ရဖာ်ခပရရသာ် အစိုွေးရမှ အကကမ်ွေးဖက်အဖွဲွဲ့အခဖစ်ရကကညာထာွေးသညေ့် ရကချုငတ
ေ့် ပ်မရတာ် (AA) ၏ ရခပာရရွေးဆိုခငေ့်ရ
ပိုဂ္ျုလ်နှငေ့်အင်တာဗျ ွေးကို ရဖာ်ခပသညေ့် Voice of Myanmar အယ်ေီတာ ဦွေးကိုရ လင်ွေး125နှငေ့် ရ ဉ္ဇ ောသတင်ွေး
အယ်ေီတာချျုပ် ဦွေးခင
ို ်ခမတ်ရကျာ်126၊ တပ်မရတာ်နှငေ့် AA ကကာွေး ခဖစ်ပာွေးသညေ့်တိုက်ပွဲမျာွေးကိုရဖာ်ခပသညေ့် ဧရာဝတီ
သတင်ွေးဌာ က ဦွေးရွဲ ီ127နှငေ့် ရခိုင်ခပည် ယ်အတင်ွေး လက် က်ကကီွေးကျည်ကျရရာက်၍ ရသဆံိုွေးခသ
ွဲေ့ ညေ့် ရိုဟင်ဂျာ
မတ်ဆလင် အမျျုွေးသမီွေးနှစ်ဦွေးအရကကာင်ွေး သတင်ွေးရဖာ်ခပခွဲသ
ေ့ ညေ့် ရိုကတ
် ာသတင်ွေးဌာ
အ ်လိုင်ွေးသတင်ွေးဌာ
အယ်ေီတာချျုပ်
ဦွေးရဇာ်ရွဲထက်အာွေး
128
တိုေ့ ပါဝင်ကကပါသည်။ ေွဲေ့ရခပာ
ကရင်ခပည် ယ်အရရှွဲ့ပင
ို ွေး် တင်
COVID-19
ခဖငေ့်
ရသဆံိုွေးသူတစ်ဦွေးရခွဲ
ှ ေ့သည်ဟို မှာွေးယင်ွေးရဖာ်ခပခွဲသ
ေ့ ညေ့်အတက် ရာဇသတ်ကကီွေးပိုေ်မ ၅၀၅ (ခ) ခဖငေ့် ရထာင်ေဏ်နှစ်နစ
ှ ်
ချမှတ်ခေ့သ
ွဲ ည်။ အဆိုပါသတင်ွေးမှာွေးယင်ွေးရကကာင်ွေးသရှသည်နှငေ့်တပပျုင် က် အယ်ေတ
ီ ာမှ တရာွေးဝင်ရတာင်ွေးပ ်မှု
ခပျုခပ
ွဲေ့ ါရသွေးသည်။129
အင်တာ က်နှငေ့်ဝက် ် ဒ
ို ်မျာွေး ပတ် ို ာွေးခခင်ွေး
၂၀၂၀ ခိုနစ
ှ ် မတ်လတင် ဝက်
ဝက်
်ဆိုေ်မျာွေးကပ
ို တ်ပစ်ရ ် အမ တ
ေ့် စ်ရပ် ထိုတ်ခပ ်ခေ့သ
ွဲ ညေ့်အတက် သတင်ွေး
်ဆိုေ်မျာွေးပါ အပတ်ခခ
ံ ရ
ွဲေ့ ပါသည်။ ယင်ွေးတအ
ိုေ့
က် Development Media Group၊ ရ ဉ္ဇ ောသတင်ွေးဌာ
130
၊
Mandalay In-Depth News၊ မွဲရခါင်သတင်ွေး၊ Voice of Myanmar နှငေ့် Karen News131 တိုေ့ ပါဝင်ကကပပီွေး COVID-19
“သတင်ွေးမှာွေး” ခဖ ်ခ
ေ့ ျသည်ဟရ
ူ သာ အရကကာင်ွေးခပချက်အပါအဝင် အခခာွေးရသာအရကကာင်ွ���းခပချက်မျာွေးခဖငေ့် အပတ်ခခ
ံ ွဲေ့
ရခခင်ွေးခဖစ်ပါသည်။132 မို
ပတ်ရ ် အာဏာပင
ို ်မျာွေး
ိုင်ွေးဖို ်ွေးရအာ်ပရရတာ တယ်လရ
ီ ောခမ ်မာ၏ ထိုတ်ခပ ်ရကကညာချက်အရ ဝက်
်ဆိုေ်မျာွေး
က်မှ ရပွေးပလ
ိုေ့ ာသညေ့် ဥပရေရကကာင်ွေးအရလိုပ်ပိုင်ခငေ့်မာှ “အမျာွေးခပည်သူ အကျျုွေးစွေးီ ပာွေး”
