မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း နင ို င ် အ ံ ဖမြာက်အြျာ်းတတွ ို ့် င် အြိုန််းစကာ်းမ န်ဖဝမခင် ်းအဖပေါ် ့် ာဇဝတ်ြှုအမ စ်တာ်းမြစ်ကန်သတ် ချက် ့် ြျာ်းရှပပီ်း နင ို င ် တ ံ ကာဥပဖေဖအာက်တွငလ ် ည််း ယင််းသိုတာ်းမြစ် ဖပ်း န်လိုအပ်သည်။ နင ို င ် သ ံ ာ်းနှင့်် နင ို င ် ံ ့် ဖ ်းအခွငအ ို င ် တ ံ ကာသဖ ာတပဋညာဥ်စာချ ပ် 2 (ICCPR) ၏ အပိုေ ် ၂၀(၂) တွငလ ် ည််း့်် ဖ ်းဆိုင် ာ နင ခွမခာ်းဆက်ဆံြှု၊ င်သ ို ့် တ် အ ကြ််း က်ြှုအာ်း အာ်းဖပ်းလှုံွဲ့ဖဆာ်မခင််းဖမြာက်သည့််၊ နင ို ်ငံ ့် ီ်းြှု သြဟို ဖတာ်၊ လြျ ်းဖ ်း သြဟို ို ့် တ် ာသာဖ ်းဆိုင် ာ အြိုန်း် တ ာ်းြျာ်းအဖ ကာင််း စည််းရံို်းလှုံွဲ့ဖဆာ် မခင််းကို ဥပဖေအ တာ်းမြစ် ြည်။ လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ် တာ်းမြစ်ကန်သတ် ချက်ြျာ်းအာ်းလံို်းတိုတွ ် ံို ့် ့် င-် အမခာ်း ခိုငလ ဖသာ အကျ ်းစီ်းပွာ်းြျာ်းအာ်း အကာအကွယ်ဖပ်းမခင််းနှင့်် လွတ်လပ်စွာဖမပာဆိုခွငအ ့်် ာ်း ြြ ြတတာ်းမြစ် မခင််းတအ ို ့် ကာ်း သင်ဖ ် ာြ နင ို ် န် အဖ ်းကကီ်းသည်။ အြိုန်း် စကာ်းဆိုင် ာ ဥပဖေြျာ်း ့် တာ်ဖအာင်ချန်ခွငလ ကို ICCPR ၏ အပိုေ ် ၂၀(၂) တွငခ ် ျြှတ်ထာ်းသည့်် နယ်ပယ်အတိုင်း် အဆအတိုင်း် ကန်သတ် မခင််းက ယင််း ့် သချ ို ့် န်ခွငလ ် ာြ ဖစ န် နည််းလြ််းဖကာင််းတစ်ခိုမ စ်သည်။ အပိုေ ် ၂၀(၂) ကို ဖယ ိုယျအာ်းမ င့်် ဖအာက်ပါအတိုင််း အြျ ်းြျ ်းဖသာ ပါဝင်အစတ်အပိုင်း် ြျာ်းပါဝင် သည့်် မပဋ္ဌာန််းချက်အမ စ် နာ်းလည်သဖ ာဖပါက် ကသည်- ၁။ “စည််းရံို်းလှုံွဲ့ဖဆာ်မခင််း (advocacy)” ဟဖသာ စကာ်းလံို်းကို- အြိုန််းတ ာ်းလှုံွဲ့ဖဆာ်လိုသည့်် ဖမပာဆိုသအာ်း တာဝန်ယခိုင်း် န်ြှာ ၎င််းတွင် ယင််းသိုလှု ့် ံွဲ့ဖဆာ်လိုသည့်် ည် ွ ယ်ချက်ရှ န် လို အပ်သည်။ ၂။ ဖမပာဆိုဖ ်းသာ်းသည့််စကာ်းသည် - နင ို င ် သ ံ ာ်းမ စ်ြှု၊ လြျ ်း သြဟို ို ့် တ် ကို်းကွယ် ာ ာသာစ သည့်် ဖပ်းထာ်းသည့်် အဖ ကာင််းချင််း ာ ၃ ခိုတအနက် ို ့် တစ်ခိုခိုအဖပေါ်အဖမခခံပပီ်း အြိုန််းတ ာ်း လှုံွဲ့ဖဆာ်မခင််းမ စ် ြည်။ နင ို င ် ြ ံ ျာ်း၏ ဥပဖေြျာ်းအဖနမ င့်် ဤအချက်တွင် ဖပ်းထာ်းသည့်် ၃ ြျ ်း ထက်ပို၍ ကျယ်မပန်စွ့် ာသွာ်းဖလ့်ရှပပီ်း လြျ ်းန ွှယ်စို၊ ဂျန်ေါ၊ လင်စတ်ကွမပာ်းြှု နှင့်် အမခာ်းအစရှ သမ င့်် အဖ ကာင််း င််းအြျ ်းြျ ်းတအဖပေါ် ို ့် အြိုန််းတ ာ်းလှုံွဲ့ဖဆာ်ြှုြျာ်းကို တာ်းမြစ်ဖလ့်ရှသည်။ ၃။ ဖမပာဆိုဖ ်းသာ်းသည့်် စကာ်းသည် လေ် သံို်းြျ ်းအနက်တစ်ြျ ်းြျ ်းတအာ်း ို ့် မ စ်ဖပေါ်ဖအာင် လှုံွဲ့ဖဆာ်မခင််းမ စ် ြည် (ဖနာက် အချက်နပ ံ ါတ်၄ ကို ကည့််ပါ)။ တ ာ်းဥပဖေရှု ဖထာင်ြ ့် ှ ကည့်် 2 ကိုလသြဂ္ အဖထွဖထွညီလာခံ ဆံို်းမ တ်ဖဆာင် ွ က်ချက်အြှတ် ၂၂၀၀ က (၂၁)၊ ၁၉၆၆ ေီဇင် ာ ၁၆။ ၁၉၇၆ ြတ်လ ၂၃ တွင် အသက်ဝင်သည်။ ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 6