သတင်းအချက်အလက် ရယ?သမ ိ ်း Right to information standards ဆည်းြဖန်ေ့ ဝပိ=ငခ ် ွင့် စံသတ်မ+တခ ် ျက် များ The right to information includes eight standards: သတင်းအချက်အလက်ရယ9သိမ်းဆည်းြဖန်ေ့ ဝပိBင ်ခွငတ ့် ွင ် စံသတ်မ+တ် ချက်E+စ်ချက်ပါဝင်သည် -. • သတင်းအချက်အလက်ထBတ်ေဖာ်ရမည်ဟ9ေသာအယ9အဆ အစိBးရသည် အလွန်နည်းပါးသည့် Åခင်းချက်များမ+လွဲ၍ အရာအား လံBး ကိB ထBတ်ေဖာ်ေြပာiကားရမည်။ • လိBလားတက်[ကစွာ ထBတ်ေဖာ်ေြပာiကားြခင်း - သတင်းအချက်အ လက်ကိB ေမးြမန်းခံရမ+မဟBတ်ဘဲ အစိBးရက လိBလိBလားလား ထBတ် ေဖာ်ေြပာiကားရမည်။ ့် င်းမGြမqင့်တင်ြခင်း - ပွင ့်လင်းြမင်သာသည့်ယkေကျးမGကိB • ပွငလ ေဖာ်ေဆာင်ရန်*င + ့် လgိ- h ဝ+က်ထားြခင်းများ အဆံBးသတ်ရန် အစိBးရ သည် ယင်း၏မ9ဝါဒများ*+င ့် ေဆာင်ရွက်ချက်များကိB ေြပာင်းလဲရ မည်။ ယင်းတွင ် ြပည်သအဖွ 9 ့ ဲhအစည်းများ၏ အစည်းအေဝး*+င ့် ေဆွးေ*ွးဆံBးြဖတ်ချက်များကိBပါ အများြပည်သ9က လက်လ+မ်းမီ သိE+ိခွင ့်E+ိသည်။ ် ့ သတ်E+ိေသာÅခင်းချက်များ - “ထိခိBက်မ”G ဆိBငရ ် ာစည်း • အကနအ မျဥ်းအရ အစိBးရသည် သတင်းအချက်အလက်လက်လ+မ်းမီေရးကိB အလွနန ် ည်းပါးသည့် Åခင်းချက်များြဖင့သ ် ာ သတ်မ+တ်ကန်သတ် ရ ့ မည်ြဖစ်Qပီး၊ ယင်းထိခိBက်မGြဖစ်*င ိB ်သည့်ပမာဏကိB အများြပည်သ9 ့ အကျိ-းစီးပွားြဖင့် ချိနဆ ် ဆန်းစစ်တိBင ်းတာရမည်။ • ြမန်ဆန်မgတေသာလBပ်ငန်းစkများ - အစိBးရသည် မည်သည့်သ တင်းအချက်အလက်ေမးြမန်းမGကိBမဆိB ြမန်ဆန်၍မgတေသာနည်း ြဖင့် ေြဖiကားသင့Q် ပီး၊ အယ9ခံဝင်*င ိB ်သည့် လBပ်ငန်းစဥ်ယ*~ရား ထားE+ိသင့်သည်။ • ကBန်ကျမGသက်သာေသာလBပ်င န်းစkများ - သတင်းအချက်အလက် ေတာင်းဆိBရာတွင ် စရိတ်ြမင့မ ် ားြခင်း ေiကာင့် ြပည်သ9များ အခက် • Presumption of disclosure – government must disclose everything except in very limited exceptions. • Proactive disclosure – government must actively disclose information regardless of whether they are asked. • Promote openness – government must change its policies and practices to create a culture of openness and ending government secrecy, this includes access to the meetings of public bodies. • Limited exceptions – government must define only very limited exceptions to access to information according to the principle of ‘harm’, and there should be a public interest test. • Fast and fair processes – government should answer any requests for information in a fast and fair way, and there should be a mechanism for appeals. • Cheap processes – government should ensure that people are not dissuaded from asking for information because of high costs. • Disclosure takes precedence – government should amend any laws that contradict disclosure, and the courts should interpret the laws with disclosure taking precedence. • Protect whistleblowers – government should protect whistleblowers who release information about wrongdoing and corruption. အခဲအတားအဆီးမြဖစ်ေစရန် အစိBးရကေဆာင်ရွက်ေပးသင့်သည်။ • ထBတ်ေဖာ်ေြပာiကားမGကိBဦးစားေပးြခင်း - ထBတ်ေဖာ်ေြပာiကားမG ကိBဆန်က ့ ျင်ေသာ မည်သည့်ဥပေဒကိBမဆိB အစိBးရကြပင်ဆင်သင့် Qပီး၊ တရားsံBးများက ဥပေဒများအား ထBတ်ေဖာ်မGဦးစားေပးသည့် အြမင်ြဖင့် ဘာသာြပန်ေဆာင်ရွက်သင့်သည်။ ် တင်းေပးသ9များကိBကာကွယ်ြခင်း - မမ+နမ ် ကန်လBပ်ရပ် • အြဖစ်မ+နသ များ၊ အဂတိလိBက်စားမGများ*+ငပ ့် တ်သက်Qပီး အြဖစ်မ+န်သတင်းေပး သ9များကိB အစိBးရက အကာအကွယ်ေပးသင့သ ် ည်။ Free Expression Myanmar - Page 9