မြန်ြာနင
ို င
် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ
့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း
သြဟို
ို ့် တ် အချက်အလက်စစ်ဖဆ်း ာတွငဖ
် စ့်စပ်လိုပ်ဖဆာင်နင
ို စ
် ွြ််းအကန်အသတ်
ရှသည့််သြျာ်းအဖပေါ်
့်
မပင််းထန်သည့်် မပစ်ေဏ်ြျာ်းကျခံ ဖစနင
ို သ
် ည့်် အနတ ာယ်ရှပပီ်း ၎င််းသည် ‘အချ ်းကျ’ ြှုြရှဖ ကာင််း မြင်
သာဖပသည် (ထအမပင်
ို ့်
၎င််းသည် အမပစ်ကင််းဖ ကာင််းယဆခံပိုငခ
် ွငန
့်် င
ှ စ
့်် ပ်လျဥ််းသည့်် စံချန်စံနန
ှု ်း် ြျာ်း
နှငလ
့်် ည််း ြကိုက်ညီပါ)။
ြှနက
် န်တကျစွာသတင််းဖ ်းသာ်းတင်ဆက်မခင််းသည် စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်းအတွက် အဖ ်းကကီ်းသည့််
ပညာရှငဆ
် န်ြှု ဂိုဏအ
် င်တစ်ခို ြလွဧကန်မ စ်သည်။ တစ်ချန်တည််း၌ပင် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာ
ဆိုခွငအ
့်် ာ်း ြြ ြတ တာ်းမြစ်ကန်သတ်
သည့်် ‘သတင််းြှာ်းဆိုင် ာ မခံ ငံမို ပဋ္ဌာန််းချက်ြျာ်း’ သည် လွနစ
် ွာ မပ
့်
ဿနာရှဖစသည်။8 ၎င််းမပဋ္ဌာန််းချက်ြျာ်းသည် အြျာ်းမပည်သအကျ ်းစီ်းပွာ်းကစစြျာ်းတွင် အချန်နင
ှ ့်် တစ်
ဖမပ်းညီအစီ င်ခံ န် ပညာ ပ်ပိုင်း် ဆိုင် ာတာဝန်ရှသည့်် စာနယ်ဇင််းသြာ်းြျာ်းအတွက် ပခြ််းဖမခာက်ြှု
ရှဖနပပီ်း၊ ‘မ စ် ပ်ြှနအ
် ချက်အလက် (facts)’ ၏ အြှန/် အြှာ်းအဖမခအဖနအဖပေါ် အြျာ်းကရှဖနသည့်် အ
မြင်ြျာ်းကို မြြှင်တ
့် င် န်မ စ်ဖစ၊ ဖ ပန််းစာ်းြှုြရှသည့်် အဖတွ်းအမြင်ြျာ်းအာ်း ထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုမခင််းကို
ကန်သတ်
န်မ စ်ဖစ ယင််းမပဋ္ဌာန််းချက်ြျာ်းကို အလွသံို်းစာ်းမပ နင
ို သ
် ည်။ လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆို
့်
ခွငဆ
့်် ိုင် ာ အထ်းအစီ င်ခံပိုဂ္ လ်ြျာ်းက ၂၀၁၇ ခိုနစ
ှ ်တွင် ထိုတ်မပန်ခ့်ဖသာ ၎င််းတ၏
ို ့် “လွတ်လပ်စွာ
ထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငန
့်် င
ှ ့်် ‘သတင််းတိုြျာ်း’၊ သတင််းြှာ်းြျာ်းနှင့်် ဝါေမ န်ချ
့် ြှုြျာ်းဆိုင် ာ တွ က်ဖ ကညာ
ချက်” တွင် ဖအာက်ပါအတိုင်း် ဖ ာ်မပထာ်းသည်“သတင််းတိုြျာ်း” သြဟို
ို ့် တ် “ဓြမဓဋ္ဌာန်ြကျသည့်် သတင််းအချက်အလက်ြျာ်း” စသည်တအပါအဝင်
ို ့်
တကျဖ
ာြှုြရှသည့်် အယအဆြျာ်းအဖပေါ်အဖမခခံပပီ်း သတင််းအချက်အလက်ြျာ်းအာ်း မ န်ဖဝ
့်
မခင််းအဖပေါ် အဖထွဖထွ တာ်းမြစ်ချက်ြျာ်းသည်- အပိုေ် ၁(က) တွငခ
် ျြှတ်ထာ်းသည့််အတိုင်း် လွတ်
လပ်စွာထတ်ိုဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ
့်် ဖပေါ် တာ်းမြစ်ကန်သတ်
ချက်ြျာ်းဆိုင် ာ နင
ို င
် တ
ံ ကာ စံချန်စံနန
ှု ်း် ြျာ်း
့်
နှင့်် ြကိုက်ညီပ၊ ၎င််းတက
ို ့် ို ျက်သြ််း ြည်မ စ်သည်။9
နင
ို င
် ြ
ံ ျာ်းအဖနမ င့်် သတင််းတိုြျာ်း သြဟို
ို ့် တ် သတင််းြှာ်းြျာ်းအာ်း တိုက် ျက် န် ည် ွ ယ်သည့်် အ ွွဲ့
(unit) ြျာ်း ွွဲ့စည််းတည်ဖထာင်သင်ပ့် ပီ်း၊ ၎င််းတအတွ
ို ့်
က် လံိုဖလာက်ဖသာ အြှီသဟကင််း လွတ်လပ်ြှုကို
အာြခံချက်ဖပ်းကာ ၎င််းတ၏လို
ို ့်
ပ်ပိုငခ
် ွငတ
့်် ာဝန် (mandate) ြျာ်းကို ရှင်း် လင််းစွာ သတ်ြှတ်သင်သ
့် ည်။
8
ကိုလသြဂ္ လအခွ
့်် ဖ ်းဖကာ်ြတီ၊ ကြ်ြ ွ န်း် အဖပေါ် အနှစ်ချ ပ်ဖတွွဲ့ ရှချက်ြျာ်း၊ ကိုလြှတ်တြ််းအြှတ်
့် ငအ
CCPR/C/79/Add. 116, ၁၉၉၉ နဝ
ို င်
ာ၊ စာပိုေ ် ၂၄။
https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=CCPR%2FC%2F7
9%2FAdd.116.
9 ၂၀၁၇ ြတ်လတွင ် ကျင်သ
့် ံို်းသည်၊ စာပိုေ ် ၂(က)။ https://www.law-democracy.org/live/legal-work/standardsetting/.
ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ
့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ်
တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင
ို င
် တ
ံ ကာတွငလ
် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ
လအခွ
့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည်
့် ငအ
14