ပတ်ဆခိုေ့ ခင်ွေးတက ိုေ့ ို ကိုွေးကာွေးရဖာ်ခပခွဲပ ေ့ ါသည်134။ ၂၀၁၉ ခိုနစ ှ ၊် ဇ ်လ ၂၀ ရက်ရ ေ့တင် ပရ ိုေ့ ဆာင်ရရွေးနင ှ ေ့် ဆက်သယ်ရရွေး ဝ က် ကီွေးဌာ က ရခိုင်ခပည် ယ်နင ှ ေ့်ချင်ွေးခပည် ယ်တရ ိုေ့ ှ ပမျုွဲ့ ယ်ကွေးို ခတ ို င် “မို ိုင်ွေးဖို ်ွေးအင်တာ က်လိုင်ွေးမျာွေး ရပ်ဆိုင်ွေးထာွေးရ ”် အမ ေ့်ထိုတ်ခပ ်ခေ့သ ွဲ ည်135။ ၂၀၂၀ ခိုနစ ှ ၊် ရမလ ၂ ရက်ရ တ ေ့ င် ရခိုင်ခပည် ယ် ရခမာက်ပိုင်ွေးရှ ရမာင်ွေးရတာပမျုွဲ့ ယ်တင် အင်တာ က်လင ို ်ွေးမျာွေး ခပ ဖ ် ငေ့်ရပွေးခရ ွဲေ့ သာ်လည်ွေး136 အခခာွေးပမျုွဲ့ ယ်ရှစ်ပမျုွဲ့ ယ်တင်မူ 2G က ်ရက်သာ ခပ ဖ ် ငေ့်ရပွေးခသ ွဲေ့ ညေ့်အတက် voice call ရခေါ်ဆိုမှုမျာွေးနှငေ့် ရေတာအက ေ့်အသတ်နှငေ့် အသံိုွေးခပျုခငေ့်ကိုသာ ရရှခွဲေ့ကကသည်။137 မျာွေးစာရသာ လူူ့အခငေ့အ ် ရရွေးအဖွဲွဲ့အစည်ွေးမျာွေး ပူွေးရပါင်ွေးထိုတ်ခပ ်သညေ့် ရကကညာချက်တစ်ခို138တင် “ရ ွေးရကောက်ပွဲ အလ ်ကောလအထြိ အက ြုံြိ ွေးသက်ရ ောက်မှု ှြိရသော အင်တော က်မဖတ်ရတောက်မှုအောွေး သက်တမ်ွေးတြိုံွေး အ ် တက် ဆက်သယ်ရ ွေးကုံမပဏီမ ောွေးသြိုံေ့ အမြိ ေ့်ရပွေးခရသော ွဲ အစြိုံွေး ၏ ရ ောက်ဆုံွေးထက် ှြိထောွေးသည် အမြိ ေ့်ညွှ ်ကကောွေးစောအရပေါ် မ ောွေးစောစြိုံွေး မ ြိ ်မြိပေါသည်” ရအာက်တို ဟိုရဖာ်ခပခွဲေ့ကကသည်။ 2G က ်ရက်က ်သ ေ့ တ်ချက်ကို ၂၀၂၀ ခိုနစ ှ ၊် ာလ ၃၁ ရက်ရ တ ေ့ င် အဆံိုွေးသတ်ရ ် စီစဉ်ထာွေးရသာ်လည်ွေး တယ်လီရ ော၏ထိုတ်ခပ ်ချက်အရ အင်တာ က်က ်သ ေ့ တ်မှုမျာွေးကို ၂၀၂၀ ခိုနစ ှ ၊် ေီဇင် ဆက်သယ်ရရွေးဝ က် ကီွေးဌာ မှ ခမ မ ် ာနင ို ်ငံရှ မို ာလ ၃၁ ရက်ရ ေ့အထ သက်တမ်ွေးတိုွေးရ ် ပရ ိုေ့ ဆာင်ရရွေးနှငေ့် ိုင်ွေးဖို ်ွေးရအာ်ပရရတာမျာွေးအာွေးလံိုွေးကို ညွှ ်ကကာွေးထာွေးသည်ဟို သရသည်။139 ရ ွေးရကာက်ပွဲ သတင်ွေးတင် က်မှုမျာွေး ANFREL က အင်တာဗျ ွေးခသ ွဲေ့ ညေ့် ဂျာ ယ်လစ်မျာွေးနင ှ ေ့် သတင်ွေးဌာ မျာွေး၏အဆိုအရ ၂၀၁၅ ခိုနစ ှ ်မှ ၂၀၂၀ ခိုနစ ှ ် အတင်ွေး