ြမန်မာနိုင်ငဳအတွက် သတင်ဵအချက်အလက်ရယူပိုင်ခွငဴ်လမ်ဵညဃန်
(၇) သဘာဝတရာဵ၊
(၈) ြပည်သူ့အာဏာပိုင်မျာဵက စစ်ေဆဵြခင်ဵ၊ ထိန်ဵချုပ်ြခင်ဵနှငဴ် ကကီဵ ကပ်ြခင်ဵ၊
(၉) နိုင်ငဳေတာ်၏ စီဵပွာဵေရဵ၊ ေငွေ ကဵနှငဴ် ေငွလဲနငန်ဵမူဝါဒမျာဵ၊
(၁၀)
ကိစ္စရပ်တစ်ခု၏အတွင်ဵပိုင်ဵြပင်ဆင်မငအတွင်ဵ
ြပည်သူ့အာဏာပိုင်မျာဵအတွင်ဵ
အချင်ဵချင်ဵအ ကာဵ ေဆွဵေနွဵညစိနှိုင်ဵမငမျာဵ၏ လျှို့ဝှက်ချက်။
သို့မဟုတ်
6
ဥပေဒတွင် စာရွက်စာတမ်ဵတစ်စိတ်တစ်ပိုင်ဵကိုသာ လျှို့ဝှက်ထာဵရာ ထိုအပိုင်ဵကို ဖယ်ရှာဵမပီဵ ကျန်စာရွက်
စာတမ်ဵကို ထုတ်ေဖာ်နိုင်ရန် ဥပေဒ၌ ခွဲထွက်နိုင်မငအပိုဒ်တစ်ခု ပါဝင်သငဴ်၏။ လျှို့ဝှက်ေရဵအြဖစ် ေယဘုယျ
အာဵြဖငဴ် ယူဆနိုင်ေသာ အချိန်ကန့်သတ်ချက်မျာဵလည်ဵ ရှိသငဴ်၏။ (ဥပမာအာဵြဖငဴ် နှစ် ၂၀ သို့မဟုတ် ၃၀)။
ထို့ေနာက်တွင် စာရွက်စာတမ်ဵမျာဵသည် အမျာဵြပည်သူေရှ့ေမှာက်မှ ပျက်ကွယ်သွာဵကာ ဆက်လက်လျှို့ဝှက်
ထာဵရန် အထူဵလိုအပ်သည် (ထိုကိစ္စမျ ိုဵအတွက် အထူဵလုပ်ထုဳဵလုပ်နည်ဵအာဵြဖငဴ်သာ ဆုဵဳ ြဖတ်သငဴ်သည်)။
ေနာက်ဆဳဵု အေနြဖငဴ် သတင်ဵအချက်အလက်မျာဵ ရယူပိုင်ခွငဴ်ဥပေဒမျာဵသည် ၎င်ဵတို့က ေထာက်ပဳဴထာဵေသာ
အချက်အလက်မျာဵကို ေတာင်ဵဆိုထာဵသညဴ် အြခာဵ ကာဵလူမျာဵနှငဴ် တိုင်ပင်ေဆွဵေနွဵရန်အတွက် ပဳဴပိုဵေပဵ
သငဴ်သည်။ ဤကိစ္စတွင် ၎င်ဵတို့သည် သတင်ဵအချက်အလက်မျာဵကို ထုတ်ေဖာ်ရန် သေဘာတူနိုင်သည်
သို့မဟုတ် ထုတ်ေဖာ်ရန်မသငဴ် စသည်ြဖငဴ် အေ ကာင်ဵရင်ဵကို သတင်ဵအချက်အလက်အရာရှိက ထညဴ်သွင်ဵ
စဉ်ဵစာဵသငဴ်၏။
၄။ အယူခဳြျာဵ
သတင်ဵအချက်အလက်ရယူပိုင်ခွငဴ် ြငင်ဵပယ်ခဳရသညဴ်အခါ သို့မဟုတ် အြခာဵဥပေဒချိုဵေဖာက်မငမျာဵ ြဖစ်ပွာဵ
နိုင်သညဴ်အခါတွင် တစ်စုဳတစ်ဦဵသည် အမျာဵြပည်��ူဆုင
ိ ်ရာ အခွငဴ်အာဏာြပင်ပတွင် ဆုဵဳ ြဖတ်ချက်ချမှတ်သူ
ထဳ ဝင်ေရာက်ခွငဴ် ရှိရမည်ြဖစ်ေ ကာင်ဵ နိုင်ငဳတကာဥပေဒအရ ရှင်ဵလင်ဵ ြမင်သာ၏။ ပိုမိုေကာင်ဵမွန်ေသာ
အေလဴအကျငဴ်မှာ အယူခဳမငအဆငဴ်သုဳဵဆငဴ်အတွက် ပဳဴပိုဵေပဵြခင်ဵြဖစ်သည်။ (ရုဳဵတွင်ဵ၌ စုဳစမ်ဵစစ်ေဆဵရန်
လုဳေလာက်ေသာ အခွငဴ်အာဏာရှိေသာ သီဵြခာဵလွတ်လပ်ေသာ အုပ်ချုပ်ေရဵအဖွဲ့ထဳသို့လည်ဵေကာင်ဵ၊ စည်ဵ
ေနှာင်ထာဵေသာအမိန့်မျာဵထုတ်ြပန်ြခင်ဵနှငဴ် တရာဵရုဳဵမျာဵဟူ၍ ရှိ၏။)
ဥပေဒသည် အယူခဳမျာဵအတွက် ကျယ်ြပန့်ေသာ အမာခဳအေြခအေနမျာဵကို ေပဵသငဴ်သည်။ အေြခခဳအာဵြဖငဴ်
ေတာင်ဵဆိုချက်မျာဵအာဵ ေဆာင်ရွက်ေပဵြခင်ဵနှငဴ်စပ်လျဉ်ဵသညဴ် ဥပေဒပါ စည်ဵမျဉ်ဵမျာဵကို ချိုဵေဖာက်ြခင်ဵ
မျာဵအတွက် ြဖစ်၏။ ယင်ဵ၌ အချက်အလက်ေပဵရန် ြငင်ဵဆိုမငမျာဵ သို့မဟုတ် ပျက်ကွက်မငမျာဵ ပါဝင်သငဴ်ရုဳမျှ
မက သတ်မှတ်အချိန်ကန့်သတ်ချက်ေဘာင်အတွင်ဵ ေတာင်ဵဆိုချက်ကို တုဳ့ြပန်ရန် ပျက်ကွက်ြခင်ဵကဲဴသို့ေသာ
6
Recommendation Rec (2002)2 of the Committee of Ministers to the Member States on Access
to Official Documents, para. IV, https://rm.coe.int/16804c6fcc.
The Centre for Law and Democracy a non-profit human rights organisation working
internationally to provide legal expertise on foundational rights for democracy.
12