မာတိ ကာ
၁။ မိ တ်ဆက် .............................................................................................................................................................. 3
၂။ နောက် ခံအကြောင်းအရာ........................................................................................................................................ 5
၂.၁။ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်န
့ ှင့် နိင
ု ်ငံတကာ လူ့ အခွ င်အ
့ ရေး စံ ချ ိန်စံနန
ှု း် များ........................................... 5
၂.၂။ မြန်မာနိင
ု ်ငံ၏ တော် လှနရေ
် းကာလ အုပ်ချုပ် ရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာ မူဘောင်များ.............................................6
၂.၃။ သုတေသနရည်ရွယ်ချက်.............................................................................................................................6
၃။ သု တေသန နည်းနာ.................................................................................................................................................8
၃.၁။ အချက်အလက် ကောက်ယူခြင်း................................................................................................................... 8
၃.၂ အချက်အလက် ခွဲ ခြမ် းစိ တ်ဖြာခြင်း (Data Analysis).....................................................................................10
၃.၃။ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားချက်များ..............................................................................................11
၄။ သု တေသန အကနအသတ်
့်
များနှင့် စိ နခေ
် ါ်မှု များ.................................................................................................... 12
၅။ ဒေသအလိက
ု ် လေ့လာတွေ့ရှ ိ ချက် များ...................................................................................................................14
၅.၁။ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိ ညာဉ် (FDC) - စံ နန
ှု း် ဆိုင်ရာ အခြေခံ မူဘောင်......................................................... 14
၅.၁.၁။ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်ကို အဓိ ပ္ပါယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုမှု ရှ ိ သော် လည်း
သီးခြားအာမခံ မှု အားနည်းခြင်း................................................................................................................... 14
၅.၁.၂။ တသီးပုဂ္ဂလ လွတ်လပ် ခွင်ထ
့ က် စုပေါင်းအခွ င်အ
့ ရေးကို ဦးစားပေးခြင်း............................................. 15
၅.၁.၃။ နိင
ု ်ငံတကာ စံ ချ ိန်စံနန
ှု း် များနှင့် ကိုက်ညီမှု၏ ယေဘုယျသဘောနှင့် အခွ င့်အရေး များကို ဖော် ပြရာတွင်
ရှ င်းလင်းမှုမရှ ိ ခြင်း......................................................................................................................................15
၅.၁.၄။ လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် လွတ်လပ် စွာထုတ်ဖော် ပြောဆိုမှု���ို ကနသ
် ့ တ်မှု..................................17
၅.၁.၅။ သုံးသပ် ချက်...................................................................................................................................18
၅.၂။ ကရင်နပြ
ီ ည်နယ်၏ ကြားကာလအစီ အမံ .....................................................................................................18
၅.၂.၁။ နိင
ု ်ငံတကာ စံ တန်ဖိုးများကို ယေဘုယျသာ ရည်ညန
ွှ း် ထားခြင်း...........................................................19
၅.၂.၂။ လုံခြုံရေး အကြောင်းပြချက်ဖြင့် လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုမှုကို ထိနး် ချုပ် ခြင်း.......................... 19
၅.၂.၃။ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့မြေပြင်အခြေအနေကွာဟချက်.........................................................20
၅.၃။ စစ် ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအခြေခံ ဥပဒေ.................................................................................... 21
၅.၃.၁။ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်က
့ ို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် မရှ င်းလင်းသော ကနသ
် ့ တ်ချက်များ.
21
၅.၃.၂။ လုံခြုံရေး အကြောင်းပြချက်ဖြင့် လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုမှုကို ထိနး် ချုပ် ခြင်း.......................... 22
၅.၃.၃။ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့မြေပြင်အခြေအနေကွာဟချက်......................................................... 24
၅.၄။ မန္တလေးဒေသ ကြားကာလ နိင
ု ်ငံရေးအစီ အမံ .............................................................................................. 26
၅.၄.၁။ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်၏
့ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် ကျင့်ဝတ် ဆိုင်ရာ ကနသ
် ့ တ်ချက်များ
26
၅.၄.၂။ လုံခြုံရေး အကြောင်းပြချက်နှင့် မိ မိကိုယ်ကို ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း (Self-Censorship).............................27
၅.၄.၃။ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော် မှုကြား ကွာဟချက် (The Survival Gap).......... 28
၆။ နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ် ချက်နှင့် ဆွေးနွေးချက်များ...........................................................................................................29
၆.၁။ ကနသ
် ့ တ်ချက်ပုံစံများ - တသီးပုဂ္ဂလ လွတ်လပ် ခွင်က
့ ို စုပေါင်း အခွ င်အ
့ ရေးတွင် ရောထွေးထားခြင်း.............. 29
၆.၂။ ပြန်လည်ကနသတ်
့်
ခြင်း၊ လုံခြုံရေးနှင့် လွတ်လပ် ခွင့် အားပြိ ုင်မှု....................................................................30
၆.၃။ ဖွဲ့စည်းပုံများတွင် သက်ဆိုင်သူ��ားလုံး ပါဝင်နင
ုိ ်မှု အားနည်းခြင်း................................................................. 33
၆.၄။ ပါဝင်ခွင်မ
့ ရနိင
ု ်ခြင်း၏ နောက်ကွယ်မှ အကြောင်းတရားများနှင့် ကနသ
် ့ တ်ချက်များ.......................................35
၇။ အကြံပြုချက်များ................................................................................................................................................ 38
၇.၁။ အမျ ိုးသားညီညတ
ွ ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် များအတွက်........................................................ 38
၇.၂။ ဒေသဆိုင်ရာ စစ် ရေး/အုပ်ချုပ် ရေး ခေါင်းဆောင်များအတွက်.......................................................................39
၇.၃။ အရပ် ဘက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သတင်းမီ ဒီယာများအတွက်......................................................................... 39
ကိုးကားချက် များ............................................................................................................................................................................ 41
1