ရ ွေးဖယ်ချ ် ာွေးခခင်ွေးခံ ရသာလူူ့အဖွဲ့ွဲ အစည်ွေးမျာွေး၏ပါဝင်မှု အမျျုွေးသမီွေးမျာွေး၏ပါဝင်နိုင်မှု ၂၀၁၃ ခိုနစ ှ ်တင် ထိုတ်ခပ ်ရကကညာခွဲသ ေ့ ညေ့် အမျျုွေးသမီွေးမျာွေးဖံွဲ့ပဖျုွေးတိုွေးတက်ရရွေးဆိုင်ရာ အမျျုွေးသာွေးအဆငေ့် မဟာဗျ ဟာစီမံက ွေး် (၂၀၁၃ - ၂၀၂၂) က “လူူ့အဖွဲွဲ့အစည်ွေး၏အဆငေ့်အာွေးလံိုွေး၌ ဆံိုွေးခဖတ်ချက်ချမှတ်ခခင်ွေးနင ှ ေ့် ရခါင်ွေး ရဆာင်မှုတတ ိုေ့ င် အမျျုွေးသမီွေးတ၏ ိုေ့ တ ်ွေးတူညီမ ရသာပါဝင်မှုကို ရသချာရစရ ် အရလေ့အကျငေ့်မျာွေး” ကိုတိုွေးတက်ဖံွဲ့ပဖျုွေးရစရရွေးအတက် တိုကတ ် ်ွေးထာွေးပါသည်။ စ စ်မျာွေး၊ ဖွဲွဲ့စည်ွေးပံိုမျာွေးနှငေ့် ဤရည်မှ ်ွေးချက်ပ ်ွေးတင ို ်ကို ရရှရစရ ် “ဥပရေခပျုရရွေး၊ တရာွေးစရ ီ င်ရရွေးနှငေ့် အိုပ်ချျုပ်ရရွေးမဏ္ဍျုင်တရ ိုေ့ ှ ဆံိုွေးခဖတ်ချက်ချမှတ်ခခင်ွေး၌ အမျျုွေးသမီွေးတိုေ့၏ ပါဝင်မှုကရ ို သချာရစရ ”် ရဝပံိုကျနှု ်ွေးထာွေးစ စ်ကို အသံိုွေးခပျုခခင်ွေးရ ပ ် ါဝင်ပါသည်။ သရ ိုေ့ ာတင် ယင်ွေးမဟာ ဗျ ဟာသည် စည်ွေးရနှောင်မှုမရှရသာကတကဝတ်တစ်ရပ်ခဖစ်ခခင်ွေးရကကာငေ့် ၂၀၁၁ - ၂၀၁၅ ခိုနစ ှ ်အထ တာဝ ် ယူခရ ွဲေ့ သာ အစိုွေးရအရ ခဖငေ့် ကျာွေး၊ မရရွေးရာတ ်ွေးတူညီမ စာပါဝင်နိုင်မှုကို တိုွေးတက်လာရစရ ် အ ည်ွေးငယ်မ ရသာ လက်ရတွဲ့ကျသညေ့် ရဆာင်ရက်မှုကိုသာခပျုလိုပ်ခေ့ပ ွဲ ါသည်116။ သရ ိုေ့ ာတင် ၂၀၁၀ ခိုနစ ှ ်ရရွေးရကာက်ပတ ွဲ င် အမျျုွေးသမီွေး ရရွေးရကာက်ခက ံ ိုယစ ် ာွေးလယ ှ ် (၃.၈) ရာခိုင်နှု ်ွေးမ သာရှခွဲသ ေ့ ည်နှငေ့်နင ှု ်ွေးယှဉ်ပါက ၂၀၁၅ ခိုနစ ှ ် ရရွေးရကာက်ပွဲ၌ ခပည် ယ်နှငတ ေ့် ိုင်ွေးရေသကကီွေးလွှတ်ရတာ်မျာွေးတင် ရှလာသညေ့်အတက်ရကကာငေ့် အမျျုွေးသမီွေးရရွေးရကာက်ခအ ံ မတ် အမျျုွေးသမီွေးတ၏ ိုေ့ ကိုယစ ် ာွေးခပျုမှုကို (၁၂.၇) ခမငေ့်တက်လာရစသညေ့် ရာခိုင်နှု ်ွေးအထ ပိုမရ ို ကာင်ွေးမ ်ရသာ အလှညေ့်အရခပာင်ွေးတစ်ရပ်ကို ခဖစ်ရပေါ်လာရစခွဲပ ေ့ ါသည်။ ၂၀၂၀ ရရွေးရကာက်ပွဲအတက်မူ International IDEA117 ၏အဆိုအရ ကိုယ်စာွေးလယ ှ ရ ် လာင်ွေးစိုစိုရပါင်ွေး အရရအတက် (၅၆၄၁) ဦွေး၏ ၁၆ ရာခိုင်နှု