ရလရကကာင်ွေးလိုင်ွေးမျာွေးကို ပျံသ ်ွေးသာွေးလာခငေ့် ပတ်ထာွေးသညေ့်အတက်ရကကာငေ့်လည်ွေး နိုင်ငတ ံ ကာ သတင်ွေးမီေယ ီ ာ မျာွေးမှ ၂၀၂၀ ရရွေးရကာက်ပွဲကို လံိုရလာက်စာ သတင်ွေးရဖာ်ခပနိုင်ရ ် အခက်အခွဲကကံျုခရ ွဲေ့ သည်142။ COVID-19 ၏ စီွေးပာွေးရရွေးဂယက်ရိုကခ ် တ်မှုကို မျာွေးစာရသာသတင်ွေးဌာ အသစ်မျာွေးမှလည်ွေး ခံစာွေးခွဲေ့ကကရပပီွေး ဝ ထ ် မ်ွေးဦွေးရရ ရလ ာေ့ချခွဲေ့ရသညေ့်အတက် ရရွေးရကာက်ပွဲသတင်ွေးတက်ဆင်မှုနင ှ ေ့် အခခာွေးအရရွေးကကီွေးရသာ သတင်ွေး ရဖာ်ခပမှုမျာွေးကိုပါ ရလျာေ့ ည်ွေးရစခွဲသ ေ့ ည်။ ရခိုင်ခပည် ယ်တင် COVID-19 ရရာဂါခပ ေ့်ပာွေးမှုရကကာငေ့် ဩဂိုတ်လ ကတည်ွေးကစ၍ သတင်ွေးစာရပွေးပမ ိုေ့ ှုမျာွေးအာွေးလံိုွေး ရပ်ဆိုင်ွေးသာွေးခသ ွဲေ့ ည်ကို ANFREL က ရလေ့လာရတွဲ့ရခွဲ ှ ေ့ရပါသည်။ နိုင်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးနင ှ ေ့်ကယ ို ်စာွေးလှယ်ရလာင်ွေးမျာွေးက မွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးမှုကို အက ေ့်အသတ်နှင်ေ့သာ ခပျုလိုပ်နင ို ်ခွဲေ့ခခင်ွေး ရကကာငေ့်လည်ွေး ရရွေးရကာက်ပမ ွဲ တိုင်မီကာလ သတင်ွေးမီေယ ီ ာတင်ဆက်မှုကို ရလျာေ့ပါွေးသာွေးရစခွဲသ ေ့ ည်။ လိုပ်ကကံသတင်ွေးမျာွေး ၂၀၂၀ ခိုနှစ် ရရွေးရကာက်ပွဲကာလအတင်ွေး သတင်ွေးလိုပ်ကကံခဖ ေ့်ချမှုမျာွေးစာကလ ို ည်ွေး ရတွဲ့ရခွဲ ှ ေ့ရပါသည်။ ယင်ွေးတအ ိုေ့ က် NLD အရပေါ် ယံိုကကည်မက ှု ျဆင်ွေးလာသည်ဟရ ူ သာ ရရွေးရကာက်ပအ ွဲ ကကျုစစ်တမ်ွေး ဇယာွေးကက် အတိုကို ရခမာက်ခမာွေးစာရသာ ရဖေ့စ် ိုတ်ပစ ိုေ့ ်မျာွေး ရလာေ့ဂ်မျာွေးခဖငေ့် မ ရဝခွဲေ့ကကပပီွေး143၊ ဝက် ်ဆိုေတ ် စ်ခတ ို င်မူ လတ်လပ်ရသာအာရှအသံ (Radio Free Asia) ၏ေီဇိုင်ွေးပံိုကိုကူွေးချပပီွေး လိုပ်ကကံသတင်ွေးမျာွေးနှငေ့် အမို ်ွေးစကာွေးမျာွေး ခဖ ်ရ ေ့ ဝခွဲေ့သည်ကိုလည်ွေး ရတွဲ့ရခွဲ ှ ေ့ရပါသည်144။ UEC က လူမှုက ယ ် က်စာမျက်နှောမျာွေးတင် မမှ ်သတင်ွေး ခဖ ်ခ ေ့ ျသညေ့်ကစစ အထူွေးသခဖငေ့် နိုင်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးသည် ကကျုတင်မရ ွဲ ပွေးသညေ့် ကစစနှငပ ေ့် တ်သက်၍ ခပဿ ောရှသည်ဟရ ူ သာ ရခပာကကာွေးချက်မျျုွေးနင ှ ေ့်စပ်လျဉ်ွေး၍ သတရပွေး ရခပာဆိုခေ့သ ွဲ ည်။ “အဆိုပါသတင်ွေးမျာွေးတင် မှ ်က ်ရသာ သတင်ွေးမျာွေးသာမက မှာွေးယင်ွေးရသာအချက်အလက်မျာွေး၊ ချွဲွဲ့ကာွေးမှုမျာွေး၊ သတင်ွေးအတအကျကိုထ ်ချ ပ် ပီွေး မွဲဆနဒရှင်မျာွေးအာွေး အခမင်လွဲမှာွေးရစနိုင်သညေ့် အချက်မျာွေးနှငေ့် လိုရင်ွေးမရရာက်ရသာ သတင်ွေးအချက်အလက်မျာွေးလည်ွေးပါဝင်သည်” ဟို UEC က ရခပာကကာွေးခပ ွဲေ့ ါသည်။ ထအ ိုေ့ ခပင် လည်ွေး UEC မှရ ၍ “မ���ဲရပွေးသညေ့်လိုပ်င ်ွေးစဉ်နင ှ ေ့် ရရွေးရကာက်ပွဲပျက်ခပာွေးရစရ ရ ် ည်ရယ်၍ မမှ ်သတင်ွေး၊ အရခခအခမစ်မရှရသာသတင်ွေးမျာွေးကို ရခပာဆိုခခင်ွေး၊ ရရွေးသာွေးခခင်ွေး၊ မ ရဝခခင်ွေးကို ရတွဲ့ရှပါက သက်ဆိုင်ရာ လွှတရ ် တာ် ရရွေးရကာက်ပွဲ ဥပရေပိုေ်မ ၅၈ (င်္) ကို ချျုွေးရဖာက်ရာရရာက်သည်145” ဟို သတရပွေးထာွေးပါသည်။ ANFREL က အင်တာဗျ ွေးခသ ွဲေ့ ညေ့် ဂျာ ယ်လစ်မျာွေးနင ှ ေ့် သတင်ွေးမီေယ ီ ာအဖွဲွဲ့ဝင်မျာွေး၏ ရခပာကကာွေးချက်အရ ၎င်ွေးတိုေ့ အရ ခဖငေ့် လိုပ်ကကံသတင်ွေးမျာွေးရကကာငေ့် ၂၀၂၀ ရရွေးရကာက်ပွဲကို ထခိုက်ရစလမေ့်မည်ဟို အထူွေးတလည် စတ်မပူမ ရသာ်လည်ွေး ရခမာက်ခမာွေးစာရသာခပည်သူမျာွေးမှ သတင်ွေးတို၊ သတင်ွေးမာှ ွေးမျာွေးကို လူမှုက ယ ် က်ရပေါ်တင် မ ရဝရ ကက သညေ့်ကစစကို သတခပျုမကကသည်။ ဤတင် MIDO ၏ "Real or Not"146၊ AFP Myanmar Fact Check147၊ Boom 142 https://www.mmtimes.com/news/foreign-reporters-cannot-enter-myanmar-cover-election-run.html https://factcheck.afp.com/fake-survey-results-about-declining-public-trust-myanmars-ruling-party-circulatefacebook-ahead 144 https://www.rfa.org/english/news/myanmar/media-fake-10132020104123.html 145 https://www.gnlm.com.mm/announcement-about-spreading-election-disinformation/ 146 https://www.mmtimes.com/news/mido-fact-check-facebook-news.html 147 https://factcheck.afp.com/afp-myanmar 143 71