မြန်မာ့တော် လှနရေ
် းကာလ လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် - ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် လက်တွေ့ ကွာဟချက်
—---------------------------------------------------------------------------—---------------------------------------------------------
၅.၂.၃။ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက် နှင့် လက် တွေ့မြေပြင်အခြေအနေကွာဟချက်
စုစည်းသုံးသပ် ကြည့်လျှင် ကရင်နဒေ
ီ သ၏ ကြားကာလ အစီ အမံ တင
ွ ် လွတ်လပ် စွာ
ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်သည် လူ့ အခွ င်အ
့ ရေး အခြေခံ မူများအတွင်း၌သာ ပါဝင်နေပြီ း သီးခြား
အခွ င်အ
့ ရေးအဖြစ်
အာမခံ ထားပါ။
ထို့ အပြင်
လုံခြုံရေးအကြောင်းပြု၍
လက်တွေ့
ကနသ
် ့ တ်မှုများကြောင့် လွတ်လပ် စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်အပေါ် အကာအကွယ်ပေးမှုသည်
ဥပဒေအဆင့်၌ပင် အားပျော့နေကြောင်း တွေ့ရသည်။ သတင်းမီ ဒီယာများ၏ သတင်းရယူ
ခွ င့်ကို ညွှနကြ
် ားချက်ဖြင့် ထိနး် ချုပ် ခြင်းကလည်း လွတ်လပ် စွာ သတင်းရယူခွင့်၊ တင်ဆက်
ခွ င့် မရှ ိ ကြောင်း မီ းမောင်းထိုးပြနေသည်။
၅.၃။ စစ် ကိုင်းဖက် ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအခြေခံ ဥပဒေ
စစ် ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်
ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်န
့ ှင့်
ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေတွင်
ဆက်စပ် လတ
ွ ်လပ် ခွင်မ
့ ျားကို
လွတ်လပ် စွာ
အခြေခံ အခွ င်အ
့ ရေးအဖြစ်
ထင်ရှားစွာ အသိအမှတ်ပြုထားသော် လည်း ထိုအခွ င်အ
့ ရေးကို ပြန်လည်ကနသ
် ့ တ်ထားသည့်
သတိထားရမည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို တွေ့ရှ ိ ရသည်။
တော် လှနရေ
် း
အားကောင်းသော
ဆိုနင
ုိ ်သည်။
သို့ သော်
ဒေသဖြစ် ပြီး၊
စစ် ကိုင်းတိင
ု ်းသည် လက်နက်ကိုင်
ဥပဒေရေးရာ ရှု ထောင့်မှ ကြည့်လျှင်
နိင
ု ်ငံတကာစံ နန
ှု း် များနှင့်
အကိုက်ညီဆုံးသော ဖွဲ့စည်းပုံမူဘောင်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်ဟု
ရှ င်းလင်းမှု
မြေပြင်တင
ွ ်
မရှ ိ ခြင်းနှင့်
ပြန်လည်ကနသတ်
့်
ထားသည့်
ဥပဒေရေးရာ
အုပ်ချုပ် ရေးအာဏာစက်
အသုံအနှုနး် များ
ကွဲပြားနေခြင်းတို့ က
လက်တွေ့တွင် ဥပဒေများက အကာအကွယ် မပေးနိင
ု ်သည့် အခြေအနေဖြစ် နေသည်။
၅.၃.၁။
လွတ်လပ် စွာ
ကနသ
် ့ တ် ချက် များ
ထုတ်ဖော်ပြောဆို ခွင့်ကို
တရားဝင်အသိအမှ တ်ပြုမှု နှင့်
မရှ င်းလင်းသော
စစ် ကိုင်းဖက်ဒရယ် ယူနစ် ကြားကာလ အခြေခံ ဥပဒေ၏ အခန်း (၂)၊ အခြေခံ အခွ င့်
အရေးများ၊ ရပိုင်ခွင့်နှင့်တာဝန်များတွင် လွတ်လပ် စွာထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင်န
့ ှင့် ဆက်စပ် အခွ င့်
အရေးများ ဖြစ် ကြသော ရေးသားခွ င်၊့ ပုံနှပ
ိ ် ထုတ်ဝေခွ င်၊့ သတင်းရယူပိုင်ခွင်၊့ ဖြနခ
် ့ ျ ီပိုင်ခွင်17
့
ကို နိင
ု ်ငံသားတိင
ု ်း၏ အခြေခံ အခွ င်အ
့ ရေးအဖြစ် အတိအလင်းပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။ ထို့ အပြင်
လွတ်လပ် စွာ
စုဝေးခွ င့်၊ ငြိမ်းချမ် းစွာ ဆန္ဒထုတ်ဖော် ခွင့်နှင့် အသင်းအဖွဲ့များဖွဲ့စည်းခွ င့်၊
အသင်းအဖွဲ့များတွင် ပါဝင်ခွင့်များကိုလည်း နိင
ု ်ငံသားရပိုင်ခွင့်များအဖြစ် ဖော် ပြထားသည်
ကိုတွေ့ရသည်။
ရပိုင်ခွင့် အခွ င့်အရေးများနှင့် ပတ်သက်၍ အကာအကွယ်ပေးမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များ
ကိုလည်း ပုဒ်မ ၄၁(က) တွင် လူ့ အခွ င်အ
့ ရေး ချ ိုးဖောက်ခံရပါက ယူနစ် ၏ လူ့ အခွ င်အ
့ ရေးနှင့်
17
စစ် ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ
21