ွေး် ကိုကိုယ်စာွေးခပျုသညေ့��� အမျျုွေးသမီွေးကိုယ်စာွေးလယ ှ ရ ် လာင်ွေးရပါင်ွေး (၉၀၂) ဦွေးရခွဲ ှ ေ့ပါသည်။ ထရ ိုေ့ ကကာငေ့် အမျျုွေးသမီွေးကိုယစ ် ာွေးလှယရ ် လာင်ွေး (၈၀၀) ရအာက် ပိုမို ည်ွေးရသာ ၂၀၁၅ ရရွေးရကာက် ပွဲထက် ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးဦွေးရရ ပိုမိုခမငေ့်မာွေးလာပါသည်။ ခ ်မ ေ့ ှ ်ွေးရခခအာွေးခဖငေ့် မွဲဆနဒရှင် (၃၈) သ ်ွေးထွဲမှ ၁၉ သ ်ွေးမှာ အမျျုွေးသမီွေးမွဲဆနဒရှင်မျာွေးခဖစ်ပါသည်118။ ခမ မ ် ာနိုငင ် ံတင် နိုင်ငရ ံ ရွေးကဏ္ဍတင် အမျျုွေးသမီွေးမျာွေးပါဝင်ရရွေးအတက် ဥပရေပင ို ်ွေးဆိုင်ရာအဟ ေ့အ ် တာွေးမျာွေး မရှရသာ်လည်ွေး အမျျုွေးသမီွေးမျာွေးအာွေး ထံိုွေးတမ်ွေးစဉ်လာမျာွေးကိုလိုက် ောရ ် တ ်ွေးအာွေးရပွေးရ သညေ့် လူမှုရရွေးဆိုင်ရာ နှု ်ွေးစမ ံ ျာွေးရရ ှ ဆွဲပင်ခဖစ်သည်။ ရမွေးခမ ွေး် ထာွေးသညေ့် အဓက ANFREL ၏ နိုင်ငတ ံ ကာရရွေးရကာက်ပွဲရလေ့လာသူမျာွေးက သတင်ွေးအချက်အလက်ရပွေးသူမျာွေးက နိုင်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးတင် အင်တာဗျ ွေး အမျျုွေးသမီွေးမျာွေး၏ အခ ်ွေးကဏ္ဍကိုခမြှငတ ေ့် င်ရ ် မဟာဗျ ဟာမျာွေးမရှရကကာင်ွေး ၎င်ွေး၏အခမင်ကိုဖငေ့ဟ ် ခွဲသ ေ့ ည်။ ထိုေ့အခပင် ရရွေးရကာက်ပွဲ ဆိုင်ရာ ဆ ်ွေးစစ်သံိုွေးသပ်သူမျာွေးက အင်တာဗျ ွေးရမွေးခမ ွေး် ထာွေးသညေ့် အမျျုွေးသမီွေးကိုယ်စာွေးလယ ှ ရ ် လာင်ွေးအချျုွဲ့က အမျျုွေးသမီွေးကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးမျာွေးအရပေါ် ခခွဲ ခာွေးဆက်ဆံမှုမျာွေးရရ ှ ဆွဲပင်ခဖစ်ပပီွေး ယင်ွေးအချက်က အမျျုွေးသာွေး 116 https://asiafoundation.org/wp-content/uploads/2016/05/Gender_in_Equality_in-the-Governance-ofMyanmar_ENG.pdf 117 http://stepdemocracy.eu/uploads/publications/election-sataglance(A4).pdf?fbclid=IwAR0IcqQKUiCMq5QmO1j-_4kux7vjS5rrJIj7V94iAYBM6cv-QYEXRs_YBJg 118 http://stepdemocracy.eu/uploads/publications/election-sataglance(A4).pdf?fbclid=IwAR0IcqQKUiCMq5QmO1j-_4kux7vjS5rrJIj7V94iAYBM6cv-QYEXRs_YBJg 61