မြန်မာ့တော် လှနရေ ် းကာလ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် - ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့ ကွာဟချက်​ —---------------------------------------------------------------------------—--------------------------------------------------------- ၂။ နောက်ခံအကြောင်းအရာ ၂.၁။ လွတ်လပ် စွာ စံ ချ ိန်စံနှုနး် များ ထုတ်ဖော်ပြောဆို ခွင့်နှင့် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွ င့်အရေး လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် (Freedom of Expression) သည် ဒီမိုကရေစီ လူ့ ဘောင်၏ စာတမ် း4 အခြေခံ အတ ု ်မြစ် ဖြစ် သည်။ အပိုဒ် (UDHR) ၁၉နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့ အခွ င်အ ့ ရေးကြေငြာ နိင ု ်ငံသားရေးနှင့် နိင ု ်ငံရေး အခွ င်အ ့ ရေး သဘောတူစာချုပ် 5 (ICCPR) အပိုဒ် (၁၉) တွင် အတိအလင်း အသိအမှတ် ပြုထားသည်။ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်ဆ ့ ိုခွင့်တင ွ ် အမြင်နှင့် အယူအဆကို ကိုင်ဆောင်ခြင်း၊ သတင်းအချက်အလက်များကို ရှ ာဖွေခြင်း၊ လက်ခံရယူခြင်းနှင့် ဖြနခ ် ့ ျ ိခြင်း တို့ အပြင် သတင်းမီ ဒီယာ၊ အနုပညာ၊ ပညာရေးနှင့် ဒစ် ဂျစ် တယ် နယ်ပယ်များအတွင်း လွတ်လပ် စွာ ဖော် ပြနိင ု ်ခွင်မ ့ ျား အားလုံးကို အကျ ုံးဝင်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့ အခွ င့်အရေး ကြေငြာစာတမ် း၊ အပိုဒ် (၁၉) နှင့် နိင ု ်ငံသားနှင့် နိင ု ်ငံရေး အခွ င်အ ့ ရေးသဘောတူစာချုပ် (ICCPR)နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အထွေထွေ ဖွင်ဆ ့ ိုချက် အမှတ် (၃၄) (General Comment No. 34)6 အရ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆို ခွ င့်ကို ကနသ ် ့ တ်နင ုိ ်သည့် အခြေအနေများသည် ၁) ဥပဒေပြဌာန်းချက်န��င့် အညီဖြစ် ရမည်၊ ၂) ခို င်လုံသော အကြောင်းပြချက်ရှိရမည်၊ ​၃) ကနသတ် ့် ချက်သည် မဖြစ် မနေ လိအ ု ပ် ချက် ရှ ိ ပြီး အချ ိုးအစားညီမျှရမည်ဟသေ ူ ာ စံ ချ ိန်စံနန ှု း် များနှင့် ကိုက်ညီရမည်ဟု သတ်မှတ်ထား သည်။ သို့ ရာတွင် မြန်မာနိင ု ်ငံ၏ လက်ရှိ ပဋိ ပက္ခကာလ အခြေအနေကို သုံးသပ် ကြည့်ပါက ဤနိင ု ်ငံတကာ စံ နန ှု း် များနှင့် ဥပဒေမူဘောင် များတွင် လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှုအကြား ကွာဟချက်များရှ ိ နေသည်ကို တွေ့ရှ ိ ရသည်။ အထူးသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ကြားကာလ နိင ု ်ငံရေးအစီ အမံ များနှင့် မပြုထားခြင်း အကြောင်းပြချက် (သို့ မဟုတ်) များဖြင့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များတွင် မြေပြင်လက်တွေ့တွင် 4 လွတ်လပ် စွာထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်ကို အသိအမှတ် ပြန်လည် ဒေသန္တရ ပြုထားသော် လည်း မရေရာသော ကနသ ် ့ တ်ထားခြင်း မရှ ိ သည့်တိင ု ် ကနသ ် ့ တ်ထားခြင်းများ အတိအလင်း အမိ န ် ့ ထည့်သွင်းအသိအမှတ် အာဏာများ၊ ရှ ိ နေသည်။ ထို့ အပြင် ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights 5 https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-civil-and-politic al-rights 6 https://www2.ohchr.org/english/bodies/hrc/docs/gc34.pdf 5