မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း ယင််းအ ွွဲ့ြျာ်းအဖနမ င့်် သတင််းတိုနင ှ ့်် သတင််းြှာ်းြျာ်းအာ်း တိုက် ျက်မခင််းထက် တကျသည့််သတင််း အချက်အလက်ြျာ်းမ န်ဖဝမခင် ်းအဖပေါ် အသာ်းဖပ်းလိုပ်ဖဆာင်မခင််းက ပို၍ဖကာင််းြွနဖ ် သာ်လည််း၊ ၎င််း ့် တ၏ ို ့် လိုပ်ပိုငခ ် ွငတ ့်် ာဝန်ြျာ်းသည် ယင််းထက်ဖကျာ်လွန်၍ရှနင ို သ ် ည်၊ ဥပြာ- အနတ ာယ်မ စ်ဖစနင ို သ ် ည့်် တကျဖသာ သတင််းတို သြဟို ို ့် တ် သတင််းြှာ်းြျာ်း (ဥပြာ- ဖဆ်း က်ဆိုင် ာ သတင််းြှာ်းြျာ်း စသည်) အာ်း သတဖပ်းအညွှန်း် ြျာ်းထို်း၍ ဖ ာ်မပဖပ်းနင ို ဖ ် အာင် ရှာဖ ွဖ ာ်ထိုတ် န် အွနလ ် ိုင်း် ပလက် ဖ ာင််းြျာ်း နှငခ ့်် ျတ်ဆက်လိုပ်ဖဆာင်မခင််း။ တကျြှုြရှဖသာ သတင််းအချက်အလက်ြျာ်းအာ်း အြှန်မပန်လည်မပင် ဆင် န် ယင််းအ အ ွွဲ့ ာ်း ဖပ်းြည့်် ြည်သည့်် လိုပ်ပိုငခ ် ွငတ ့်် ာဝန်ြဆို လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငန ့်် င ှ ့်် ကိုက်ညီြှုရှဖ ကာင််း (အဖမခအဖနအချန်အခါ ပ် တချ ွဲ့တတွ ို ့် ငသ ် ာ ယင််းသို ့် အြှနမ် ပင်ဆင်ခွငမ့်် ပ န်) ဖသချာဖအာင် တင််း ကပ်သည့်် စည််းြျဥ််းဥပဖေသြျာ်း ချြှတ်ထာ်းသင်သ ို ့် နင ို င ် ြ ံ ျာ်းသည် ့် ည်။ ထအမပင် အချန်တိုင်း် တွင-် သတင််းတိုြျာ်းအာ်း ဝါေမ န်ချ ့် မခင််းြှ ဖရှာင် ကဥ်သင်သ ့် ည်။ ၂.၂ တ ာျားြ ဥပဖေြ ာျား ၂.၂.၁ အသဖ က်ြှု နင ို င ် တ ံ ိုင်း် တွင် ဂိုဏသ ် ကခာ၊ ဂိုဏသ ် တင််းအဖပေါ် ြလိုလာ်းအပ်ဖသာ တိုက်ခိုက်ြှုြျာ်းြှ ဟန်တာ်းကာ ့် ကွယ် န် ဥပဖေစနစ်အချ ွဲ့ချြှတ်ထာ်းပပီ်း၊ ၎င််းတိုက ့် ို အသဖ ြျာ်း ကသည်။ နင ို င ် အ ံ ဖမြာက်အြျာ်းတက ို ့် အသဖ ျက်ြှုဆိုင် ာ ဥပဖေြျာ်းဟိုလည််း အသ ျက်ြှုကို မပစ်ြှုဆိုင် ာ ာဇဝတ်ြှုဖမြာက် အသဖ ျက်ြှု ဥပဖေြျာ်းမ င့်် ပို၍ ဖဆာင် ွ က်လာ ကသည်။ အဓကအာ်းမ င့်် ဂိုဏသ ် ကခာြျာ်းအဖပေါ်ကာကွယ် ဖပ်း န် တ ာ်းြ ဆိုင် ာ အသဖ ျက်ြှုဥပဖေြျာ်းက လံိုဖလာက်ြှုရှသမ င်၊့် ာဇဝတ်ြှုဆိုင် ာ အသဖ ျက်ြှုဥပဖေြျာ်းမ င်ဖ ့် ဆာင် ွ က် န် ြလိုအပ်ပါ။ ာဇဝတ်ြှုဖမြာက် အသဖ ျက်ြှုသည် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ာ်း ချ ်းဖ ာက် ာဖ ာက် ဖ ကာင််း နင ို င ် တ ံ ကာ အာဏာပိုငအ ် ချ ွဲ့တက ို ့် ဆိုထာ်းသည်။ ဥပြာ- ၂၀၀၂ ခိုနစ ှ ် တွ က်ဖ ကညာချက်တွင် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငဆ ့်် ိုင် ာ အထ်း နင ို င ် တ ံ ကာ ြန််းေတ်ြျာ်းက “မပစ်ြှုဆိုင် ာ ာဇဝတ်ြှု ဖမြာက် အသဖ ျက်ြှုသည် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ် ကျ ်းဖ ကာင််းခိုငလ ် ံိုသည့်် တာ်း မြစ်ကန်သတ် ချက်ြဟိုတ်ပ၊ ့် ာဇဝတ်ြှုဖမြာက် အသဖ သြ််း၊ မပင်ဆင်သင်ပ့် ပီ်း၊ လိုအပ်ပါက တ ာ်းြြှု အသဖ ျက်ြှုဆိုင် ာ ဥပဖေြျာ်းအာ်းလံို်းကို ျက် ျက်ြှု ဥပဖေြျာ်းမ င့်် အစာ်းထို်းသင်သ ့် ည်” ဟို ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 15