တိမက ် ကောက ောက်ကယ ွ က ် ေဆဲဖြစ်က ော လွတလ ် စ ် ောွ ထုတက ် ြော်ကဖ ောဆိခ ု င ွ န ် င ှ ် ဖမေ်မောဖ ည် အစီရင်ခံစာ ဒ ိ ါ ်ှား လွတ်လပ်စာွ ထုတ်ဖ ာ်ဖ ပာဆိုခင ွ သ ့်် ည် လူတဦှားချင်ှား၏ ဖမွှားရာပါ လူူ့အခွင့််အဖရှား တရပ် စ်ဖကကာင်ှားကို လူူ့အခွင့််အဖရှား ဖကကညာစာတ ှား် (Universal Declaration of Human Rights) ၏ အပိဒ ု ် ၁၉ တွင် တိတိကျကျ ဖရှားသာှားဖ ာ် ပအာမခံဖပှားထာှားသည်။1 ထိလ ု ူူ့အခွင့်အ ် ဖရှား ဖကကညာစာတမ်ှားတွင် ပါဝင်လက်မတ်ဖရှားထှားို အတည် ပ သည့်် အဖစာဆံုှားဖသာနိုင်ငံမျာှားအ က် မ ်မာနိုင်ငသ ံ ည်လည်ှား တနိင ု င ် ံ စ်သည်။ ဖကကညာစာတမ်ှားပါ အပိဒ ု ် (၁၉) ၏ ဖရှားသာှား ဖ ာ် ပထာှားချက်အရ “လူတိုငှား် တွင် လွတ်လပ်စွာ ထင် မင် ယူဆနိုငခ ် င ွ ့််နင့်် လွတ်လပ်စွာ ွင့််ဟ ဖ ာ် ပနိင ု ်ခင ွ ့််ရိသည်” ဟု တိတိပပ ဖ ာ် ပထာှားခပီှား၊ အဆိပ ု ါ အခွင့််အဖရှားမျာှားကို ကျင့််သှားံု ရာတွင် အဖနောင့််အယက်မရိ တွငလ ် ည်ှား သဖ ဖဝင လွတ်လပ်စာွ ထင် မင်ယူဆနိုငခ ် င ွ တ ့်် ့်ို ပါဝင်သည့််အ ပင်၊ ထိသ ု ို့် ကျင်သ ့် ံုှားရာ “နိုင်ငံ ယ် ိမိတမ ် ျာှားကို ဖထာက်ထာှားရ ် မလို သတင်ှားအဖကကာင်ှားအရာနင့်် ာတရာှားမျာှားကို တ ည်ှား ည်ှား င့်် လွတလ ် ပ်စာွ ရာယူဆည်ှားပှားူ နိုင်ခွင့်၊် လက်ခန ံ ိုင်ခွင့််နင့်် ့်် ျီခင ခ ွ ့််တို့်လည်ှား ပါဝင်သည်။” ဟု ရင်ှားလင်ှားစွာ ဖရှားသာှားဖ ာ် ပထာှားသည်။2 ထို ည်ှားတူ ဖ ောက်ထပ် နိုင်ငံတကာ သဖ ာတူစာချ ပ်တခု စ်သည့်် အ ပည် ပည်ဆင ို ်ရာ နိုင်ငံသာှားနင့်် နိုင်ငံဖရှားအခွင့််အဖရှားဆိုင်ရာ သဖ ာတူစာချ ပ် (International Covenant on Civil and Political Rights – ICCPR) ၏ အပိဒ ု ် ၁၉ တွငလ ် ည်ှား လူတဦှားချင်ှားစီတုင ိ ှား် သည် မည်သူ တဦှားတဖယာက်၏ လွှမှား် မိုှားမှု၊ ချ ပ်ကိုငမ ် ှု၊ ဖနောင်ယ ့် က်မှု မရိ မိမိတ့်၏ ို ကိုယ်ပင ို ်အယူအဆ အဖတွှားအဖခေါ် ထင် မင်ချက်မျာှားကို စွကိုင်ပင ို ်ခင ွ ့်် ရိဖကကာင်ှားကို ပဌာ ်ှားထာှားသည်။3 ထိ့်ုအ ပင် လူသာှားတုင ိ ှား် သည် ၎င်ှားတ့်ို၏ အဖတွှားအဖခေါ် ထင် မင်ယူဆချက်မျာှားကို ထုတ်ဖ ာ်ဖ ပာဆို ဖရှားသာှားကကရာတွင် မည်သည်ပ ့် ံုစမ ံ ျာှား င့်် ကျင့််သှားံု နိုငသ ် ည်ကို ICCPR ၏ အပိဒ ု ် ၁၉ (၂) တွင် “လူတိုငှား် လွတလ ် ပ်စာွ ဖ ပာဆိုဖရှားသာှားဖ ာ် ပပိုင်ခင ွ ့််ရသ ိ ည်။ ဤအခွင့််အဖရှားတွင် လွတ်လပ်စွာ 1 Article 19 of Universal Declaration of Human Rights. https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal- 2 အပိဒ ု ် ၁၉ ( မ မ ် ာ ပ ်)၊ အ ပည် ပည်ဆုင ိ ရ ် ာလူူ့အခွငအ ့်် ဖရှားဖကကညာစာတမ်ှား။ https://myanmar.un.org/my/21886- declaration/translations/english အ ပည် ပည်ဆင ို ရ ် ာလူူ့အခွင့််အဖရှား-ဖကကညာစာတမ်ှား 3 အပိဒ ု ် ၁၉ ( မ မ ် ာ ပ ်)၊ အ ပည် ပည်ဆုင ိ ရ ် ာ နိုငင ် ံသာှားနင့်် နိုငင ် ံဖရှားအခွငအ ့်် ဖရှားဆိုင်ရာ သဖ ာတူစာချ ပ်။ https://equalitymyanmar.org/book/wp-content/uploads/2015/03/Combined-Articles.pdf 2

Select target paragraph3