ညီညတ်ရသာေီမက ို ရက်တစ်ပါတီကို တရာွေးဝင်ဖျက်သမ်ွေးခခင်ွေးနင ှ ေ့် အခခာွေးကယ ို ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးမျာွေး အမည်စာရင်ွေး ကထိုတ်ပယ်ခရ ံ ခခင်ွေး (သ)ိုေ့ ပယ်ဖျက်ခရ ံ ခခင်ွေးတရ ိုေ့ ကကာငေ့် ၂၀၂၀ ခိုနစ ှ ် အရထရထရရွေးရကာက်ပတ ွဲ င် ယှဉ်ပပျုင်မညေ့် ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးဦွေးရရသည် (၅,၆၄၁) ဦွေးအထ ကျဆင်ွေးသာွေးသည်။ ဝင်ရရာက်ယှဉ်ပပျုင်မညေ့် အမျျုွေးသမီွေး ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးအရရအတက်မာှ ၉၀၂ ဦွေးခဖစ်သည်။ ယင်ွေးအရရအတက်မှာ စိုစိုရပါင်ွေး ကိုယစ ် ာွေးလှယဦ ် ွေးရရ၏ ၁၆% ခဖစ်ပပီွေး ၂၀၁၅ခိုနှစ်၏ ၁၃% ထက်စာလျင် အ ည်ွေးငယ်ခမငေ့တ ် က်လာခွဲခေ့ ခင်ွေးခဖစ်သည်။ ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးအမည်စာရင်ွေးတင်သင်ွေးရာတင် အချျုွဲ့ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးမျာွေး အမည်စာရင်ွေးက ပယ်ဖျက် ခံရခခင်ွေးမှာ ရလ ာက်လွှာတင်သင်ွေးစဉ်က အချက်အလက်မှာွေးယင်ွေးခခင်ွေးကွဲေ့သရ ိုေ့ သာ လိုပ်ထံိုွေးလိုပ် ည်ွေးဆိုင်ရာ အရကကာင်ွေးအရင်ွေးမျာွေးအရပေါ် အရခခခံဆံိုွေးခဖတ်ရသာ်လည်ွေး ယင်ွေးကယ ို ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးရမွေးဖာွေးစဉ်က မ ခမ မ ် ာနိုငင ် ံသာွေးမဟိုတ်ခခင်ွေးကလည်ွေး ၁၉၈၂ခိုနစ ှ ် နိုင်ငံသာွေးဥပရေသည် အရခခအရ ကို အခခာွေးရသာ ခမ မ ် ာနိုငင ် ံ၏ လူတစ်ဦွေး၏ နိုင်ငံသာွေးခဖစ်မှု အရကကာင်ွေးအရင်ွေးတစ်ရပ်ခဖစ်ရပသည် ။ ခခွဲ ခာွေးဆက်ဆံမှုရှသည်ဟိုလူရခပာမျာွေးပပီွေး နိုင်ငတ ံ င်ွေးအသအမှတ်ခပျုထာွေးရသာ နှစ်ပါွေးမှာ 70 71 တိုင်ွေးရင်ွေးသာွေးလူမျျုွေး တစ်မျျုွေး၏ မျျုွေးနယ်ဝင်ခဖစ်မှုနှငေ့် ချည်ရနှောင်ထာွေးရသာရကကာငေ့်ခဖစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခိုနစ ှ ်ကွဲေ့သပ ိုေ့ င် နိုင်ငံသာွေးခဖစ်မှုအရပေါ် အရခခခံသညေ့်ခငင်ွေးပယ်မှုမျာွေးမှာ ဥပရေပါခပဌာ ်ွေးချက်မျာွေးကို အခပင်ပ ်ွေးအာွေးခဖငေ့် လိုက် ောသညေ့်တင ို ်ရအာင် အစစလာမ် ာသာဝင် ကိုယစ ် ာွေးလှယ် ရလာင်ွေးမျာွေးအရပေါ် မမ တစာသက်ရရာက်မှုရှရစခွဲပ ေ့ ံိုရပါသည်။ ရခိုင်ခပည် ယ်ရှ အစစလာမ် ာသာဝင်ကိုယစ ် ာွေးလယ ှ ်ရလာင်ွေး (၆) ဦွေးတင် ငါွေးဦွေးသည် ေီမက ို ရရစီနင ှ ေ့် လူူ့အခငေ့်အရရွေးပါတီ (DHRP) ကခဖစ်ပပီွေး တစ်ဦွေးသည် တစ်သီွေးပိုဂ္လခဖစ်ကာ ၎င်ွေးကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးမျာွေးကို ခရိုင်အဆငေ့် ရရွေးရကာက်ပွဲရကာ်မရှငအ ် ဖွဲွဲ့ခွဲမျာွေးက ကိုယ်စာွေးလယ ှ ရ ် လာင်ွေးအရည်အချင်ွေး