မြန်မာ့တော် လှနရေ ် းကာလ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် - ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့ ကွာဟချက်​ —---------------------------------------------------------------------------—--------------------------------------------------------- လုံခြုံရေးကို အကြောင်းပြု၍ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် နှင့် သတင်းရယူ တင်ဆက်ခွင့်တို့ကို တားမြစ် ကနသတ် ့် ၍သာ ကနသတ် ့် ရာတွင် မဟုတ်ဘဲ ဆင်ဆာဖြတ်ကနသတ် ့် ခြင်းများ ကိုယ်တိင ု ်၏ ဒေသဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ လူတဦးချင်းကိုယ်စီက ပြုလုပ်ကြောင်းကိုလည်း အတွေ့ အုပ်ချုပ် သူများက မိ မိကိုယ်ကိုယ် တွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် အကြုံများကြောင့်သော် လည်းကောင်း လူမှုပတ်ဝန်းကျင်က ပေးသည့် ဖိ အားများကြောင့် သော် လည်းကောင်း ဖြစ် နင ုိ ်သည်။ “ဥပမာ- လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတခု နောက်ခံရှိတဲ့ မီ ဒီယာ၊ ဒါမှမဟုတ် လူပုဂိ္ဂုလ်တွေနဲ ့ နောက်ခံဖြစ် စေ၊ ဒီအဖွဲ့ အစည်းကို သူတို့က ထောင်ပေးတာ ဖြစ် စေ၊ အဲ ဒ ့ ီလို နောက်ခံရှိတဲ့ မီ ဒီယာတွေတောင်မှ အဲ ဒ ့ ီအဖွဲ့အစည်းနဲ ့ လိက ု ်ပြီး သတင်းလိက ု ်ယူရင် သူတို့က လိက ု ်လို့ ရတယ်။ သို့ သော် ပြန်ရေးတဲနေ ့ ရာမှာ မလွတ်လပ် တော့ဘူး။ သတင်းရယူတဲ့ နေရာမှာတော့ လွတ်လပ် တယ်။ ဖော် ပြတဲနေ ့ ရာမှာ မလွတ်လပ် တော့ဘူး၊ သူက Self-censorship လုပ်သွားတာ ဖြစ် တယ်”​38 ဟု သတင်းစာသင်တန်းဆရာတဦးက ဆိုသည်။ “ဒီနေရာကို သိသွားရင် စစ် တပ် က ဗုံးကြဲမယ်ဆိုတဲ့ ကောလဟာလတွေ၊ စိုးရိ မ်ချက်တွေက ပြည်သူတွေဆီ မှာ အများကြီးရှ ိ နေတော့ တခု ခုသိရင်တောင် မပြောရဲ ဘူး။ နေရာမသိရင် တောင် ကိစ္စလေးတွေဖြစ် သွားတယ်၊ သတင်းလေးတွေ တက်သွားတယ် ဆိုရင်တောင် ကိုယ့်လုံခြုံရေးအတွက်၊ ကိုယ်��ေထိုင်နေတဲဒေ ့ သကို တခု ခု သက်ရောက်မှာ အရမ် းကြီး စိုးရိ မ်တဲအ ့ တွက် ဘာမှာကိုဝင်မပြောကြတော့တဲ့ အခြေအနေတွေရှ ိ တယ်”39 ဟု ကရင်န ီ အခြေစိုက် သတင်းထောက်က ဆိုသည်။ “တချ ို့သတင်းပရိ တ်သတ်တွေထဲမှာလည်း ဒီလို တော် လှနရေ ် း အဖွဲ့တွေကို ထောက်ခံတဲ့ လူတွေ ရှ ိ တဲအ ့ ခါ ဒီအစုအဖွဲ့တွေရဲ ့ ဖုံးဖိ ထားချင်တဲ့ ဖုံးဖိ ထားသင့်တယ်လို့ ယူဆထားတဲ ့ ကိစ္စရပ် တွေ ရှ ိ တယ်။ နောက်တခု က လုံးလုံးကို ဖုံးဖိ ထားချင်တဲ့ သတင်း အချက်အလက် တွေလည်း ရှ ိ ကောင်းရှ ိ မယ်။ အဲ ဒ ့ ါကို ရေးသားလိက ု ်၊ ထုတ်ဖော် လိက ု ်တဲအ ့ ခါကျရင် သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူတွေမဟုတ်ဘဲန ဲ ့ တာဝန်ရှိသူတွေကို ပံ့ပိုး ထောက်ခံ နေသူတွေ ကလည်း ဒီ social media တွေကနေ ဘယ်သတင်းဌာနလဲ သတင်း မီ ဒီယာတွေကို ဲ သူတို့ကိုတော့ တခု ခုတော့ ကိုင်တယ ွ ် ရတော့မယ်လို့ ဘေးကနေ နဲနလေ း လှုံ့ဆော် ပေး ရမယ်ဆိုတဲ့ ဟာမျ ိုးတွေလည်း ကြုံရတာမျ ိုးတွေရှ ိ တယ်။ ပြီ းရင် post တင်ပြီးရင် ကိုယ့်ရဲ့ သတင်းဌာနရဲ ့ သူတို့မကြည်ဖြူတဲ ့ သတင်းဌာနရဲ ့ စာမျက်နှာတွေ၊ facebook page တွေပါပဲ screenshot လုပ်ပြီးတော့ post အထူးသဖြင့်တော့ တင်လိက ု ်တာမျ ိုးတွေနဲ ့ အဲ လ ့ ိလ ု ှုံ့ဆော် နေတဲဟ ့ ာမျ ိုးတွေနဲ ့ တွေ့ရတယ်”40 ဟု လွတ်လပ် သောမြန်မာ သတင်းမီ ဒီယာ ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်တဦးက ဆိုသည်။ အင်တာဗျူးတွင် ပါဝင်ဖြေဆိုသူ၊ သတင်းမီ ဒီယာကျွမ် းကျင်သူ အင်တာဗျူးတွင် ပါဝင်ဖြေဆိုသူ၊ ကရင်နအ ီ ခြေစိုက် သတင်းစာဆရာတဦး 40 အင်တာဗျူးတွင် ပါဝင်ဖြေဆိုသူ၊ လွတ်လပ် သော မြန်မာ သတင်းမီ ဒီယာကောင်စီအဖွဲ့ဝင် 38 39 32