အခ်က္အလက္မ်ားကို အသံုးျပဳမႈအတြက္ ႀကိဳတင္အေၾကာင္းၾကား သေဘာတူညီမႈရယူျခင္းႏွင့္ နစ္နာမႈမ်ား
ရွိပါက တိုင္းၾကားႏိုင္သည့္စံနစ္မ်ား ထားရွိျခင္းႏွင့္ လံုၿခံဳေရးအတြက္ လိုက္နာမည့္ အေျခခံစံႏႈန္းမ်ား ထားရွိျခင္း
တို႔ ပါဝင္သင့္ပါသည္။
ဆိုင္ဘာလံုၿခံဳေရး၏ အေရးႀကီးမႈကို အသံုးျပဳသူမ်ား ပိုမိုသိရွိေစေရး ပညာေပးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္ႏွင့္ ရွင္းလင္း
တိက်သည့္ ဆက္သြယ္မႈမ်ားျဖင့္ ဒီဂ်စ္တယ္နည္းပညာ နားလည္တတ္ေျမာက္မႈ တည္ေဆာက္ရန္။ အသံုးျပဳသူ
မ်ားအတြက္ အေျခခံက်ၿပီး အေကာင္းမြန္ဆံုးေသာ အေလ့အထမ်ားကို ျမန္မာကြန္ပ်ဴတာ အေရးေပၚတုန္႔
ျပန္ေရးအဖြဲ႔ (Myanmar Computer Emergency Respond Team - MCERT) ႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္၍
က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျဖန္႔ျဖဴးရန္။
တစ္စံုတစ္ေယာက္မွ အခ်က္အလက္ လံုၿခံဳေရးအတြက္ ကာကြယ္ေပးေသာ ကိရိယာမ်ား (Encryption tools)
အသံုးျပဳျခင္းကို ဒုစရိုက္မႈအျဖစ္ မသတ္မွတ္ရန္။ အခ်က္အလက္ လံုၿခံဳေရးအတြက္ အကာအကြယ္ယူမႈသည္
ေငြေၾကးလႊဲေျပာင္းျခင္းဆိုင္ရာ လံုၿခံဳေရးအတြက္သာမက လူ႔အခြင့္အေရးအား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူမ်ား၏
လံုၿခံဳေရးအတြက္ပါ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ပါသည္။ အခ်က္အလက္ လံုၿခံဳေရးအတြက္ အကာအကြယ္ယူမႈဆိုင္ရာအား
ခြဲျခားမႈမရွိဘဲ အားလံုးတားျမစ္ျခင္းႏွင့္ အမည္မေဖာ္ဘဲ ဆက္သြယ္ေဆာင္ရြက္ျခင္းတို႔အား တားျမစ္ျခင္းမ်ားသည္
လိုအပ္သည့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ တစ္ခုမဟုတ္ပါ၊ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္းမ်ားႏွင့္အညီ သင့္ေလ်ာ္သည့္
တုန္႔ျပန္ျခင္းကို လုပ္ေဆာင္ရန္သာ လိုအပ္ပါသည္။
အသံုးျပဳသူမ်ား၏ တိုင္ၾကားခ်က္မ်ားကို လက္ခံရယူႏိုင္ၿပီး၊ အခ်က္အလက္ႏွင့္ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ လံုၿခံဳေရးအား
အကာအကြယ္ေပးေရးကို ႀကီးၾကပ္ႏိုင္မည့္ အမ်ိဳးသားအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ အကာအကြယ္ေပးေရး အာဏာ
ပိုင္အဖြဲ႔အား (National Data Protection Authority) တည္ေထာင္ႏုိင္ရန္ စဥ္းစားသင့္ပါသည္။
၆။ ေခတ္ကာလႏွငေ
့္ လွ်ာ္ညေ
ီ သာ သတင္းလြတလ
္ ပ္ခင
ြ ့္ ဥပေဒတစ္ချု ဖင့္ လြတလ
္ ပ္ပင
ြ လ
့္ င္းသည့္ ဆက္
သြယ္ေရးမ်ားရွိေရးအတြက္ တာဝန္ယူလုပ္ေဆာင္လ်က္ ရွိေၾကာင္းျပသရန္ႏွင့္ အစိုးရတစ္ဖြဲ႕လံုးတြင္
အဓိပၸာယ္ျပည့္ဝသည့္ ပြင့္လင္းျမင္သာေသာစနစ္မ်ား တည္ေဆာက္ရန္။
အစိုးရသည္ ပြင့္လင္းစြာ ပူေပါင္းေဆာင္ရြက္သည့္ အစိုးရအဖြဲ႔ (Open Government Partnership - OGP) တြင္
