မြန်မာ့တော် လှနရေ ် းကာလ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် - ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့ ကွာဟချက်​ —---------------------------------------------------------------------------—--------------------------------------------------------- Yusof Ishak Institute ကောင်စီ/ ကြားကာလ က ပြုလုပ်ထားသည့် လေ့လာမှု13အရ ကရင်နပြ ီ ည် အတိင ု ်ပင်ခံ စီ းပွားရေးစီ မံခနခ ် ့ ဲွ မှု အုပ်ချုပ် ရေးကာင်စီသည် ယန္တရားကိုပါ တည်ဆောက်ထားနိင ု ်သည့်အတွက် အခြားဒေသများထက် ပိုမိုခိုင်မာသော အုပ်ချုပ် ရေး ရှ ိ သည်��ု ဆိုသည်။​ သို့ သော် လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် ရှု ထောင့်မှ ကြည့်ပါက ဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ်ပေးမှု အားနည်းနေခြင်းနှင့် စစ် ရေး၊ လုံခြုံရေး အတွက် သတင်း စီ းဆင်းမှုကို နည်းပညာဖြင့် ပိ တ်ပင်တားဆီ း ခြင်းတို့ ကို ထူးခြားစွာ တွေ့ရှ ိ ရသည်။ ၅.၂.၁။ နိုင်ငံတကာ စံ တန်ဖိုးများကို ယေဘုယျသာ ရည်ညွှနး် ထားခြင်း ကရင်န ီ ပြည်နယ်၏ ကြားကာလအစီ အမံ အခန်း (၁)၊ ကရင်နပြ ီ ည် အတိင ု ်ပင်ခံ ကောင်စီ (Karenni State Consultative Council- KSCC) ဖွဲ့စည်းခြင်း အတိင ု ်ပင်ခံ ဟုဖော် ပြ ထားသော် လည်း၊ ကောင်စီ၏ စံ တန်ဖိုးများတွင် “လူ့ အခွ င်အ ့ ရေး စံ တန်ဖိုးများကို လေးစားလိက ု ်နာခြင်း" ၎င်းသည် မည်သည့် စံ နန ှု း် များကို ဆိုလိကြေ ု ာင်းနှင့် လွတ်လပ် စွာထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်က ့ ို မည်သို့ အကာအကွယ်ပေးမည်ဆိုသည့် တိကျသော အဓိ ပ္ပာယ် ဖွင်ဆ ့ ိုချက်များ မတွေ့ရပါ။ ဤကဲ့သို့ ယေဘုယျဆန်သော ဖော် ပြချက်များသည် နိင ု ်ငံရေးအရ ကောင်းမွနသေ ် ာ အာဏာပိုင်များက လိသ ု လို ပုံရိပ်ကို ပြသနိင ု ်သော် လည်း၊ အဓိ ပ္ပာယ်ဖွင်ဆ ့ ိ ု နင ုိ ်သော ဥပဒေကြောင်းအရမူ အခြေအနေကို ဖြစ် စေသည်။ ထို့ ကြောင့် နိင ု ်ငံတကာ စံ နန ှု း် များကို အစီ အမံ ထဲတင ွ ် ပါရုံသာ ထည့်သွင်းထားသည်ဟု သုံးသပ် နင ုိ ်သည်။ ၅.၂.၂။ လခြ ုံ ုံရေး အကြောင်းပြချက် ဖြင့် လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆို မှုကို ထိ နး် ချုပ် ခြင်း ၂၀၂၃ ခု နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကရင်နဒေ ီ သသည် ကြားကာလ အုပ်ချုပ် ရေးအဆင့်မှ လက်တွေ့ အုပ်ချုပ် ရေး လုပ်ငန်းများကို ပိုမိုထမ် းဆောင်ရသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိ လာခဲ့ သည်။ အုပ်ချုပ် ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဖိ အားများ တိးု လာသည့်အခါ၊ သတင်း အချက်အလက် ရယူမှုကို ကနသတ် ့် ခြင်း၊ သတင်းမီ ဒီယာများကို သတင်းမယူရန် တားမြစ် ခြင်းကဲ့သို့သော လက်တွေ့လုပ်ရပ် များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ သည်။ အထူးသဖြင့် လေကြောင်းမှ တိက ု ်ခိုက်ခံရခြင်းနှင့် စစ် ရေးကိစ္စများရှ ိ လာသည့်အခါ ပြည်သူလထ ူ ု၏ သတင်းရယူ ပိုင်ခွင့်နှင့် လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်ကို ထိနး် ချုပ် လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် စတားလင့် အင်တာနက်မသုံးရန် တားမြစ် ခြင်းဖြစ် သည်။ အသံအဖွဲ့က တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားသည့် ကရင်နအ ီ ခြေစိုက် သတင်းစာဆရာတဦးက “Starlink ကို ဘယ်အချ ိန်မှာ ဘယ်အချ ိန်ထိပဲ သုံးလို့ ရမယ်၊ အဓိ က လုံခြုံရေး ဂျရက် ဘစ် ဆင်းဂါး (၂၀၂၅ မေလ) “မြန်မာနိင ု ်ငံရှိ နိင ု ်ငံတော် မဟုတ်သော အုပ်ချုပ် ရေးအဖွဲ့များ၏ စီ းပွားရေး စီ မံအပ ု ် ချုပ် မှု - အလားအလာများနှင့် စိ နခေ ် ါ်မှုများ (သို့ မဟုတ်) ကျရောက်နင ုိ ်သော အန္တရာယ်များ”​ISEAS Publishing 19 13