မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း မခင််းြရှပါက လ ွဲ့ ဝှက်ထန််းသြ််း န် လိုအပ်သည့်် အ င််းအမြစ်ြျာ်းသည် သတင််းအချက်အလက်ြျာ်း ထိုတ်ဖပ်းလာဖတာ့်ြည်ြဟိုတ်သမ င့်် အြျာ်းမပည်သအဖနမ င့်် ယင််းသတင််းြျာ်းကို ယလက်လှြ််းြှီ နင ို ြ ် ှုြရှ မ စ်ြည် မ စ်သည်။၊ စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်း - ဥပဖေမပ ဖ ်းအ ွွဲ့ဖန ာြျာ်းနှင့်် တ ာ်းရံို်းြျာ်းစသည့်် - တကျသည့်် ဖန ာြျာ်းသို ့် ဝင်ဖ ာက်လက်လှြ််းြှီနင ို သ ် ည့်် အထ်းအခွငအ ့်် ဖ ်းသည် အြျာ်းမပည်သအကျ ်းစီ်းပွာ်းကစစ ပ်ြျာ်းဆိုင် ာ သတင််းအချက်အလက်ြျာ်း အြျာ်းမပည်သြှ ပိုြိုကျယ်မပန်စွ့် ာ ရှပိုငခ ် ွငဟ ့်် သည့်် တညီဖသာအဖမခခံ ြအဖပေါ်တွငသ ် ာ အဖမခခံထာ်းသည်။ အသအြှတ်မပ အဖထာက်အထာ်းထိုတ်ဖပ်းမခင််း (accreditation) သည် စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်း ယင််းဖန ာြျာ်းအတွင်း် သို ့် ဝင်ထွက်နင ို ် န် အထ်းခွငမ့်် ပ ချက်အာြခံချက် ဖပ်းသည့်် အဓက နည််းလြ််းတစ် ပ် မ စ်သည်။ ထဖ ို ့် ကာင့်် အသအြှတ်မပ အဖထာက်အထာ်းထိုတ်ဖပ်း သည့်် မ စ်စဥ်ကို စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်းအာ်း ြှတ်ပံိုတင်မခင််း သြဟို ို ့် တ် လိုငစ ် င်ချထာ်းဖပ်းမခင််းစနစ်တစ် ခို န်တီ်းမခင််းအမ စ် ဖ ာဖထွ်းမခင််းြမပ န်၊ အလွသံို်းစာ်းြမပ န် မ စ်သည်။ ထန််းဖကျာင််းဖ ်းအခွငအ ့်် ာ ဏာအာ်းလံို်းက့်သပင် ို ့် အသအြှတ်မပ အဖထာက်အထာ်းထိုတ်ဖပ်းမခင််းကို နင ို င ် ဖ ံ ်း သြဟို ို ့် တ် စီ်းပွာ်း ဖ ်းစွက် က်ြှုကင််းသည့်် အ ွွဲ့/ဌာန တစ် ပ်ြှ ကကီ်း ကပ်ကွပ်ကသင်သ ့် ည်။ ယခိုအခါ - ဆိုက် ာတိုက်ခိုက်ြှုြျာ်း၊ ကိုယ်ဖ ်းအချက်အလက်သံို်း၍ တိုက်ခိုက်ြှုြျာ်း၊ စွပ်စွချက်အြှာ်း ြျာ်းမ င်စ ို က ် ျင်ထ ့် ည််းရံို်းြှုြျာ်း နှင့်် အနင ့် ို်းနှက်ဖ ်းသာ်းမခင််း - စသည့်် ေီဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ဖ ်းြျာ်း ဖ ကာင့်် သီ်းမခာ်းမ စ်ဖပေါ်လာသည့်် အ ကြ််း က်ြှုနင ှ ့်် ထပါ်းဖနှာင်ယ ့် ှက်ြှုြျာ်း ကံ ဖတွွဲ့ဖန သည့်် အွန် လိုင်း် အပါအဝင် အမခာ်းဖန ာြျာ်းတွင် စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်းအတွက် ဖ တစ် ပ် န်တီ်းဖပ်း န် နင ို င ် ြ ံ ျာ်းတွင် အမပ သဖ ်းကင််းဖသာ ပတ်ဝန််းကျင် ာဖဆာင်ဖသာ တာဝန်ရှသည်။ စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်း အဖပေါ် ယင််းသတ ို ့် ိုက်ခိုက်ြှုြျာ်းသည် အာ်းလံို်းအတွက် ‘အပျက်’မ စ်ပပီ်း စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်း အသံ တတ်သွာ်းဖစဖ ်းအတွက် ၎င််းတအာ်း ို ့် အ ည်အချင််းြမပည့််ြှီဖ ကာင််း ရှု တ်ချ န်မ စ်ဖစ၊ ထခိုက်အနတ ာယ်မပ န်မ စ်ဖစ ည် ွ ယ်ချက်ရှသည့်် ြသြာသြျာ်းြှ အတိုင်း် အတာတစ်ခိုအထ စနစ်တကျအကွက် ချလိုပ်ဖဆာင်နင ို သ ် မ င့်် အဓကစို်း ြ် မခင််း မ စ်သည်။ နင ို င ် တ ံ ကာလအခွ ့်် ဖ ်းဥပဖေဖအာက်တွင် နင ို င ် ြ ံ ျာ်းအဖနမ င့်် နင ို င ် ဖ ံ တာ်နင ှ ့်် နင ို င ် ဖ ံ တာ်ြဟိုတ်သည့်် ့် ငအ အမခာ်းလိုပ်ဖဆာင်သြျာ်းြှ စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်းအဖပေါ်တိုက်ခိုက်ြှုြျာ်းကို ဖမ ရှင်း် န် ဥပဖေလိုပ်ထံို်း လိုပ်နည််းနှငအ ့်် ညီ ကျင်သ ို င ် ဖ ံ တာ်၏ အမပ သဖ ့် ံို်းဖဆာင် ွ က်သင်သ ့် ည်။ ယင််းနယ်ပယ်ြျာ်းအတွင်း် နင ာ ဖဆာင်ဖသာ တာဝန်ရှြှုြျာ်းကို - တိုက်ခိုက်ြှုြျာ်းြှ ဟန်တာ်း၊ ကာကွယ်ဖပ်း န်နင ှ ့်် တိုက်ခိုက်ြှုြျာ်းမ စ် ့် ဖပေါ်ပါက စံိုစြ််းစစ်ဖဆ်း န်၊ တ ာ်းစွဆို န်နင ှ ့်် ကိုစာ်းြှုြျာ်းဖပ်းအပ် န်- တအမ ို ့် စ် အနှစ်ချ ပ်ဖ ာ်မပနင ို ် ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 28