ရရွေးရကာက်ပွဲလိုပင ် ်ွေးစဉ်မျာွေးကို သတင်ွေးတင်ဆက်ရာ၌ ပိုမိုလတ်လပ်ခငေ့်��ရှလာပပီွေး အရထရထ ရရွေးရကာက်ပွဲမတိုင်မီ ကကျုတင်မွဲရကာက်ခစ ံ ဉ်အတင်ွေး၌လည်ွေး မွဲရံိုမျာွေးသိုေ့ သာွေးရရာက်သတင်ွေးယူနင ို က် ကသညေ့အ ် ခပင် ရေသအာဏာပင ို ်မျာွေး၏ ရနှောက်ယှကခ် ခင်ွေးမျျုွေးလည်ွေး မကကံျုရတွဲ့ရဟိုသရသည်။ သတင်ွေးအချက်အလက်ရယူနင ို ်ရရွေးနင ှ ေ့် ရရွေးရကာက်ပွဲလိုပ်င ်ွေးစဉ်မျာွေး၏ ပငေ့်လင်ွေးခမင်သာမှုပိုင်ွေးတင် တိုွေးတက်လာ သည်ဟို ANFREL မစ်ရှငအ ် ဖွဲွဲ့အာွေး ရခပာကကာွေးခရ ွဲေ့ သာ်လည်ွေး အစိုွေးရအရာရှမျာွေး၊ ခပည်ရထာင်စို ရရွေးရကာက်ပွဲ ရကာ်မရှင် (UEC) ကွဲေ့သရ ိုေ့ သာ အစိုွေးရဌာ မျာွေးမှ သတင်ွေးအချက်အလက်မျာွေးရယူရာ၌မူ သတင်ွေးရထာက်မျာွေး အရ ခဖငေ့် အခက်အခွဲမျာွေးရင်ဆိုင်ရ ကကရရသွေးသည်။ လူမျာွေးအရ ခဖငေ့်လည်ွေး စကာွေးရခပာမှာွေးလ င် (သမ ိုေ့ ဟိုတ)် ရခဖဆိုလိုကရ ် သာ အချက်အလက်လွဲမှာွေးသာွေးပါက ၎င်ွေးတပ ိုေ့ ါ ေိုကခရရာက်မည်စိုွေး၍ မီေယ ီ ာနှငေ့်စကာွေးရခပာရ ် ဝ ရ ် လွေးလျက်ရရ ှ ကကရသွေးသည်။ ခမ မ ် ာသတင်ွေးရထာက်မျာွေးသည် ရယ ယ ို ျအာွေးခဖငေ့် ၎င်ွေးတလ ိုေ့ ိုပ်င ်ွေး၏ ကျငေ့်ဝတ်စံနှု ်ွေးမျာွေးအရပေါ် တ ်ဖိုွေးထာွေး ကကပပီွေး ရံိုွေးတင်ွေးချမှတ်ထာွေးသညေ့်ကျငေ့်ဝတ်မျာွေးနင ှ ေ့် လူမှုအသိုကအ ် ဝ ွေး် က သတ်မတ ှ ်ထာွေးသညေ့် လမ်ွေးညွှ ်ချက်မျာွေး 134 https://freedomhouse.org/country/myanmar/freedom-net/2020 https://www.article19.org/resources/myanmar-one-year-on-internet-shutdown-imperils-human-rights-inmyanmar/ 136 https://myanmar-now.org/en/news/internet-ban-lifted-in-maungdaw-township 137 https://www.mmtimes.com/news/rakhine-chin-internet-restored-only-2g.html 138 https://web.facebook.com/FreeExpressionMyanmar/posts/3405547552892143 139 https://www.telenor.com/network-restrictions-in-myanmar-1-august-2020/ 135 69