နှငေ့်စပ်လျဉ်ွေးရသာ ဆက်သယ်ရရွေးဥပရေပိုေ်မ ၇၇ ခဖစ်သည်ဟိုသရပါသည်။ “သတင်ွေးမေ
ီ ယ
ီ ော က င်ဝတ်ရဖောက်ဖ က်
မှုမ ောွေးနှင် ငငြိစ ်ွေးမှုမ ြိရ
ှ ကကောင်ွေး၊ သတင်ွေးမောှ ွေးနှင်သတင်ွေးတမ
ုံ ောွေး ရ ွေးသောွေးမဖ ေ့ရ
် ဝမခင်ွေးမ ရ
ြိှ ကကောင်ွေး စစ်ရဆွေးရတွဲ့ရှ
ခွဲရ
ေ့ သညေ့”် အတက် အမည်မရဖာ်ခပထာွေးရသာ ဝက်
်ဆိုေ်သံိုွေးခိုကို ရအာက်တို
ာလ ၉ ရက်ရ တ
ေ့ င် ခပ လ
် ည်
ဖငေ့်ရပွေးခပ
ွဲေ့ ါသည်133။
အရမရက အ
် ရခခစိုက် ပညာရှင်အဖွဲွဲ့ခဖစ်ရသာ Freedom House ၏ ၂၀၂၀ ခိုနစ
ှ ် “Freedom on the Net”
အစီရင်ခစ
ံ ာတင် ခမ မ
် ာနိုင်ငသ
ံ ည် အမှတ် ၁၀၀ ဖိုွေးအ က် ၃၁ မှတ်သာရရှခွဲေ့ပပီွေး “လတ်လပ်မှုမရှ” ဟို သတ်မတ
ှ ်
ယူဆထာွေးသည်။
ဤတင်
ပမျုွဲ့ ယ်ရပါင်ွေးမျာွေးစာတင်
125
အခခာွေးထင်ရှာွေးရသာခဖစ်စဉ်မျာွေးအ က်
မို
ိုင်ွေးဖို ်ွေးအင်တာ က်မျာွေး
ရခိုင်ခပည် ယ်နှငေ့်ချင်ွေးခပည် ယ်တတ
ိုေ့ င်ရှ
ခဖတ်ရတာက်ထာွေးခခင်ွေးနင
ှ ေ့်
သတင်ွေးဝက်
်ဆေ
ို ်မျာွေး
https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-special-branch-police-sue-editor-counter-terrorismlaw.html
126
https://cpj.org/2020/05/myanmar-editor-in-hiding-facing-terrorism-charges/
127
https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-case-irrawaddy-editor-move-ahead.html
128
https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-reuters/myanmar-army-sues-reuters-for-criminal-defamationpolice-idUKKBN20W1ZO
129
https://rsf.org/en/news/myanmar-journalist-jailed-two-years-reporting-covid-19-death
130
https://www.frontiermyanmar.net/en/operators-split-as-telenor-rejects-govt-order-to-block-fake-news-sites/
131
https://freedomhouse.org/country/myanmar/freedom-net/202
132
https://www.mmtimes.com/news/telenor-follows-myanmar-orders-block-alleged-fake-news-sites.html
133
https://www.telenor.com.mm/en/article/blocking-websites-myanmar-updated-9-september-2020
68