မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း မပဋ္ဌာန််းထာ်းသည်။ 10 နင ို င ် ြ ံ ျာ်းအဖနမ င့်် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငက ့်် ို အမပည့််အဝ အာြခံချက် ဖပ်း န် အနည််းဆံို်းအဖနမ င့်် အသဖ ျက်ြှုကို မပစ်ေဏ်ချြှတ်သင်ဖ ့် သာ်လည််း အသဖ ျက်ြှုဆိုင် ာ ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းသည် ဖထာင်ေဏ်ချြှတ် န်ခွငြ ့်် မပ သင်ပ ို ့် တ် ဖပ်း ့် ၊ ချြှတ်သည့်် ဖငွေဏ်ြျာ်း သြဟို ဆပ်ဖစြှုြျာ်းသည်လည််း သဖ အသဖ ာသ ာဝအ အလွန်အကျူ်းြမ စ်သင်ဖ ့် ပ။ ျက်ြှုဆိုင် ာ ဥပဖေြျာ်းသည် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ် ခိုငလ ် ံိုဖသာကန်သတ် ့် ချက်ြျာ်းမ စ် န်ြှာ စံချန်စံနန ှု ််းအချ ွဲ့တိုအာ်း ဖလ်းစာ်းလိုက်နာ ြည်မ စ်သည်။ ပထြဦ်းစွာ - ယင််းဥပဖေ ့် ြျာ်းသည် အြှနတ ် ကယ် ဂိုဏသ ် ကခာြျာ်း အဖပေါ် အကာအကွယ်ဖပ်းသင်ပ့် ပီ်း၊ တစ်သီ်းပိုဂ္လြျာ်း သြ ို ့် ဟိုတ် အသင််းအ ွွဲ့ ဌာနြျာ်းအာ်း တ ာ်းစွပိုငခ ် ွင့်် နှင့်် တ ာ်းစွခံပိုငခ ် ွငဖ ့်် ပ်းကာ၊ အ ာဝတထ ပစစည််းြျာ်း - နင ို ် ငံဖတာ် သြဟို ို ့် တ် ာသာဖ ်း သဖကေတြျာ်း၊ အလံြျာ်း သြဟို ို ့် တ် နင ို င ် ဖ ံ တာ် အြှတ်တံဆပ်ြျာ်း စ သည် - တက ို ့် ိုမ စ်ဖစ၊ အြျာ်းမပည်သ ဌာနဆိုင် ာအ ွွဲ့ြျာ်းကိုမ စ်ဖစ အကာအကွယ်ဖပ်း န် အသံို်းြမပ သင်ပ ့် ါ။ အသဖ ျက်ြှုမ င်စ ် န်ဖ ကာင််း၊ ၎င််း ့် ွပ်စွခံ ြှုအတွက် စွပ်စွထာ်းသည့်် ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်သည် - ြှနက သည် အဖတွ်းအမြင်တစ်ခိုမ စ်ဖ ကာင််း သြဟို ို ့် တ် ယင််းသို ့်ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပြှုသည် ဖနာက်ဆံို်းတွင် ြတ ကျဖ ကာင််းသက်ဖသမပနင ို သ ် ည့််တိုငဖ ် အာင် ယင််းသဖ ို ့် ်းသာ်းဖ ာ်မပ န် အဖမခအဖနအချန်အခါ ပ် အာ်း လံို်းတဖအာက် ို ့် အကျ ်းအဖ ကာင််းရှဖ ကာင််း - စသည်တအပါအဝင် ို ့် အြျ ်းြျ ်းဖသာ ခိုခံဖချပြှု (defence) ြျာ်း ရှ ြည်မ စ်သည်။ ဥပဖေမပ ဖ ်းအ ွွဲ့ြျာ်း သြဟို ို ့် တ် တ ာ်းရံို်းြျာ်းဖရှ ွဲ့ဖြှာက် တ ာ်းစီ င်စဥ်တစ်ဖလ ာက်ဖမပာဆိုလာသည့်် ဖလ ာက်ထာ်းချက်ြျာ်းနှင၊့်် ယင််းဖလ ာက်ထာ်းချက်ြျာ်းအဖပေါ် ြ တဖသာ နှင့်် တကျဖသာ သတင််းတင်မပြှုြျာ်းအမပင်၊ တ ာ်းဖ ်းဆိုင် ာ၊ ကိုယ်ကျင်တ ာ်းဆိုင် ာ သြ ို ့် ့် ဟိုတ် လြှုဖ ်း ာ တာဝန်ဝတတ ာ��း သြဟို ို ့် တ် အကျ ်းစီ်းပွာ်း လိုပ်ဖဆာင်ချက်အဖပေါ် သဖ ာရို ်းမ င့်် ဖမပာ ဆိုဖ ာ်မပြှုြျာ်းကိုလည််း အကာအကွယ်ဖပ်းသင်သ ့် ည်။ အြျာ်းမပည်သအကျ ်းစီ်းပွာ်းကစစ ပ်ြျာ်းအဖပေါ် လွတ်လပ်စွာ နှင့်် ပွငလ ့်် င််းစွာ ဖဆွ်းဖနွ်းမငင််းခိုနန ် င ို ြ ် ှု၏ အဖ ်းပါြှုကို ဖထာက်ထာ်းဖသာအာ်းမ င့်် အြျာ်းမပည်သ အာဏာပိုငြ ် ျာ်းအဖပေါ် ဖဝ န်ြှုြျာ်းအာ်း အ ကာအကွယ်ဖပ်းြှုသည် အမခာ်းသြျာ်းနှငစ ့်် ာလ င် ဖလျာ့်၍ရှသင်ပ့် ပီ်း၊ ၎င််းအချက်ကိုလည််း ြည်သည့်် အ သဖ ျက်ြှုဥပဖေြဆို မပဋ္ဌာန််းကျင်သ ့် ံို်း ာတွင် ထင်ဟပ်သင်သ ့် ည်။ မခင််း သြဟို ို ့် တ် ‘ဖတာ်ဝင်အသဖ 10 ၂၀၀၂ ခိုနစ ှ ် ေီဇင် ည် ွ ယ်ချက်ရှရှ ထပါ်း ဖစာ်ကာ်း ျက်ြှုဥပဖေ’ ဖခေါ် (‘lèse majesté’) ဥပဖေြျာ်းသည် လအခွ ့်် ဖ ်း ့် ငအ ာ ၁၀ တွင် လက်ခံကျင်သ ့် ံို်းသည်။ https://www.osce.org/files/f/documents/8/f/39838.pdf. ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 16