ြမန်မာနိုင်ငဳအတွက် သတင်ဵအချက်အလက်ရယူပိုင်ခွငဴ်လမ်ဵညဃန်
မှာဵယွင်ဵသညဴ် သို့မဟုတ် မြပညဴ်စုဳသညဴ် အချက်အလက်နှငဴ် လုပ်ထုဳဵလုပ်နည်ဵမျာဵကို ေဖာက်ဖျက်ကျူဵလွန်
ြခင်ဵတို့လည်ဵ ပါဝင်သငဴ်၏။
နိုင်ငဳအမျာဵအြပာဵတွင်
အဆိပ
ု ါေတာင်ဵဆိုချက်ကို
မူလက
ြငင်ဵဆိုထာဵေသာ
တူညီသညဴ်
ြပည်သူ့
အာဏာပိုင်(တစ်ဦဵ)ထဳ ရုဳဵတွင်ဵအယူခဳဝင်ရန်အတွက် ဥပေဒက ြပဌာန်ဵထာဵသည်။ ယင်ဵမှာ ြပဿနာမျာဵ
ေြဖရှင်ဵရာ၌ ြပည်သူ့အာဏာပိုင်မျာဵကို ရုဳဵတွင်ဵ၌ လျင်ြမန်စွာ ေြဖရှင်ဵနိုင်ေရဵ ကူညီရန် အသုဳဵဝင်ေစနိုင်၏။
အငယ်တန်ဵအရာရှိမျာဵအေနြဖငဴ် သတင်ဵအချက်အလက်မျာဵထုတ်ေဖာ်ရန် မ ကာခဏ စိတ်အာဵထက်သန်
ကေသာ်လည်ဵ အကကီဵတန်ဵအရာရှိမျာဵသည် တခါတရဳတွင် စိတ်ဝင်စာဵမင နည်ဵပါဵေသာေ ကာငဴ်လည်ဵ အသုဳဵ
ဝင်နိုင်၏။
နိုင်ငဳအမျာဵစုတွင် ေနာက်ဆုဳဵ၌ တရာဵရုဳဵမျာဵသို့ အယူခဳဝင်နိုင်၏။ ယင်ဵမှာ အေရဵကကီဵေသာ အယူခဳအဆငဴ်
ြဖစ်ေသာေ ကာငဴ် အဆုဵဳ တွင် အထူဵသြဖငဴ် ခခင်ဵချက်မျာဵနှငဴ် ပတ်သက်ေသာ ပိုမိုရငပ်ေထွဵမပီဵ ခက်ခဲေသာ
ဥပေဒေမဵခွန်ဵမျာဵကို ဆုဵဳ ြဖတ်ရန် တစ်စုဳတစ်ဦဵအေနြဖငဴ် တရာဵရုဳဵမျာဵကို လိုအပ်၏။ ဤြပဿနာမျာဵကို
လူ့အဖွဲ့အစည်ဵအတွင်ဵ ကျယ်ကျယ်ြပန့်ြပန့် လက်ခဳနိုင်ေသာ နည်ဵလမ်ဵမျာဵြဖငဴ် ေြဖရှင်ဵနိုင်ရန် တရာဵရုဳဵ
မျာဵေရှ့တွင် ေပါ်ေပါက်လာသညဴ် ကိစ္စရပ်မျာဵကို ပိုမိုပါဝင်ပတ်သက်မပီဵ စုဳစမ်ဵစစ်ေဆဵမငမျာဵ ြပုလုပ်ရန် ပို၍
လိုအပ်၏။
အုပ်ချုပ်ေရဵအဖွဲ့ (ဆိုလိုသည်မှာ သတင်ဵအချက်အလက်ေကာ်မရှင်) မတိုင်မီ လွတ်လပ်ေသာ စီမဳခန့်ခွဲေရဵ
ဆိင
ု ်ရာ အယူခဳမငအဆငဴ်သည် ေတာင်ဵဆိုသူမျာဵကို လက်လှမ်ဵမီနိုင်ေသာ၊ လျင်ြမန်မပီဵ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာ
ေသာ အယူခဳဝင်မငကို ေပဵအပ်ရန်အတွက် မရှိမြဖစ်လိုအပ်ေ ကာင်ဵ အေတွ့အကကုဳမျာဵက ညဃန်ြပေန၏။
တရာဵရုဳဵမျာဵမှာမူ ေယဘုယျအာဵြဖငဴ် ေစျဵကကီဵမပီဵ ရငပ်ေထွဵကာ ေတာင်ဵဆိုသူအမျာဵစုအတွက် လက်
လှမ်ဵမီရန် သို့မဟုတ် အသုဳဵဝင်ေစရန် အချ ိန်မျာဵစွာ ကာြမငဴ်တတ်၏။ ဤစနစ် ဤရငေထာငဴ်၏ ရငပ်ေထွဵမငနှငဴ်
ထိရှလွယ်မငတို့ေ ကာငဴ် လက်လှမ်ဵမီနိုင်ခွငဴ်ဆိုင်ရာ ခခင်ဵချက်မျာဵကို အနက်ဖွငဴ်ဆိုရာတွင် ဤအဖွဲ့အစည်ဵ၏
အခန်ဵကဏ္ဍသည် အထူဵအေရဵကကီဵပါသည်။ သို့ေသာ် ဥပေဒကို မှန်ကန်စွာ ကျငဴ်သုဳဵရန် မ ကာခဏဆိုသလို
ြဖစ်ေလဴရှိေသာ လုပ်ထုဳဵလုပ်နည်ဵ ပျက်ကွက်မငမျာဵကို ေြဖရှင်ဵရန် (ဥပမာ ေနှာငဴ်ေနှဵြခင်ဵ သို့မဟုတ်
ေတာင်ဵဆိုထာဵသညဴ် ပုဳစဳြဖငဴ် အချက်အလက်ေပဵရန် ြငင်ဵဆိုြခင်ဵ) ကိုလည်ဵ ေြဖရှင်ဵရန် အေရဵကကီဵ၏။
၅။ ပိတ်ဆို့ြှုြျာဵနှငဴ် အကာအကွယ်ြျာဵ
တရာဵဝင်ခွငဴ်ြပုချက်မရှိဘဲ သတင်ဵအချက်���လက်မျာဵကို ဖျက်ဆဵီ ြခင်ဵအပါအဝင် သတင်ဵအချက်အလက်
ရယူပိုင်ခွငဴ်ကို ပျက်ြပာဵေစရန် တမင်ရည်ရွယ်ြပုမူသူမျာဵကို အေရဵယူမငမျာဵ ြပုလုပ်ရန် အေရဵကကီဵ၏။
စီမဳခန့်ခွဲေရဵဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့အေရဵယူမငမျာဵ (ဆိလ
ု ိုသည်မှာ ဒဏ်ေငွ သို့မဟုတ် စည်ဵကမ်ဵထိန်ဵသိမ်ဵေရဵအစီ
အမဳမျာဵ)ကို ကျငဴ်သုဳဵရန် အလွန်ခက်ခဲသညဴ် ရာဇဝတ်မငဆုင
ိ ်ရာ ပိတ်ဆု့မ
ိ ငမျာဵထက် (ထိေရာက်မင ရှိေစေရဵ
The Centre for Law and Democracy a non-profit human rights organisation working
internationally to provide legal expertise on foundational rights for democracy.
13