အစီရင်ခံစာအ*+စ်ချ-ပ် Executive summary “အသိပ ညာသည်စွမ်းအားြဖစ်8ပီး နာခံမ;ကိ=ရယ?*င ိ= စ ် ွမ်း@+ိသ ည်။ ” “Knowledge is power and it can command obedience” ေအမမ်အလီ၊ ေအဒီ ၉၀၀။ ဖရန်စစ်ေဘကွန၊် ေအဒီ ၁၅၉၇။ ြမန်မာ*ိင B င ် ံတွင ် ဒီမိBကေရစီအသွင ်က9းေြပာင်းမGေအာင်ြမင်ေအာင်ေဆာင် ရွ က်မည်ဆိBပါက *+စ်ေပါင်းများစွာစွဲQမဲေနေသာ အစိBးရ၏သတင်းအချက် အလက်လgိ- h ဝ+က်မGကိB အဆံBးသတ်ရမည်။ အစိBးရအဖွဲhအစည်း၏ အစိတ် အပိBငး် အားလံBး*+ငအ ့် ဆင့်အားလံBးတွင ် *+စ်E+ည်iကာစွဲQမဲေနေသာ သတင်း အချက်အလက်လgိ- h ဝ+က်လိBမG*င + ့် ထိန်းချ-ပ်လိBမGဆ*Yများသည် ယခင်အာ ဏာE+ငအ ် စိBးရ၏အေမွြဖစ်Qပီး ကျယ်ြပန်ေ့ သာ အဂတိလိBက်စားမG*င + ့် တ ရားမဲ့လBပ်ေဆာင်မGများကိB ြဖစ်ေပPေစခဲ့Qပီးြဖစ်သည်။ ထိBကဲ့သေသာ ိB ့ ကာ လiကာE+ည်စွဲQမဲေနေသာ သတင်းအချက်အလက်လgိ- h ဝ+က်မGသည် အလိB အေလျာက် သိမဟB B ့ တ် အစိBးရ၏ အခါအလားေလျာ်စွာ ထBတ်ြပန်ေiက ညာချက်များေiကာင့် ေပျာက်ကွယ်သွားမည်မဟBတ်ဘဲ၊ အစီအစkကျ ေသာ၊ စနစ်ကျေသာ၊ တည်တံ့ေသာ ေြပာင်းလဲမG လBပ်ေဆာင်ရန် လိBအပ် သည်။ သတင်းအချက်အလက်ရယ9သိမ်းဆည်းြဖန်ေ့ ဝပိBင ်ခွင ့် (RTI) ဆိBသည်မ+ာ အစိBးရထိနး် ချ-ပ်ထားေသာ သတင်း အချက်အလက်များသည် အစိBးရပိBင ် မဟBတ်ဘဲ အများြပည်သ9ပိBငြ် ဖစ်သည်ဆိBသည့် ဒီမိBကေရစီအေြခခံစည်း မျဥ်းတစ်ရပ်ြဖစ်သည်။ RTI သည် ဥပေဒသက်သက်မဟBတ်၊ ယင်းမ+ာ အဂတိလိBက်စားမG*င + ��် မမ+န်မကန်လBပ်ရပ်များအပါအဝင် သတင်းအချက် အလက်လgိ- h ဝ+က်မGကိB အဆံBးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ေသာ အေြခခံကျသည့် အာဏာချိန်ညqိမGတစ်ခB ြဖစ်သည်။ အများြပည်သ9များကိB သတင်းအချက် အလက်ထိနး် ချ-ပ်ပိBင ်ခွင ့် ေပးြခင်းသည် ဖွံh Qဖိ-းတိBးတက်ေရးအတွက် ပ ဓာနကျအေရးပါသည်။ ဥပမာအားြဖင့် ြပည်သ9များသည် ြပည်သ9ပိBင ် ေဆးsံB၏ ဘတ်ဂျက်ဆိBင ်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကိB သိပိBငခ ် ွ ငE ့် +ိ ပါက ေဆးsံBအတွက် တာဝန်ခံမGE+ိလာေပမည်။ တာဝန်ခံမGက ြပည်သ9တိB ့ ၏ ဆံBးြဖတ်ချက်ချမ+တ်ြခင်း*+င ့် အဂတိလိBက်စားမGေလgာ့ချြခင်းတိBတွ ့ င် အေထာက်အက9ြဖစ်ေစသည်။ ၂၀၁၅ ခB*စ + ်တွင ် ကမZာ့*င ိB င ် ံများ၏သေဘာတ9ညီမGြ ဖင့် RTI ကိB ပညာေရး၊ ကျန်းမာေရးကဲ့သေသာ ိB ့ အြခား ရည်မ+နး် ချက်များ*+ငအ ့် တ9 ကBလသမဂJ ၏ စkဆက်မြပတ်ဖွံh Qဖိ-းတိBးတက်မGရည်မ+န်းချက်ပန်းတိBငမ ် ျား (“SDGs”) တွငထ ် ည့်သွငး် ခဲ့သည်။ SDG ၁၆.၁၀ အရ အစိBးရအားလံBးသည် RTI ဥပ ေဒမ+တဆင့် ေဆာင်ရွက်ြခင်း အပါအဝင် RTI ကိB ၄င်းတိB၏မ9 ့ ဝါဒများ Imam Ali, AD 900; Francis Bacon, AD 1597 If Myanmar’s democratic transition is to succeed then chronic government secrecy must end. The lingering desire for secrecy and control of information among all parts and levels of government are relics of the previous authoritarian government and have led to widespread corruption and wrongdoing.1 Such ingrained secrecy will not end on its own or simply through occasional government pronouncements – it requires organised, systematic, and sustained change. The right to information (“RTI”) is the democratic principle that information held by the government is public property and not government property. RTI is not just a law; it is a fundamental readjustment of power intended to end secrecy, and with it, corruption and wrongdoing. Giving the public control over information is vital to development. For example, if people have access to information about their hospital’s budget, then they can start to hold the hospital accountable. Accountability both improves decision-making and reduces corruption. In 2015, the world came together and included RTI in the UN Sustainable Development Goals (“SDGs”) alongside other aims such as those for health and education. SDG 16.10 requires all governments to embed RTI into all policies and practices, including via an RTI law. The Myanmar government adopted the SDGs in 2015 and created the Myanmar Sustainable Development Plan (“MSDP”) in 2018 to elaborate on how it would achieve the goals. In 2021, the Myanmar government will conduct a “Voluntary National Review” before the UN to update the international community on its progress to date, including on RTI under SDG 16.10. အားလံBး*+င ့် ေဆာင်ရွက်မGအားလံBးတိBတွ ့ င ် ထည့်သွင ်းရန်လိBအပ် သည်။ ြမန်မာအစိBးရသည် SDGs ကိB ၂၀၁၅ ခB*+စ်တွင ် သေဘာတ9ခဲ့Qပီး ရည်မ+နး် ချက်များ အေကာင်အထည်ေဖာ်ေရး*+င ့် ပတ်သက်၍ အေသးစိတ် 1 See https://www.transparency.org/en/what-is-corruption Free Expression Myanmar - Page 3