မခပညေ့မ ် ီခခင်ွေးရကကာငေ့် အမည်စာရင်ွေးက ပယ်ဖျက်ခခ ံ ွဲေ့ရသည်။ ၁၉၉၀ ရရွေးရကာက်ပွဲတင် ဝင်ရရာက်ယှဉ်ပပျုငခ ် ပွဲေ့ ပီွေး အမတ်ရ ရာ အနိုင်ရရှ ခွဲသ ေ့ ညေ့် DHRP ၏ ဥကကဌ ဦွေးရကျာ်��င်ွေးအပါအဝင် ပထမငါွေးဦွေးကို ကိုယ်စာွေးလယ ှ ်ရလာင်ွေး အရည်အချင်ွေး မခပညေ့မ ် ီခခင်ွေးရကကာငေ့် ကိုယစ ် ာွေးလှယရ ် လာင်ွေးအမည်စာရင်ွေးမှပယ်ဖျက်ခရ ံ ခခင်ွေးကို ကသဂိုတ်လ72တင်ရတွဲ့ခမင်ခွဲေ့ရပပီွေး ရ ောက်ဆံိုွေးတစ်ဦွေးခဖစ်သညေ့် ရမာင်ရတာပမျုွဲ့ ယ်ကဦွေးရအွေးဝင်ွေးကို က ဦွေး၌ ကယ ို ်စာွေးလှယ်ရလာင်ွေးလက်မတ ှ ်အာွေး အတည်ခပျုထိုတရ ် ပွေးပပီွေးရ ောက် မွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးမှုကာလအတင်ွေးခဖစ်သညေ့် ရအာက်တို ာလ (၂) ရက်ရ တ ေ့ င် 73 ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးအရည်အချင်ွေး မခပညေ့မ ် ီရကကာင်ွေး ရကကညာခွဲပ ေ့ ါသည် ။ အမည်စာရင်ွေးပယ်ဖျက်ခခင်ွေး ခံရရသာ DHRP ၏ ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးအာွေးလံိုွေးသည် ရခိုင်ခပည် ယ်ရရွေးရကာက်ပွဲရကာ်မရှင်အဖွဲွဲ့ခွဲနင ှ ေ့် ခပည်ရထာင်စို ရရွေးရကာက်ပရ ွဲ ကာ်မရှငတ ် ထ ိုေ့ ံသိုေ့ အယူခဝ ံ င်ရသာ်လည်ွေး မရအာင်ခမင်ခရ ွဲေ့ ပ။ ဧရာဝတီတိုင်ွေး74ရှ တစ်သီွေးပိုဂလ ္ ရိုဟင်ဂျာကယ ို ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးတစ်ဦွေး၊ မ ်ခပည် ယ်75ရှ အစစလာမ် တစ်သီွေးပိုဂ္လ ကိုယ်စာွေးလယ ှ ်ရလာင်ွေးတစ်ဦွေးနှငေ့် ရ က ် ို ်တိုင်ွေး သင်္ဂ ်ွေးကျွ ်ွေးပမျုွဲ့ ယ်ရှ လူူ့ရ စီပါတီ (DPNS) မှ အစစလာမ် ချမှတ်ခေ့သ ွဲ ည်။ 70 အစစလာမ် ာသာဝင် ာင်သစ်ေီမက ို ရရ ာသာဝင် ကယ ို ်စာွေးလယ ှ ်ရလာင်ွေးတစ်ဦွေးအာွေးလည်ွေး အလာွေးတူဆံိုွေးခဖတ်ချက်မျျုွေး ာသာဝင်မဟိုတရ ် သာ ကိုယ်စာွေးလယ ှ ရ ် လာင်ွေးမျာွေး ဥပမာအာွေးခဖငေ့် ရ က ် ို ်တင ို ်ွေး Articles 8(b) and 10(e) of the Pyithu Hluttaw Election Law, Amyotha Hluttaw Election Law, and Region Hluttaw or State Hluttaw Election Law 71 https://www.icj.org/wp-content/uploads/2019/06/Myanmar-Citizenship-law-reform-Advocacy-Analysis-Brief2019-ENG.pdf 72 https://www.bnionline.net/en/news/dhrp-appeal-against-rejection-its-muslim-candidates 73 https://www.bnionline.net/en/news/muslim-candidates-bid-voided-late-stage-election-commission-reversal 74 https://www.fortifyrights.org/mya-inv-2020-08-19/ 75 https://www.bnionline.net/en/news/mon-state-election-commission-rejects-independent-candidate 43