မြန်ြာနှင် ဘင်္ဂလာားဒ ရှ်တွင် အင်တာနက်မြတ်ဒတာက်ြှုြ ာား ခမန်မ နိုင်ငတွင် အင်တ နက်အသိုေးခ မှု မမနမာနိိုငငံတွင နစရ ါင်းမ ာ်းစွာ စစတ အို ခ ြု ရ ်းရအာကတွင သတင်းအခ ကအလကနင တသက၍ တင်းက စွာထိန်းခ ြု ခွဲရသာရ ကာင မမနမာနိိုငငံအတွကသာမကာ ကမဘာတစတဝန်းတွင အလွနအရ ်း ါ လရသာ လွတလ စွာထိုတရြာရမ ာဆိိုခွငနင ကနို့သတခံခွဲ သတင်းအခ ကအလက လကလမ်းမီနိိုငမှုတမ ိိုို့ ာ အလွန ါသည။ ၂၀၀၀ခိုနစ အရစာ ိိုင်းကာလမ ာ်းတွင ဆင်းကဒမ ာ်းသည ဇိမခံ စစည်းတစခိုမြစကာ အလွနရ ်းကကီ်းစွာမြင (အရမ က ိ နရဒေါ်လာ ၅၀၀၀ခနို့မြင) ရ ာင်းခ ခွဲသည။ ထိိုအာ်းမြင အငတာနကနင မိိုဘိိုင်းလြိုန်းမ ာ်းကိို “ ိ င်းစွွဲ အရမခအရနအာ်း ရမ ာင်းလွဲလိိုသမ ာ်း မဟိုတသည အစိို်း ယနတ ာ်းနင ဆကစ သမ ာ်း” အတွကသာ အကနို့အသတမြင ရ ်းခွဲသည။66 ၂၀၁၁ခိုနစတွင မမနမာနိိုငငံသည မိိုဘိိုင်းလြိုန်းသိုံ်းစွမ ွဲ ှု ၂.၆ ာခိင ို နှုန်း 67 နင အငတာနက အသိုံ်းမ ြုမှု ၁ ာခိိုငနှုန်း သာ က ိ ာ ကမဘာတွင အနိမဆိုံ်း ာခိိုငနှုန်း မြစ ါသည။68 ၂၀၁၄ခိုနစ ဇွနလ တွင အစိို်း မ ရအာ ရ တာလိိုငစငအာ်း နိိုငငံတကာ ကိုမပဏမ ီ ာ်းမြစသည ကာတာ အရမခ စိိုက ကိုမပဏီ ရအာ ဒ ီ ်း နင ရနာရဝအရမခစိက ို ကိုမဏ ပ ီ တယလီရနာ တိအ ိုို့ ာ်း ခ ရ ်းကာ ဆကသွယရ ်းကဏ္ဍ တွင ကနို့သတထာ်းမှုမ ာ်းရမြရလ ာလိိုကခ န ိ မ စတင၍ သတင်းအခ ကအလက စတင လကလမ်းမီခွင ခွဲ ါ သည။69 ထိရ ိုို့ နာက မိိုဘိိုင်းလ ြိုန်းဆိိုငမ ာ်း အရမမာကအမမာ်းြွငလာကာ ရ ်းနှုန်းခ ိြုသာ၍ အငတာနက အသိုံ်း မ ြုနိိုငရသာ ြိုန်းမ ��်းကိို ရ ာင်းခ လာရသာရ ကာင နိိုငငံအတွင်း စမတြိုန်းအသိုံ်းမ ြုသမ ာ်း လ ငမမနစွာ အရ အတွက မ ာ်းမ ာ်းလာခွဲသည။ 70 ၂၀၁၉ တွငမ ြုလို ခွဲရသာ စစတမ်းအ မမနမာနိိုငငံတင ွ ဆင်းကဒ လက ိ အသိုံ်းမ ြုသ အရ အတွကမာ လဦ်းရ ထက ငမ ာ်းရနသညကိို ရတွွေ့ သည။ ဆင်းကဒအသိုံ်းမ ြုသညနှုန်းသည 66 Gerard McCarthy, “Cyber-Spaces,” in Routledge Handbook of Contemporary Myanmar, ed. Adam SIMpson, Nicholas Farrelly, and Ian Holliday (Florence: Taylor and Francis, 2018), 92. 67 McCarthy, “Cyber-Spaces,” 93. 68 “Burma: Freedom on the Net 2019,“ Freedom House, https://freedomhouse.org/country/myanmar/freedom- net/2019 69 McCarthy, “Cyber-Spaces,” 93. Qatari company Oooredoo and Norwegian company Telenor. 70 McCarthy, “Cyber-Spaces,” 93. 23