(ဇ) ပငမ်ွေးချမ်ွေးစာ ပညာသင်ကကာွေးရရွေးကို ထခိုက်ပျက်ခပာွေးရစရ ် ရသွေးထိုွေးလံှုွဲ့ရဆာ် ရဟာရခပာမှုခပျုလိုပ်ခခင်ွေး၊ (စျ) နိုင်ငံေ့ဝ ထ ် မ်ွေးမျာွေးအာွေး ယင်ွေးတိုေ့၏တာဝ ်ကို ရကျပ ်စာမထမ်ွေးရဆာင်နင ို ရ ် စရ ် (သမ ိုေ့ ဟိုတ)် အစိုွေးရအာွေး ဆ ေ့်ကျင်ဆနဒခပရစရ ် ရသွေးထိုွေးလံှုွဲ့ရဆာ် ရဟာရခပာမှုခပျုလိုပ်ခခင်ွေး။ သရ ိုေ့ သာ် နင ို ်ငရ ံ ရွေးပါတီအမျာွေးအခပာွေးက အစိုွေးရပိုငရ ် ိုပ်သံဌာ ခဖစ်သညေ့် ခမ မ ် ာေ့အသံတင် ၎င်ွေးတိုေ့၏မွဲဆယ် စည်ွေးရံိုွေးရရွေးမ ်ခ ေ့ ်ွေးမျာွေးကို ထိုတ်လွှငေ့်ရ အ ် တက် ဆင်ဆာခဖတ်ရတာက်မှုကို ကကံျုရတွဲ့ခရ ွဲေ့ ရကကာင်ွေး စပ်စခ ွဲ ကွဲေ့ ကသည်။ ရလေ်အရ ခဖငေ့် အ ည်ွေးဆံိုွေး ပါတီ (၇) ခိုက (ခပည်သူူ့ပါတီ၊ ညီညတ်ရသာတိုင်ွေးရင်ွေးသာွေးလူမျျုွေးမျာွေး ေီမက ို ရရစီပါတီ၊ လူူ့ရ ာင်သစ်ေီမက ို ရက်တစ်ပါတီ43 44 ေီမက ို ရရစီအဖွဲွဲ့ချျုပ် ၊ ရခိုငေ့်ဦွေးရဆာင်ပါတီ ၊ ဓနိုအမျျုွေးသာွေးေီမက ို ရရစီအဖွဲွဲ့ချျုပ်၊ ချင်ွေးအမျျုွေးသာွေး ၊ ကချင်ခပည် ယ်ခပည်သူူ့ပါတီ45 ) ၎င်ွေးတိုေ့၏ မွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးရရွေးမ ်ခ ေ့ ်ွေးမျာွေးကို မထိုတ်လင ွှ ေ့်ရ ် ဆံိုွေးခဖတ်ခွဲေ့ကကသည်46။ “ကရလွေးသူငယ်ဆင်ွေးရွဲမရ ွဲ တမှု၊ ဖနှပ်မှု၊ ကေ်ခပာွေးရပေါ်ရှနင ို ်ငံသာွေးခဖစ်မ”ှု စရသာအသံိုွေးအနှု ်ွေးမျာွေးကိုဖယ်ရှာွေးရ ် 47 ဆိုကကသည် ။ စက်တင် ေိုတယတ ်ွေးစာွေးခပည်သူ၊ လ ပ်စစ်မီတာခနှငေ့် နိုင်ငံသာွေးစစစ်ရရွေး ညွှ ်ကကာွေးခခ ံ ရ ွဲေ့ သည်ဟို ပါတီမျာွေးက ာလ ၁၈ရက်ရ ေ့ထတ ို ်ခပ ်ချက်တင် ခမ မ ် ာေ့အသံက နိုငင ် ံရရွေးပါတီမျာွေး၏ မွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေး ရရွေးမ ်ခ ေ့ ်ွေးမျာွေးကို တည်ွေးခဖတ်ခေ့ခွဲ ခင်ွေးမရှရကကာင်ွေးနင ှ ေ့် ထိုတ်လွှငရ ေ့် သာမွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးရရွေး မ ်ခ ေ့ ်ွေးအခပညေ့အ ် စံက ို ို တစံိုတရာတည်ွေးခဖတ်ခခင်ွေးမရှ ွဲ နိုင်ငံပင ို ရ ် ေ့စဉ်သတင်ွေးစာမျာွေးတင်ရဖာ်ခပခွဲေ့သည်ဟိုဆိုပါသည်48။ လူူ့အခငေ့်အရရွေးရစာငေ့က် ကညေ့ရ ် ရွေးအဖွဲွဲ့(Human Rights ရပ်တည်ချက်ကို ွဲ ဝင်ရရာက်စက်ဖက်မှုမခံရ Watch) က ပါတီအာွေးလံိုွေးအရ ခဖငေ့် ရသချာစာတင်ခပနိုငရ ် စရ အ ် လင ိုေ့ ှာ ၎င်ွေးတိုေ့၏ နင ို ်ငံပင ို ်ရရေီယိုနင ှ ေ့် ရိုပ်ခမင်သကံ ကာွေးဌာ မျာွေးကို နင ို ်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးက လယ်လငေ့တ ် ကူ လက်လှမ်ွေးမီရယူအသံိုွေးခပျုနိုင်ရ ် စည်ွေးမျဉ်ွေးမျာွေးကို ခပင်ဆင်ရ ်သငေ့်သည်ဟို ခပည်ရထာင်စရ ို ရွေးရကာက်ပရ ွဲ ကာ်မရှင်ကို တိုကတ ် ်ွေးခပ ွဲေ့ ါသည်49။ အစိုွေးရမဟိုတရ ် သာ အဖွဲွဲ့အစည်ွေးတစ်ခခို ဖစ်သညေ့် Article 19 အဖွဲွဲ့က ခပည်ရထာင်စို ရရွေးရကာက်ပွဲရကာ်မရှင်ကထိုတ်ခပ ်သညေ့် အရကကာင်ွေးကကာွေးချက် ၁၃၈/၂၀၂၀ တင် နိုင်ငရ ံ ရွေးမ ်ခ ေ့ ်ွေးရခပာကကာွေးရာတင် အလ ်အမင်ွေး ခပဿ ောခဖစ်ရစနင ို ်သညေ့် က ်သ ေ့ တ်မှုမျာွေးပါဝင်ရကကာင်ွေးဆိုခွဲေ့ပပီွေး ခပည်ရထာင်စရ ို ရွေးရကာက်ပရ ွဲ ကာ်မရှင်အာွေး အရကကာင်ွေးကကာွေးချက်ကို ရိုပ်သမ်ွေး ရ န ် ှငေ့် နိုင်ငတ ံ ကာလူူ့အခငေ့်အရရွေးဥပရေမျာွေးနင ှ ေ့်ကက ို ည ် ီမှုမရှ ွဲ လူပိုဂ္ျုလ်မျာွေးအာွေး တရာွေးစွဲဆခို ခင်ွေးမျာွေးကို 50 ရရှာင်ကကဉ်ရ ် ရမတတာရပ်ခထ ံ ာွေးသည် ။ 43 https://mizzima.com/article/two-political-parties-accuse-uec-censorship https://www.bnionline.net/en/news/cnld-boycotts-mrtv-over-censored-speech 45 https://kachinnews.com/2020/10/13/kspp-wont-air-policy-speech-on-mrtv/ 46 https://mizzima.com/article/six-parties-decide-not-broadcast-election-campaign-speeches 47 https://mm.boell.org/en/2020/10/05/no-free-elections-without-free-media 48 https://www.gnlm.com.mm/campaign-speeches-of-political-parties-not-edited-for-broadcasting-on-mrtvand-publishing-in-dailies/ 49 https://www.hrw.org/news/2020/08/14/myanmar-revise-election-broadcast-rules 50 https://www.article19.org/resources/myanmar-as-campaign-period-begins-freedom-of-expressionviolations-ramp-up/ 44 33