ဒီဂ စတယဆိိုင ာအခွငအရ ်းမ ာ်းသည
လူ့အခွငအရ ်းဆိိုင ာအထ်းကျွမ်းက ငသမ ာ်း၏
အာရိုံစက
ိို စ ာ
တမြည်းမြည်းမြစလာခွဲသည။ မ ညသူ့ရ ်း ာနငနိိုငငံရ ်းအခွငအရ ်းမ ာ်းဆိိုင ာ အမ ညမ ညဆိိုင ာ သရဘာ
တစာခ ြု အာ်း အဓိ ပယြွငဆိို န တာဝနရ ်းခံ သည လူ့အခွငအရ ်းရကာမတီမ ၂၀၁၁ ခိုနစတွင သရဘာ
ထာ်း မတခ ကတစခို ထိုတမ နခွဲသည။ ၎င်းမာ “အငတာနကအရမခမ ြုသရဘာထာ်း ထိုတရြာရမ ာဆိိုမခင်း ိုံစံ
အမ ်းိြု မ ိြု်း”အာ်း အမခာ်းဆကသွယရ ်းနည်းလမ်းအမ ိြု်းမ ိြု်းအသိုံ်းမ ြုသကွဲသိိုို့ င လွတလ စွာ သရဘာထာ်း
ထိုတရြာရမ ာဆိိုနိိုငခွငကိို ကာကွယရ ်း န လိိုအ သညဟို အသိအမတမ ြုခွဲသည။89
အလာ်းတ င ကိုလသမဂဂအထ်းကိိုယစာ်းလယမ ာ်းအရနမြငလည်း ထိရ
ို ခါင်းစဉအာ်း အစဉအဆက အရလ်း
ထာ်း အာရိုံစိိုကခွဲသည။ တာဝနခ ီ်းဆိုံ်းသွာ်းခ ီမြစသည လွတလ စွာ ထငမမငယဆခွင နင ထိုတရြာရမ ာဆိိုခွင
မ ာ်းကိို မမှငတင၊ ကာကွယရ ်းဆိိုင ာ အထ်းကိိုယစာ်းလယ David Kaye အရနမြင ၎င်း၏ ကဏ္ဍ အထ်းမ ြု
အစီ ငခံစာအမ ာ်းစိုတွင ဒီဂ စတယကိစစ
မ ာ်းအရ ေါ် ရဇာင်းရ ်းရ ်းသာ်းခွဲသည။ ထိိုအထွဲတင
ွ အရ ်း
အသာ်းမ ာ်းကိို စည်းမ ဉ်း စည်းကမ်းနငကိက
ို ညီမှု
ိ၊မ ိ စစရဆ်းမခင်း (content moderation) ၊ အွနလိိုင်း
ရ ေါ်မ အမိုန်းစကာ်း (online hate speech) ၊ မ ကရမခမမ တရစာင ကညမခင်း (surveillance) နင ဥာဏတို
(artificial intelligence) စသည အရ ကာင်းအ ာတိိုို့နင ဆကစ ၍ ရ ်းသာ်းခွဲသည။
90
ရခတရ ေါ်
လမ ိြု်းရ ်းခွွဲမခာ်းမှု စ
ိုံ ံမ ာ်းဆိင
ို ာ အထ်းကိိုယစာ်းလယ Tendayi Achiume မ ရနာကဆိုံ်းရ ေါ် ဒီဂ စတယ
နည်း ညာမ ာ်း အရ ကာင်း (emerging digital technologies) အစီ ငခံစာကိို ၂၀၂၀ တွင ထိုတမ န
ခွဲသည။91 ထိိုို့ရနာက ထိစ
ို ဉအခါက အလွနအမင်း ဆင်း ွဲမရ
ွွဲ တမခင်းနင လူ့အခွငအရ ်းဆိင
ို ာ အထ်းကိိုယစာ်း
လယ မြစခွဲသည Philip Alston မလည်း ၂၀၁၉ တွင ဒီဂ စတယလမှုြလိုံရ ်းနိိုငငံမ ာ်း (digital welfare
states) ဟ၍ ရ ်းသာ်းခွဲသည။ 92 ထိိုကသိ
ွဲ ိုို့ က ယမ နို့လရသာ သိုရတသနအစီ ငခံစာမ ာ်းကိို ကညမခင်းမြင
ဒီဂ စတယအခွငအရ ်းမ ာ်း၏ ဘကစိုံသရဘာသဘာဝကိို ရတွွေ့ မမငနိိုငကာ ဒီဂ စတယ နည်း ညာမ ာ်း၏
အရ ်း ါရသာ အက ိြု်းသကရ ာကမှုမ ာ်းအရ ေါ် လူ့အခွငအရ ်းဆိင
ို ာ အသိိုင်းအဝိိုင်းမ
ိို၍ အာရိုံစက
ိို လာ
သညကိို သရဘာရ ါကလာမညမြစသည။
89
United Nations Human Rights Committee, General comment No. 34, September 12, 2011, CCPR/C/GC/34,
https://www2.ohchr.org/english/bodies/hrc/docs/gc34.pdf.
90
“Special Rapporteur on the promotion and protection of freedom of opinion and expression,” Office of the United
Nations High Commissioner for Human Rights,
https://www.ohchr.org/en/issues/freedomopinion/pages/opinionindex.aspx.
91
. Tendayi Achiume, U.N. Special Rapporteur on Contemporary Forms of Racism, Racial discrimination and emerging
digital technologies, U.N. Doc. A/HRC/44/57 (2020).
92
Philip Allston, U.N. Special Rapporteur on Extreme Poverty and Human Rights, Digital welfare states and human
rights, U.N. Doc. A/74/493 (2019).
31