မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း လ င် ၎င််းတွင် - ဖမပာဆိုသည့််စကာ်းနှင့်် လေ်တအ ို ့် ကာ်း နီ်းစပ်သည့််ဆက်န ွှယ်ြှုရှ န်လိုအပ် သည်။ ယင််း လေ်တစ်ြျ ်းြျ ်းတမို ့် စ်ဖပေါ် န် ဖယ ိုယျဆန်ဆန်မ စ်ဖစနင ို ြ ် ှု သြဟို ို ့် တ် ဖယ ို ယျအနတ ာယ်ရှဖစြှုသည် လံိုဖလာက်ဖသာအဖ ကာင််းမပချက်ြဟိုတ်ပါ။ ယင််း လေ်တစ်ြျ ်းြျ ်း မ စ်ဖပေါ် န် တိုက်ရို က်မ စ်ဖသာ နှင့်် မြင်ြ ို ဖ ် ချ ရှ ြည်မ စ်သည်။ ့် ာ်းဖသာ မ စ်နင ၄။ ဖမပာဆိုဖ ်းသာ်းဖသာစကာ်းသည် - ခွမခာ်းဆက်ဆံမခင််း (discrimination)၊ င်သ ့် ီ်းြှု (hostility) သြဟို ို ့် တ် အ ကြ််း က်ြှု (violence) ဟသည့်် သံို်းြျ ်းအနက် လေ်တစ်ြျ ်းြျ ်းတို ့် ကို လှုံွဲ့ဖဆာ်ဖစ ြည် မ စ်သည်။ ၎င််းတအနက် ို ့် နစ ှ ်ခိုမ စ်သည့််- ခွမခာ်းဆက်ဆံြှုနင ှ ့်် အ ကြ််း က် ြှု- တသည် ို ့် တကျသည့်် အမပ အြြျာ်းမ စ်သည် (ခွမခာ်းဆက်ဆံမခင််းကို ြျာ်းဖသာအာ်းမ င့်် နင ို င ် ံ ဖတာ်ဥပဖေြျာ်းတွင် အဓပပာယ် ွငဆ ို ့် တ် အကျ ်း ့်် ိုဖလ့်ရှဖသာ်လည််း၊ ဝန်ဖဆာင်ြှုြျာ်း သြဟို ဖကျ်းဇ်းြျာ်း ြ ရှဖအာင် မငင််းဆိုမခင််းအဖ ကာင််းတသာ ို ့် ပါဝင်ဖလ့်ရှသည်)။ တတယတစ်ြျ ်း မ စ်သည့်် - င်သ ့် ီ်းြှု - သည် စတ်အဖမခအဖနတစ် ပ်မ စ်ပပီ်း သ ာဝအာ်းမ င့်် ဖလ့်လာ န် သြ ို ့် ဟိုတ် ဖစာင့်် ကည့်် န် ခက်ခဖလ့်ရှသည်။ သဖသာ် ို ့် လည််း ၎င််းစတ်အဖမခအဖနသည် အယစွြှု သို ့် ြဟိုတ် ပံိုစံခွက်သွင်း် ၍သတ်ြှတ်ြှု (stereotyping)ထက်ပို၍ မပင််းထန်ဖသာ စတ်ခံစာ်းချက်မ စ် ဖ ကာင််း ရှင်း် လင််းသည်။ “ င်သ ့် ီ်းြှု” ဟသည့်် စကာ်းလံို်းကို- “အြိုန်း် တ ာ်း” ဟသည့််စကာ်းလံို်း အာ်း ထပ်ကာထပ်ကာြသံို်းြဖစ န် ဖမပာင််းလသံို်းစွထာ်းဟန်တဖသာ်လည််း ယင််းအတွက် ည် ွ ယ်ချက်ြှာြ မပင််းထန်သည့််စတ်ခံစာ်းချက်တစ်ြျ ်းြျ ်းကို ကိုယ်စာ်းမပ န်ဖ ာ်မပ န်မ စ် သည်။ ၅။ “ဥပဖေမ င့်် တာ်းမြစ်ထာ်းဖသာ” ဟိုဆို ာတွင် ြျာ်းဖသာအာ်းမ င့်် မပစ်ြှုဆိုင် ာ ာဇဝတ်ြှု ဥ ပဖေမ င့်် တာ်းမြစ်ကန်သတ် မခင််းကို ည်ညွှန်း် မခင််းဟို သဖ ့် ာဖပါက်ဖလ့်ရှသည်။ သဖသာ် ို ့် လည််း ဤနယ်ပယ်တွင-် ရိုပ်/သံ ထိုတ်လွှငတ ့်် င်ဆက်သြျာ်းအတွက် ကျင်ဝ ို ့် တ် အြိုန်း် ့် တ် နှင/့်် သြဟို စကာ်းဖ ကာင့်် ထခိုက်ဆံို်းရှု ံ်းြှုြျာ်းခံစာ်း သတစ်ဦ်းရှသည့််အခါ တ ာ်းြြှု င ွ ဆ ့်် ိုပိုငခ ် ွငစ ့်် သည့််တ ာ်းြြှုနင ှ ့်် အိုပ်ချ ပ်ဖ ်းပိုင်း် ဆိုင် ာ ဥပဖေဖဆာင် ွ က်ချက်ြျာ်းကိုလည််း စဥ််းစာ်းသင်သ ့် ည်။ ၂.၁.၂ နင ု ်ငဖ ံ တာ်လံုမခံျုဖ ျား/အြ ာျားမပည်သငူ ငြ်ဝပ်ပမပာျားဖ ျား နင ို င ် ဖ ံ တာ်လံိုမခံ ဖ ်းနှင့်် အြျာ်းမပည်သပငြ်ဝပ်ပမပာ်းဖ ်းတအာ်း ို ့် ကာကွယ်မခင််းဟသည့်် အကျ ်းစီ်းပွာ်းနှစ် ပ်စလံို်းတသည် ို ့် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငန ့်် င ှ ့်် ဝဖ ာဓမ စ်လာနင ို သ ် ည့်် အ ာြျာ်းမ စ်သည်။ ယင််းအကျ ်းစီ်းပွာ်းြျာ်းအာ်းကာကွယ် န်အတွက် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ် တာ်းမြစ်ကန် ့် ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 7