အမ ှောင်ကကှောြားက အင်တှောနက်၊ အန္တရှောယ်ကကှောြားက လအသက်
ူ့
You’re not connected
(၁.၃) အငတာနကဖြတတတာကဖခင်းဆင
ို ရာ နိုငငံတကာ စံနန
ှု ်းမ ာ်း
ပည်သမျာေး အင်တာနက်သိုေးံ စွခွငက
့်် ို အစိုေးေက ဟနို့်တာေးေန် အင်တာနက်ဝန်ရဆာင်မမ
ှု ျာေးကို
ရနှာင့််ယက
ှ စ
် ဉ် အင်တာနက်လိုငေး် ပတ်ရတာက်ရလ့်ေ၏။
ှ
အင်တာနက်လင
ို ်ေး လံေးို ဝ
တ်ပစ် ခင်ေး၌
ပည်သဦေးရေ အရတာ်မျာေးမျာေးကို အင်တာနက်အသံိုေး ပျုခွင့်် ဆံိုေးရံေးှု သွာေးရစသည့်် လျှပ်စစ်မီေး
တ်ရတာက် ခင်ေးလည်ေး
ပါဝင်၏။
အ ခာေးနည်ေး
ပေယာယ်မျာေးအနက်
နည်ေးပညာပိုငေး် အေ
အင်တာနက်လိုငေး် ကို တစ်စတ်တစ်ပင
ို ေး် မျှသာ ပတ်ထာေးရသာ်လည်ေး အင်တာနက်အသံိုေး ပျုခွငက
့်် ိုမ
သသသာသာ
တ်ရတာက်ပစ်နင
ို ်ရသာ နည်ေးလည်ေး ပါဝင်၏။ ဥပမာအာေး င့်-် အစိုေးေက
အင်တာနက်ဝန်ရဆာင်မှုလိုပ်ငန်ေးတစ်ခအ
ို ာေး
ဝဘ်ဆိုက်အမျာေးစိုကို
ွင့််မေရလာက်ရအာင်
ချတ်ဆက်မှု ရနှေးရကွေးရစေန် အမနို့ရ
် ပေးနိုင၏
် ။ သိုို့မဟိုတ် မိုဘိုငေး် ိုန်ေးရဒတာ ဝန်ရဆာင်မှုလိုပ်ငန်ေး
မျာေးကို ေပ်တနို့်ရစရသာ နည်ေး င့်လ
် ည်ေး ိုန်ေးလင
ို ်ေးမျာေးမှတစ်ဆင့််သာ အသံေးို ပျုနင
ို ်သမျာေးအတွက်
အင်တာနက်လိုငေး် မျာေးကို ထထရောက်ရောက် ပတ်ဆို့ိုထာေးနိုင်၏။
အစိုေးေမျာေးသည် သီေး ခာေးဝဘ်ဆိုဒမ
် ျာေးသိုို့ ဝင်ရောက်ခွင်က
့် ို သတ်သတ်မှတ်မှတ် ပတ်ဆို့ိုလက
ို ် ခင်ေး
က့်သို့ိုရသာ အ ခာေးနည်ေးလမ်ေးမျာေး င့်လ
် ည်ေး အင်တာနက်ကို အရနှာင့််အယှက်ရပေးနိုင်၏။ ၎င်ေးတိုို့
မနှစ်သက်ရသာ ဆက
ို ်မျာေးကို “အမည်ပျက်စာေင်ေး”အတွင်ေး အမျာေးအ ပာေး ထည့်သ
် င
ွ ်ေးလက
ို ် ခင်ေး
သိုို့မဟိုတ် ဆိုေယ
ှ ် မီဒယ
ီ ာကသ
့် ိုို့ရသာ လ ကကျုက်မျာေးသည့်် ဆိုကမ
် ျာေးကို ပတ်ပစ်လက
ို ် ခင်ေးစသည့််
အစိုေးေပတ်ပင်မှုမျာေး
အေှန်အဟိုန် ပင်ေးလာရသာအခါ
အင်တာနက်လိုငေး် လံေးို ဝ
ယင်ေးတ၏
ိုို့
အကျျုေးသက်ရောက်မှုမှာ
တ်ပစ်လက
ို ် ခင်ေးနှင့်် တန်ေးတပင် ဆိုေးေွောေးရလ၏။ လက်ရတွွေ့အာေး င့််
အစိုေးေမျာေးသည် အင်တာနက်အသံိုေး ပျုခွငက
့်် ို ကနို့်သတ်ေန် နည်ေးဗျ ဟာမျျုေးစံက
ို ို ရောရနှာ
အသံေးို ပျုရလ့်ေှပပီေး၊ လျှပ်စစ်မေးီ လံေးို ဝ တ်ရတာက် ခင်ေးကိုလည်ေး အ ခာေးကနို့သ
် တ်ချက်မျာေးနှင့််
အတ ရ ပာင်ေးသံေးို ရလ့်ေ၏။
ှ 8
နည်ေးပညာဆိုင်ော ကေယာ သိုို့မဟိုတ် နည်ေးလမ်ေးကို အသံေးို ပျုသည် စ်ရစ အ ခာေးနည်ေး င့််
စ်ရစ လပိုဂ္ျုလ်မျာေး အင်တာနက်သိုို့ ဝင်ရောက် ခင်ေးအာေး
သသသာသာ တာေးဆီေးရသာ
ဝင်ရောက်စက
ွ ် က်မှုမှနသ
် မျှသည် နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့််အရေေးဥပရဒရအာက်တွင် အလာေးတ
စိုေးေမ်မမ
ှု ျာေး
လွတ်လပ်စာွ
8
မင့််တက်ရစသည်။
လူ့အခွင့််အရေေးဥပရဒအေ
ထိုတ်ရ ာ်ရ ပာဆိုခင
ွ ့််���ွင်
အကာအကွယရ
် ပေးထာေးသည့််
သတင်ေးေယပင
ို ်ခွင်လ
့် ည်ေး
ပါဝင်သည်။
ယင်ေး၌
Steven Feldstein ၏ “အစိုးရ အင်တာနက်ပတ်ပစ်ခြင်ိုး၌ အပခပာင်ိုးအလဲမ ာိုး ရပနပပြီ။ နင်ငသ
ံ ာိုးမ ာိုးနင ် ဒြီမကပရစြီသမာိုးတက
မည်သ တံခပန်သငသ
် နည်ိုး" ပ
ာင်ိုးပ ိုး။ Carnegie Endowment for International Peace, 31 March 2022,
https://carnegieendowment.org/2022/03/31/government-internet-shutdowns-are-changing.-how-should-citizensand-democracies-respond-pub-86687.
3