မြန်မာ့တော် လှနရေ ် းကာလ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် - ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့ ကွာဟချက်​ —---------------------------------------------------------------------------—--------------------------------------------------------- သဘောထား ကွဲလဲမ ွ ှုများ သို့ မဟုတ် တော် လှနရေ ် း ခေါင်းဆောင်မှု အပေါ် ဝေဖန်ထောက်ပြ မှုများကို ကိုယ်ကျင့်တရား ပျက်ပြားစေသည်ဟု လိသ ု လို အဓိ ပ္ပာယ်ဖွင်ဆ ့ ိုကာ ကနသ ် ့ တ် နိင ု ်သည်။ ဤအချက်သည် အခွ င်အ ့ ရေးကို အသိအမှတ်ပြု ပေးအပ် ထားသော် လည်း၊ ယင်းကို ကနသ ် ့ တ်နင ုိ ်သည့် အခြေအနေများမှာ ကျယ်ပြနလ ့် န ွ း် နေပြီ း အလွဲသုံးစားပြုရန် လွယ်ကူနေဆဲ ဖြစ် သည်ဟသေ ူ ာ တွေ့ရှ ိ ချက်ကို အတည်ပြုနေပါသည်။ ထို့ အပြင် ပုဒ်မ ၂၁ (က) တွင်လည်း "မိ မိ၏ သိက္ခာနှင့် ဂုဏ်သတင်းကို ထိခိုက်ခြင်း မခံ ထိုက်စေရ"28 ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားရာ ၎င်းသည် သတင်းမီ ဒီယာများ၏ စုံစမ် းထောက်လှမ်း ခြင်းနှင့် အဂတိလိက ု ်စားမှု ဖော် ထုတ်ခြင်းများကို ဂုဏ်သိက္ခာ ထိခိုက်စေမှု ခေါင်းစဉ်ဖြင့် တားဆီ းနိင ု ်သည့် ဥပဒေလက်နက် ဖြစ် လာနိင ု ်သည်။ ၅.၄.၂။ လခြ ုံ ုံရေး အကြောင်းပြချက် နှင့် မိ မိကိုယ်ကို ဆင်ဆာဖြတ် ခြင်း (Self-Censorship) မန္တလေးဒေသသည် စစ် ကိုင်းကဲ့သို့ လွတ်မြောက်နယ်မြေ အပြည့်အဝ မဟုတ်ဘဲ စစ် တပ် ၏ ထိနး် ချုပ် မှုနှင့် တော် လှနရေ ် းလှုပ်ရှားမှုများ ရောထွေးနေသော ဒေသ ဖြစ် သည့်အတွက် လုံခြုံရေးသည် လွတ်လပ် စွာ ပြောဆိုခွင်က ့ ို ထိနး် ချုပ် သည့် အဓိ က အကြောင်းပြချက် ဖြစ် နေသည်။ ဒေသန္တရ ကာကွယ်ရေးတပ် ဖွဲ့များနှင့် အုပ်ချုပ် ရေး အဖွဲ့များသည် စစ် ရေး သတင်းများ ပေါက်ကြားမည်ကို စိုးရိ မ်သဖြင့် အင်တာနက်နှင့် ဝိုင်ဖိုင် (WiFi) လိင ု ်းများကို ဖြတ်တောက်ခိုင်းခြင်း၊ ကနသ ် ့ တ်ခြင်းများကို ပြုလုပ်လေရ ့ ှ ိ သည်။ မန္တလေး PDF များ စိုးမိုးသည့် အင်တာနက် အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ မြိ ု့နယ်တချ ို့ ဥပမာ စဉ့်ကူးမြိ ု့တွင် စတားလင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ် းများ ထုတ်ပြန်ထားပြီ း ချ ိုးဖောက်သူများကို ဒဏ်ကြေးဆောင်စေခြင်း၊ စတားလင့် ဖြုတ်သိမ်းခြင်းတို့ ကို ၂၀၂၅ ခု နှစ်အတွင်းက စစ် ရေးဗျူဟာအရ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့်ဖြစ် ရပ် များ29 လိအ ု ပ် ချက်ဟု သတင်းအချက်အလက် ပိ တ်ပင်ခြင်းဖြစ် သည်။ ရှ ိ ခဲ့သည်။ ဆိုသော် လည်း30၊ စီ းဆင်းမှုနှင့် တဖက်တင ွ ် ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်က ့ ို ဤလုပ်ရပ် သည် ပြည်သူများ၏ တိက ု ်ရု ိ က် ဤကဲ့သို့ လုံခြုံရေးအရ မဖြစ် မနေ တင်းကျပ် ရခြင်းကို မြေပြင်တာဝန်ရှိသူများ ကိုယ်တိင ု ်ကလည်း ပြောကြားထားသည်31။ သီးသနစကားဝိ ့် ုင်း ဆွေးနွေးပွဲတင ွ ် ပါဝင်သူ တဦးက လက်ရှိမြေပြင်အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ ယခု ကဲ့သို့ မှတ်ချက်ပြုသည် - “လက်ရှိမြေပြင်လိအ ု ပ် ချက်အရ အသက်တွေရော ဘာတွေရော လိအ ု ပ် ချက် အရ… ရု တ်တရက်ကြီး ဒါကို အုပ်ချုပ် ရတာ၊ စီ မံခနခ ် ့ ဲွ ရတာမှာ နည်းနည်း ခပ် ကြမ် းကြမ် းတွေ လုပ်မိ မန္တလေးဒေသ ကြားကာလ နိင ု ်ငံရေး အစီ အမံ https://www.bbc.com/burmese/articles/c0ex8xr5yp7o 30 https://burmese.dvb.no/post/681989 31 https://burmese.dvb.no/post/681989 28 29 27