မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း သတ်ချက်အချ ွဲ့လိုပ်ဖဆာင်မခင််းသည် ကျ ်းဖ ကာင််းခိုငလ ် ံိုဖသာ်လည််း၊ တစ်ချန်တည််း၌ပင် ယင််းအချက် ကို လွတ်လပ်စွာဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ် ြြ ြတ တာ်းမြစ်ကန်သတ် န် အလွသံို်းစာ်းမပ ဖလ့်ရှသည်။ ့် နင ို င ် ဖ ံ တာ်လံိုမခံ ဖ ်းအတွက် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်တာ်းမြစ်ကန်သတ် သည့်် ဥပဖေ ့် ြျာ်းသည် - နင ို င ် ဖ ံ တာ်သစစာဖ ာက် ျက်ပိုနက ် န်ြှု သြဟို ို ့် တ် အ ကည်ည ပျက်ဖစမခင််း ဥပဖေြျာ်း၊ နင ို င ် ံ ဖတာ် လ ွဲ့ ဝှက်ချက်ဥပဖေြျာ်း၊ အ ကြ််း က်ြှုတိုက် ျက်ဖ ်းဥပဖေြျာ်းနှင့်် ဆိုက် ာလံိုမခံ ဖ ်းဥပဖေ ြျာ်းနှင့်် အမခာ်း စသမ င့်် နာြည်အြျ ်းြျ ်းတမို ့် င့်် ရှသည်။ ယင််းဥပဖေြျာ်းအာ်းလံို်းတအတွ ို ့် က် ြရှြမ စ် လိုအပ်သည်ြှာ ၎င််းတအာ်း ို ့် နင ို င ် တ ံ ကာလအခွ ့်် ဖ ်းဥပဖေြျာ်းနှငအ ့်် ညီ ဖ ်းဆွမပဋ္ဌာန််းကျင်သ ့် ငအ ့် ံို်းမခင််း မ စ် န်မ စ်သည်။ နင ို င ် တ ံ ကာကျွြ််းကျင်ပညာရှငအ ် ိုပ်စိုတစ်ခိုြှ လက်ခံကျင်သ ို င ် ဖ ံ တာ်လံိုမခံ ့် ံို်း န်ဖ ာ်ဖဆာင်ထာ်းသည့််၊ နင ဖ ်းနှင့်် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငဆ ့်် ိုင် ာ အဖမခခံြြျာ်းပါဝင်သည့််၊ နင ို င ် ဖ ံ တာ်လံိုမခံ ဖ ်း၊ လွတ် လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငန ှ ့်် သတင််းအချက်အလက် ပိုငခ ် ွငဆ ို ် ာ ဂျ ဟနနတ်စ် ာ့်ဂ် အဖမခခံြ ့်် င ့်် င ြျာ်း (Johannesburg Principles on National Security, Freedom of Expression and Access to Information) တွင် နင ို င ် ဖ ံ တာ်လံိုမခံ ဖ ်းအကျ ်းစီ်းပွာ်းအတွက် ခိုငလ ် ံိုဖသာကန်သတ် ချက်ကို ဖအာက်ပါ ့် အတိုင်း် အဓပပာယ် ွငဆ ့်် ိုထာ်းသည်နင ို င ် ဖ ံ တာ်လံိုမခံ ဖ ်းအဖမခအမြစ် အဖပေါ် အဖ ကာင််းမပ၍ တာ်းမြစ်ကန်သတ် ချက် တစ် ပ်သည် ့် - နင ို င ် ဖ ံ တာ် ပ်တည်ြှု သြဟို ို ့် တ် နင ို င ် ဖ ံ တာ်နယ်နြတ်ခိုငြ ် ာြှုတအဖပေါ် ို ့် အင်အာ်းအသံို်းမပ မခင််း သြဟို ို ့် တ် ပခြ််းဖမခာက်မခင််းတြှ ို ့် အကာအကွယ်ဖပ်း န်မ စ်ဖစ၊ စစ်ဖ ်းစသည့်် မပင်ပအ င််းအ မြစ်တစ်ခိုခို သြဟို ို ့် တ် အစို်း အာ်း အ ကြ််း က်မ တ်ချ န်လှုံွဲ့ဖဆာ်ြှုစသည့်် မပည်တွင်း် အ င််း အမြစ်တစ်ခိုခိုက ယင််းသို အင် အာ်းအသံို်းမပ ြှု သြဟို ို ့် တ် သံို်း န်ပခြ််းဖမခာက်ြှုအဖပေါ် နင ို င ် ံဖတာ် ့် ၏ တံမပန် ို ့် ဖဆာင် ွ က်နင ို စ ် ွြ််းကို ကာကွယ် န်မ စ်ဖစ - စစ်ြှနဖ ် သာ နှင့်် လက်ဖတွွဲ့ မပသနင ို သ ် ည့်် အကျ ်းဆက်ရှဖသာ ည် ွ ယ်ချက်၊ ဦ်းတည်ချက်အဖ ကာင််း င််းတစ်ခိုခိုအတွက်ြဟိုတ်လ င် တ ာ်းဝင်ခိုငလ ် ံို ြှုြရှပါ။3 နင ို င ် တ ံ ကာ လအခွ ့်် ဖ ်းဥပဖေသည် နင ို င ် ဖ ံ တာ်လံိုမခံ ဖ ်းနှင့်် အြျာ်းမပည်သဖအ်းချြ််းဖ ်း/ပငြ်ဝပ်ပ ့် ငအ မပာ်းဖ ်းအဖပေါ် လွတ်လပ်စွာဖမပာဆိုခွငက ့်် န်သတ် ချက်ြျာ်းအာ်း အဓက နည််းလြ််း ၃ ့် 3 ပ်အာ်းမ င့်် သင့်် လန်ေန်ပြ ွဲ့အဖမခစိုက် အစို်း ြဟိုတ်ဖသာအ ွွဲ့ ြှ ကျွြ််းကျင်သအိုပ်စိုတစ် ွွဲ့က ဖ ်းသာ်းမပင်ဆင်သည့်် အပိုေ ် ၁၉၊၁၉၉၅ ဖအာက်တို ာ ၁ က်တွင် လက်ခံကျင်သ ့် ံို်းခ့်၊ အဖမခခံြ ၂(က)။ https://www.article19.org/data/files/medialibrary/1803/joburg-principles.pdf. ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 8