ပါဝင္ျခင္းျဖင့္ ႀကိဳဆိုရမည့္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ိဳးကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့သလို၊ နည္းပညာအသံုးျပဳ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား
(e-Governance) မဟာစီမံကိန္းျဖင့္ အစိုးရ၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေရးရာလုပ္ငန္းမ်ားကို ေခတ္ကာလႏွင့္ ေလွ်ာ္ညီေစရန္
လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ e-Governance လုပ္ေဆာင္ခ်ဥ္းကပ္မႈမ်ားကို ယံုၾကည္မႈရွိေစရန္အတြက္ အဆိုပါလုပ္ငန္း
ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားထဲ၌ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အခ်က္အလက္လံုၿခံဳမႈဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးမ်ားကို အကာအကြယ္ေပးသည့္
အခ်က္မ်ားအား ထည့္သြင္းေရးသည္ အေရးႀကီးသည့္ လုပ္ေဆာင္မႈတစ္ခုျဖစ္လာၿပီး၊ ယင္းလုပ္ေဆာင္မႈသည္
အိုင္စီတီဝန္ေဆာင္မႈမ်ားႏွင့္ တီထြင္ဆန္းသစ္မႈမ်ားအား အဓိကေမာင္းႏွင္မည့္ အခ်က္တစ္ခု ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။
(အခန္း ၄.၁ တြင္ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုခြင့္အတြက္ ပိုမိုျပည့္စံုစြာ ဖတ္႐ႈႏိုင္ပါသည္။)
အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ေရးအတြက္ အဓိကက်သည့္ အခ်က္မ်ား
ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေရးသို႔ လွမ္းမည့္ အျခားေသာ ေျခလွမ္းမ်ားအျဖစ္ ေခတ္ကာလႏွင့္ ေလွ်ာ္ညီေသာ လြတ္လပ္
စြာ သတင္းယူျခင္းအက္ဥပေဒကို ျပဌာန္းက်င့္သံုးရန္ (ဥပမာ ၂ဝ၁၆ တြင္ ပြင့္လင္းစြာ ပူေပါင္းေဆာင္ရြက္သည့္
အစိုးရအဖြဲ႔ (OGP) ဝင္ျခင္း၊ သဘာဝသယံဇာတမ်ား တူးေဖာ္ေရးဆိုင္ရာ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းမႈ ေဖာ္ေဆာင္ေရး
(Extractives Industries Transparency Initiative – EITI) အဖြဲ႔ဝင္ျဖစ္ရန္ ေလွ်ာက္ထားျခင္းႏွင့္ ပြင့္လင္း
ျမင္သာသည့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ား ခ်ေပးသည့္ျဖစ္စဥ္မ်ား လုပ္ေဆာင္ျခင္း)။ အကယ္၍ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံ��ပေဒ
အား ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္မည္ဆိုလွ်င္ အစိုးရမွ သိုမီွးထားသည့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအား အမ်ားျပည္သူမွ
ရယူႏိုင္ခြင့္အား အေျခခံဥပေဒျဖင့္ အာမခံခ်က္ေပးသည့္အခ်က္ကို ထည့္သြင္းေရးစြဲရန္။
16
ျမန္မာ့ အိုင္စီတီက႑၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားအား ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္း