ြမန်မာနိုင်ငဳအတွက် သတင်ဵအချက်အလက်ရယူပိုင်ခွငဴ်လမ်ဵညဃန်
အဆငဴ်၌ ပိုင်ဆုင
ိ ်မင ပိုမိုရရှိေစသည်။ အြပန်အလှန်အာဵြဖငဴ် ယင်ဵသည် ဆုဳဵြဖတ်ချက်ချသညဴ် လုပ်ငန်ဵစဉ်
မျာဵနှငဴ် ပေရာဂျက်မျာဵကို အေကာင်အထည်ေဖာ်ရာတွင် တိုဵတက်ေစရန်လည်ဵ ကူညီေပဵသည်။ ထို့အတူ ပိုမို
ပွငဴ်လင်ဵြမင်သာမငသည် ဖွဳ့မဖိုဵတိုဵတက်ေရဵကကိုဵပမ်ဵမငမျာဵအေနြဖငဴ် ယင်ဵတို့ ရည်ရွယ်ေသာ ပန်ဵတိုင်မျာဵသို့
ေရာက်ရှိေစရန်လည်ဵ ေထာက်ကူေပဵနိုင်၏။
၁၊ ၃။ နိုင်ငဳသာဵမျာဵနှငဴ်ဆက်ဆဳေရဵ
အစိုဵရမျာဵသည် ပိုမိုပွငဴ်လင်ဵလာေသာအခါတွင် တရာဵဝင်မငကို အေြခခဳလျက် သတင်ဵအချက်အလက်မျာဵကို
မျှေဝ က၏။ (ဆိလ
ု ိုသည်မှာ ကိုယ်ေရဵကိုယ်တာအဆက်အသွယ်မျာဵမှတစ်ဆငဴ် အလွတ်သေဘာမဟုတ်ဘဲ
သတင်ဵရယူပိုင်ခွငဴ်ဥပေဒေအာက်တွင်) ေကာလာဟလမျာဵကို ကန့်သတ်ထာဵနိုင်မပီဵ လူ့အဖွဲ့အစည်ဵအတွင်ဵ
ပျ ဳ့နှဳ့ေနေသာ သတင်ဵအချက်အလက်မျာဵအတွက် ပိုမိုခိုင်မာေသာအေြခခဳတစ်ရပ်ကို တည်ေဆာက်နိုင်၏။
အြပန်အလှန်အာဵြဖငဴ် ယုဳ ကည်မငနှငဴ် သတင်ဵအချက်အလက်မျာဵအေပါ်အေြခခဳ၍ နိုင်ငဳသာဵမျာဵနှငဴ် အစိုဵရ
တို့အ ကာဵ ပိုမိုေကာင်ဵမွန်ေသာ လွမ်ဵခခုဳဆက်ဆေ
ဳ ရဵစနစ်ကို တည်ေဆာက်ရန် ကူညီေပဵနိုင်မည်ြဖစ်၏။
၁၊ ၄။ တာဝန်ခဳမင
တာဝန်ခဳမငနှငဴ် ေကာင်ဵမွန်ေသာ အုပ်ချုပ်မငစနစ်သည် ဒီမိုကေရစီနိုင်ငဳအာဵလုဳဵအတွက် အဓိကတန်ဖိုဵမျာဵြဖစ်
မပီဵ ြပည်သူတို့၏ ယုဳ ကည်မငကို တည်ေဆာက်ရန်နှငဴ် အုပ်ချုပ်ေရဵစနစ်ထဲသို့ ပိုမိုပွငဴ်လင်ဵစွာ ပါဝင်နိုင်ေသာ
အသွင်ကူဵေြပာင်ဵမငလက္ခဏာကို ေဖာ်ြပရန် မရှိမြဖစ် လိုအပ်၏။ တာဝန်ခဳမင၏ အနှစ်သာရမှာ ြပည်သူလူထု
သည် ၎င်ဵတို့ ေခါင်ဵေဆာင်မျာဵ၏ လုပ်ေဆာင်ချက်မျာဵကို စိစစ်ပိုင်ခွငဴ်နှငဴ် အေြခအတင်ေဆွဵေနွဵပိုင်ခွငဴ်တို့
အြပင် အစိုဵရ၏ စွမ်ဵေဆာင်ရည်ကိုလည်ဵ အကဲြဖတ်ပိုင်ခွငဴ် ရှိသည်။ သို့ေသာ် ယင်ဵရပိုင်ခွငဴ်မျာဵသည်
စီဵပွာဵေရဵ, လူမငေရဵစနစ်မျာဵ, အလုပ်လက်မဲဴြပဿနာနှငဴ် သဘာဝပတ်ဝန်ဵကျင်ဆိုင်ရာ ေဆာင်ရွက်ချက်မျာဵ
စသည်ဴ ြပည်သူလူထု စိုဵရိမ်ေ ကာငဴ် ကေသာ အေရဵကကီဵကိစ္စမျာဵနှငဴ်စပ်လျဉ်ဵေသာ သတင်ဵအချက်အလက်
မျာဵကို ရယူနိုင်မှသာ ြဖစ်နိုင်၏။
ထို့အြပင် ြမန်မာနိုင်ငဳအတွက်မူ သတင်ဵအချက်အလက်ရယူပိုင်ခွငဴ်မှာ အတိတ်က အလွဲသုဳဵစာဵမငမျာဵကို
တွက်ချက်ြခင်ဵနှငဴ် တရာဵဥပေဒစိုဵမိုဵေရဵကို ြပန်လည်အတည်ြပုြခင်ဵ နှစ်မျ ိုဵလုဳဵအတွက် နည်ဵလမ်ဵတစ်ခု
အြဖစ် အသွင်ကူဵေြပာင်ဵေရဵကာလ တရာဵမျှတမငနှငဴ် စပ်လျဉ်ဵ၍ အထူဵ မှတ်သာဵဖွယ်ေကာင်ဵ၏။ သီဵြခာဵ
လွတ်လပ်ေသာ ကျွမ်ဵကျင်ပညာရှင် Diane Orentlicher က ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ေအာက်ပါအတိုင်ဵ မှတ်ချက်
ချခဲဴသည်။
ဆိုဵဆိုဵရွာဵရွာဵ ရာဇဝတ်မငမျာဵ ကျူဵလွန်ြခင်ဵနှငဴ် ကကီဵမာဵေသာ သို့မဟုတ် စနစ်ကျေသာ ချိုဵေဖာက်မငမျာဵ
မှတစ်ဆငဴ်
ထိုရာဇဝတ်မငမျာဵကျူဵလွန်ရန်
ဦဵတည်ေစေသာ
အေြခအေနမျာဵ,
အေ ကာင်ဵရင်ဵမျာဵနှငဴ်
The Centre for Law and Democracy a non-profit human rights organisation working
internationally to provide legal expertise on foundational rights for democracy.
4