဳလုပ္ခဲ့ပါသည္။
စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားအား က႑အလိုက္ ေလ႔လာဆန္းစစ္ျခင္း (SWIA) ကို လုပ္ေဆာင္ရျခင္း
ေနာက္ခံအေၾကာင္းရင္းမွာ အိုင္စီတီက႑တြင္ အဓိက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈဆိုင္ရာ အႏ ၱရာယ္မ်ားကို ေဖာ္
ထုတ္တင္ျပရန္ေပးရန္ႏွင့္
ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ ျမန္မာျပည္သူလူထုႏွင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစသည့္ အျပဳအမႈမ်ိဳးျဖစ္လာေစေရး
အိုင္စီတီက႑တြင္ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းလည္ပတ္လုပ္ကိုင္မႈမ်ား ပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစရန္
အလို႔ငွာ ျမန္မာအစိုးရအပါအဝင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ျမန္မာ့လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းအတြက္ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို
ေဖာ္ထုတ္တင္ျပရန္ ျဖစ္သည္။
ဤေလ့လာဆန္းစစ္မႈသည္ အနာဂါတ္ကို ေမွ်ာ္မွန္းလုပ္ကိုင္သည့္ ဆန္းစစ္မႈျဖစ္ၿပီး အိုင္စီတီက႑၏ ေကာင္းက်ိဳး
သက္ေရာက္မႈမ်ားကို ခိုင္မာအားေကာင္းေစၿပီး ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ျဖစ္ပြားမႈမ်ားကို ကာကြယ္ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ေရး
လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ ပါဝင္အက်ိဳးျပဳႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္ပါသည္။ (စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားအား က႑
အလိုက္ ေလ႔လာဆန္းစစ္ျခင္း (SWIA) ေဆာင္ရြက္ခ်င္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင့္ ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္းဆိုင္ရာ စနစ္တက်
ေဆာင္ရြက္ပံုအဆင့္ဆင့္ အေသးစိတ္ကို အခန္း (၁) တြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။)
အိုင္စီတီ က႑အတြင္းရွိ အဓိက ပါဝင္သူမ်ား
ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ
ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ အျခားက႑မ်ားမွာကဲ့သို႔ပင္ အိုင္စီတီက႑တစ္ခုလံုးကို စီမံႀကီးၾကပ္ရသည့္ အစိုးရဌာနမ်ားသည္
မႏုိင္ဝန္္ထမ္းေနရသည့္ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းအနည္းငယ္ေပၚ တည္မွီကာ လုပ္ေဆာင္ေနရသည္။
ျမန္မာႏိင
ု င
္ ၏
ံ ဖြ႕ံ ၿဖိဳးမႈအရွန
ိ တ
္ းုိ ျမႇငရ
့္ န္ႏင
ွ ့္ ကမ ာၻ လံးု ဆိင
ု ရ
္ ာဆက္သယ
ြ ေ
္ ရးႏွင့္ ယွဥၿ္ ပိဳင္မမ
ႈ ်ားတြင္ ေနာက္က် အထီးက်န္
ေနမႈမွ လြတ္ေျမာက္ရန္ ႏိုင္ငံသားမ်ားအား နည္းပညာမ်ား ထိေတြ႕ရယူႏိုင္ေစျခင္းျဖင့္ ေထာက္ပံ့ေပးရန္ဆိုသည့္
အစိုးရ၏ ရည္မွန္းခ်က္ႀကီးမားသည့္ အိုင္စီတီနည္းပညာ အဓိကအသံုးခ် အခ်က္အလက္ ဝန္ေဆာင္မႈရယူသည့္
(e-agenda) လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေရး နည္းပညာကၽြမ္းက်င္သည့္ လုပ္ကုိင္ႏိုင္
စြမ္းရွိေသာ ဝန္ထမ္းအေရအတြက္မွာ အနည္းငယ္သာ ရွိပါသည္။ အိုင္စီတီက႑ တိုးတက္ေရးအတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ား
သည္ - ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားႏွင့္ ကြန္ရက္ဆိုင္ရာ အေျခခံအေဆာက္အအံုမ်ား စီစဥ္ထားရွိေရး၊ တိုးခ်ဲ႕ေရးမွသည္ ေပၚထြန္း
လာေနသည့္ ကြန္ပ်ဴတာအသံုးျပဳစနစ္မ်ားအတြက္ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္သည့္ နည္းပညာစံမ်ား တည္ေဆာက္ျခင္း၂၁ ရာစုႏွင့္ ကိုက္ညီသည့္ ပညာစံနစ္ ျပန္လည္ အားျဖည့္တည္ေဆာက္ႏိုင္ေရး လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားအထိ - အလြန္
ႀကီးမားပါသည္။ အိုင္စီတီက႑၏ သေဘာသဘာဝသည္ ခ်ိတ္ဆက္ ဆက္သြယ္သည္ျဖစ္ရာ ယင္းအခ်က္သည္
ပင္လွ်င္ ကာလရွည္ၾကာစြာ အထီးက်န္ျဖစ္ခဲ့ရသည့္ တိုင္းျပည္တစ္ျပည္အတြက္ အကၽြမ္းတဝင္ မရွိသည့္ ႏိုင္ငံတကာ
စံခ်ိန္စံညြန္းကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဆက္ဆံေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားကို ကိုင္တြယ္ရာတြင္ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို
2
ျမန္မာ့ အိုင္စီတီက႑၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားအား ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္း