မြန်ြာနှိိုင်ငံရှိှ ပဋှိပက္ခမြစ်ပာွားနနနသာနေသြ ာွား နှင့်် ပဋှိပက္ခြမြစ်ပာွားနသာနေသြ ာွားရှှိ
သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရပှိိုင်ခင့်် နှင့်် ေီဂ စ်တယ်အခင့််အနရွားတအ
ှိိုို့ နပေါ် နလ့်လာဆန်ွားစစ်မခင်ွား
၂။
ပဋှိပက္ခမြစ်ပာွားနသာနေသ၊ ြမြစ်ပာွားနသာနေသတှိိုို့တင်
အင်တာနက္်ရရှှိြှုနပေါ်ြတည်၍
သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရရှှိမခင်ွား၊ ဆက္်သယ်နဆာင်ရက္်မခင်ွားနှင့််
လြှုစီွားပာွားဘဝတင် အက္ ှိျုွားသက္်နရာက္်ြှုြ ာွား
၂.၁။ ရခှိိုင်မပည်နယ်၏ နှိိုင်ငံနရွားအနမခအနန
ရခိုင် ပည် ယ်သည် မ ်မောနိုင်ငံအတင််း ပဋပကခ ဖစ်ပော်းလ က်ရှနသော တိုင််းရင််းသော်းနေသ
ယ်န မ
မ ော်းထတင် တစ်ခိုအပါအဝင် ဖစ်သည်။ မ ်မောနိုင်ငံ၏ အထူ်းစ်းပော်းနရ်းဇို ် (၃) ခိုတင်လည််း ပါဝင်ငပ်း
နက ောက် ဖ နရ က်ဆပ်ကမ််းမှ နိုင်ငံ ခော်းဝင်နငရရှလ က်ရှသည်။
အောဏောရှင် ဗိုလ်ခ ြုပ်န ဝင််း အစို်းရလက်ထက်၊ ၁၉၆၇ ခိုနစ
ှ ်တင် ရခိုင် ပည် ယ်အတင််း
မို်းနခါင်မှုနကကောင့်် စပါ်းအထက်နှု ််းနလ ော့်က န သည့်် အခ ်တင် အစှိွားို ရက္ နင
ို ်ငံ ခော်းဝင်နငရရှရ ်
ပည်ပသိုေ့ ဆ ်စပါ်းတင်ပိုေ့မည့်် စမံက ််း ပြုလိုပ်ခ့်သည်။ ဦွားန ဝင််းအစှိိုွားရသည် ရခိုင် ပည်သူလူထိုထံမှ
ဆ ်စပါ်းမ ော်း မတရော်းနခါင််းပိုံ ဖတ်ဝယ်ယူနသောနကကောင့်် ငတ်မတ်နခါင််းပါ်းမှုကကြုြုံရကော ဆ ် ပဿ ော
ဖစ်နပေါ်လောခ့်သည်။ ၁၉၆၇ ခိုနစ
ှ ်၊ ကသဂိုတ်လ ၁၃ ရက်န ေ့တင် ရခိုင် ပည်သူလူထိုမှ အစောနရစော
ငတ်မတ်နခါင််းပါ်းမှုေဏ်ကို မခံစော်းနိုင်နသောနကကောင့်် လမ််းနပေါ်ထက် ဆနဒ ပနတောင််းဆိုကကရော ဦွားန ဝင််း
အစို်းရမှ ရခိုင် ပည်သူလူထို ၂၀၀ နက ော်ကို နှှိြ်နင်ွားသတ်မြတ်ခဲ့်သည်။ ထိုေ့အ ပင် ၂၀၁၂ ခိုနစ
ှ ်တင်
ြသတောနထ်းနသဆိုံ်းမှု နှင့်် ပတ်သက်၍ လြ ှိျုွားနရွား၊ ဘာသာနရွားပဋှိပက္ခ စတင် ဖစ်နပေါ်ခ့်က္ာ ၂၀၁၆
ခိုနစ
ှ ်၊ နအာက္်တှိိုဘာလြှ ၂၀၁၇ ခိုနစ
ှ ်ြတ်လအထှိ တပ်ြနတာ်၏ လိုံပချုြုံြှုစစ်ဆင်နရွားြ ာွားနကက္ာင့််
ရှိိုဟင်ဂ ာ ရှစ်နသာင်ွားခိုနစ်နထာင်နက္ ာ် အှိြ်နီွားခ င်ွားဘင်္ဂလာနေ့်ရှ်နှိိုင်ငံသှိိုို့ အှိိုွားအှိြ်စန်ူ့ခာ ထက္်နမပွား
ခဲ့်ရသည်။ ထှိန
ိုို့ နာက္်၂၀၁၇ ခိုနစ
ှ ်၊ ကသဂိုတ်လ ၂၅ ရက္်နနို့တင် ရခှိိုင်မပည်နယ် နမြာက္်ပှိိုင်ွားပြှိျုွေ့နယ်သိုံွားခို
ရှှိ ရဲစခန်ွားနှင့်် စစ်နကက္ာနရွားစခန်ွား ေါ င်နပါင်ွားြ ာွားစာသည် အာရ်က္န် ရှိိုဟင်ဂ ာက္ယ်တင်နရွားတပ်ြ
နတာ် (ASRA) စစ်နသွားကက္ြ ာွား၏ တှိိုက္်ခှိိုက္်မခင်ွားခံခဲ့်ရပပီွား လိုံပချုြုံနရွားတပ်သာွား ၁၁ ဦွားနသဆိုံွားက္ာ
ြ ာွားစာ ေဏ်ရာ ရရှှိခဲ့်သည်။9 အဆှိိုပါအနမခအနနြ ာွားနကက္ာင့်် ရခှိိုင်မပည်နယ်အနနာက္်ပှိိုင်ွားနေသသည်
မပည်တင်ွားနှင့်် နှိိုင်ငံတက္ာ၏ အထွားအာရိုံစှိိုက္်မခင်ွားခံရနသာ နေသတစ်ခိုမြစ်လာခဲ့်သည်။
၂၀၁၅ ခိုနစ
ှ ် န ောက်ပိုင််း၌ ရခိုင် ပည် ယ်တင် ရခိုင်တင
ို ််းရင််းသော်း လက် က်ကိုငအ
် ဖွဲ့အစည််း
မ ော်း ဖစ်နသော ရခိုင်လတ်န မောက်နရ်းပါတ/ရခိုငလ
် တ်န မောက်နရ်းတပ်မနတော် (ALP/ALA)၊ ရခိုင်
အမ ြု်းသော်း နကောင်စ၊ ရခင
ို ်တပ်မနတော် (ANC/AA) နှင့်် ရခိုင်အမ ြု်းသော်းအဖွဲ့ခ ြုပ်/ရကခြုင်တပ်နတော်
9
Retrieved from https://www.hrw.org/my/news/2017/08/29/308245
13