တစခ န
ိ အခါက မမနမာလူ့အြွွဲွေ့အစည်းတွင အမ ညအဝ ါဝငနိိုငခွဲရသာလည်း ရိိုဟငဂ ာမ ာ်းအရနမြင ၇၀ ခိုနစ
ရနာင်း ိိုင်းမစတငကာ ၎င်းတိိုို့၏ နိိုငငံသာ်းအခွငအရ ်းမ ာ်း တမြည်းမြည်းရ ာကဆိုံ်းလာ ကာ ၁၉၈၂
နိိုငငံသာ်း ဥ ရဒမြင လိုံ်းဝဆို်းံ ရှု်းံ သွာ်းခွဲ သည။ နိိုငငံသာ်းမြစတညမှုမ ရ
ိ တာသညရနာက ိိုင်းတွင နိိုငငံမွဲ
ရိိုဟငဂ ာမ ာ်း အရနမြင စနစတက ခွွဲမခာ်းဆကခံမခင်းခံ ကာ ၎င်းတိိုို့၏ လွတလ စွာသွာ်းလာခွင၊ ထိမ်းမမာ်း
လကထ
ိိုငခွင၊ ညာရ ်းနင က န်းမာရ ်း ဝနရဆာငမှုလကလမ်းမီနိိုငမှုမ ာ်းစသညတိိုို့တွင အလွနကနို့သတ
ခံလာ သည။ ယခိုကသိ
ွဲ ိုို့ အလွနဆိို်း ွ ာ်းရသာ လမ ိြု်းရ ်းခွမွဲ ခာ်းမှု ိုံစံ အရမခအရနမ ာ်းရ ကာင ၁၉၈၀ ခိုနစမ ာ်း၊
၁၉၉၀ ခိုနစမ ာ်း နင ၂၀၀၀ခိုနစ အရစာ ိိုင်းကာလမ ာ်းတွင ရိဟ
ို ငဂ ာ “ရလလသာ်းမ ာ်း” ဟို ရမ ာစမတ
မ ြု သညအထိ အိမနီ်းခ င်းနိိုငငံမ ာ်းမြစသည မရလ်း ာ်း၊ ထိိုင်းနိိုငငံ စသညရန ာမ ာ်းသိိုို့ အလွနအနတ ာယမ ာ်း
သည ခ ီ်းမ ာ်းထွကခွာသွာ်းနိိုင န တွန်းအာ်းမြစရစခွဲသည။ က နခွဲသည လအို စိုမာ အမခာ်း
သာ်းမ ာ်းနင
ခိင
ို မ ညနယအတွင်း၌ ကနို့သတခံ က
ခိိုငတိင
ို ်း င်း
ါသည။ ထိက
ို ွဲသိိုို့ အလွနြိနိ ခံထာ်း သည တိိုင်း င်း
သာ်းလနည်းစို နစစိုမာ မမနမာနိိုငငံ၏ အဆင်း ဆ
ွဲ ိုံ်းမ ညနယတစခိုတွင ခကခွဲစွာ ငသနစွာ
တညရန
ါသည။
၂၀၁၂ ခိုနစတွင ခိိုငအမ ိြု်းသမီ်း မသီတာရထွ်းအာ်း ရိဟ
ို ငဂ ာအမ ိြု်းသာ်း ၃ဦ်းမ အဓမမမ ြုက ငကာ သတမြတ
သညဟို စွ စွခ
ွဲ ံ ခ ီ်းရနာက
သည။
ခိိုငနငရိဟ
ို ငဂ ာအသိိုင်းအဝိိုင်း နစခို ကာ်း အ ကမ်းြကမှုမ ာ်း မြစရ ေါ်လာခွဲ
ထမအကကိမ အ ကမ်းြကမှုလှိုင်းလိုံ်းကကီ်းသည ၂၀၁၂ ခိုနစ ဩဂိုတလအထိ ကာမမငကာ ဒိုတယ
ိ
အကကိမ အဓိကရိုဏ်းမ ာ်းသည ၂၀၁၂ ခိုနစ ရအာကတိဘ
ို ာလတွင ထ မံမြစ ွာ်းခွဲသည။ ရနာကဆိုံ်း အကကိမ
အ ကမ်းြကမှုမြစခွဲသညမာ ၂၀၁၃ခိုနစတွင မြစသည။ ထိိုအဓိကရိုဏ်းမ ာ်းရ ကာင ခမိြုွေ့နယ ၁၂ ခမိြုွေ့နယ နင
ရိိုဟငဂ ာ၊ ခိိုင၊ ကမာန စသည တိိုင်း င်းသာ်းအို စို သိုံ်းအို စိုကိို ထိခိိုကမှုမြစရစခွဲ ါသည။ 21 ကိုလသမဂဂ၏
ခနို့မန်းခ ကအ
ထိအ
ို ဓိကရိုဏ်းမ ာ်းရ ကာင လဦ်းရ
၁၄၀၀၀၀ ခနို့မာ ထွကရမ ်းတိမ်းရ ာငခွဲ သည။
ထိိုကွဲသိိုို့ တိမ်းရ ာင ရသာ လမ ာ်း၏ ၉၅ ာခိိုငနှုန်းသည ရိဟ
ို ငဂ ာမ ာ်းမြစကာ
စခန်းမ ာ်းတွင ခိိုလှုံ က သည။
ခိိုငမ ညနယ ိ IDP
22
၂၀၁၂-၂၀၁၃အတွင်းမြစခွဲရသာအ ကမ်းြကမှုသည အလွနဆိို်း ွ ာ်းလရသာလည်း ၂၀၁၇ ရ ာကရသာအခါ
ခိိုငမ ညနယ ရမမာက ိိုင်း ိ ရိိုဟငဂ ာ ွ ာမ ာ်း ာနငခ ြ
ီ ကဆီ်းခံ ၍ ရိဟ
ို ငဂ ာ အရယာက ၇၅၀,၀၀၀ ခနို့ကိို
ဘင်္ဂလာ်းရဒ သိိုို့ ထွကရမ ်းရစခွဲသည တ မရတာ၏ နယရမမ င်းလင်းရ ်းစစဆငရ ်းနင ယဉလိက
ို လ င
အာ်းရြ ာရန ါရသ်းသည။ နယစ
ွဲစခန်း ၃၀ စီစဉတက တိိုကခိက
ို ခွဲ ကာ လ၁၂ဦ်းအသကဆိုံ်းရှုံ်းခွဲ ခ ီ်းရနာက
စစတ မ အာ ကနရိိုဟငဂ ာကယတငရ ်းတ (ARSA) နင “အ ကမ်းြကမှုတင
ွ
ါဝင တသကသမ ာ်း”ကိို
တိိုကထိုတမခင်းသာမြစသညဟို ထိုတမ နခွဲသည။23
21
The Kaman are another Muslim community in Rakhine, who unlike the Rohingya, are citizens under 1982
Citizenship Law.
22
“Area based programming: UNDP in Rakhine,” United Nations Development Programme,
http://www.mm.undp.org/content/myanmar/en/home/area-based-programming/rakhine.html.
23
Wa Lone and Shoon Naing, “At least 71 killed in Myanmar as Rohingya insurgents stage major attack,” Reuters,
August 25, 2017, https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya/at-least-71-killed-in-myanmar-as-rohingyainsurgents-stage-major-attack-idUSKCN1B507K.
12