မေ� ၁၈ ရက််မှှ မေ� ၃၁ ရက််၊ ၂၀၂၄
“ဘူးး�သီးး�တော�ာင််”ဖြ�စ််ရပ််အပေါ်�် လူူမှုုကွွန်ရ
် က််သတင်းး�စကားး�များ�း� ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာမှုု
Telegram သတင်းး�စကားး� ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာချျက််
ဖြ�စ််သည််ကိုု�တွေ့�့�ရပါါသည််။ လူူသားး�ချျင်းး�စာာနာာ ထော�ာက််ထားး�မှုုဆိုု�င််ရာာ အကူူ
ရက််သတ္တတ ပတ်် နှှစ််ပတ််တာာကာာလအတွွင်းး� Telegram channel များ�း�မှှ
စွာာ�အတူူယှှဉ််တွဲဲ�နေ�ထိုု�င််ရေး�းအတွွက်် တော�ာင်းး�ဆိုု�သည့််� သတင်းး�စကားး�တစ််ခုု
သတင်းး�စကားး�အရေ�အတွွက်် စုုစုုပေါ�ါင်းး� ၅၆၃ ခုုကိုု� ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာခဲ့့�ပါါ
သာာ တွေ့�့�ရှိိ�ရသည််။ ထို့့��အပြ�င်် ဘူးး�သီးး�တော�ာင််ဖြ�စ််ရပ််နှှင့််� ပတ််သက််ပြီး�း� SAC
သည််။ Facebook ပို့့��စ်် ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာမှုုကဲ့့�သို့့��ပင်် အစ္စစလာာမ််ဆန့််�ကျျင််
သို့့��မဟုုတ်် AA ထံံမှှ တာာဝန််ယူူမှုု၊ တာာဝန််ခံံမှုုတော�ာင်းး�ဆိုု�သည့််� အကြော��ာင်းး�
ရေး�းနှှင့််� ပတ််သက််သည့််� အကြော��ာင်းး�အရာာများ�း� (သတင်းး�စကားး� ၁၃ ခုု) မှာာ�
အရာာနှှင့််� ပတ််သက််၍ သတင်းး�စကားး� ၁၂ ခုု တွေ့�့�ရှိိ�ခဲ့့�ရသည််။
အညီီပေး�းရန်် တော�ာင်းး�ဆိုု�မှုုနှှင့််� ပတ််သက််၍ သတင်းး�စကားး� ၂ ခုုနှှင့််� ငြိ�ိမ်းး�ချျမ်းး�
Telegram channel များ�း�ပေါ်�်တွွင်် အများ�း�ဆုံးး��တွေ့�့�ရသည့််� အကြော��ာင်းး�အရာာ
ပုံံ�.၃။ ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာမှုုပြု�ုခဲ့့�သော�ာ သတင်းး�စကားး�များ�း�မှှ တွေ့�့�ရှိိ�ရသည့််� အကြော��ာင်းး�အရာာများ�း�
ပုံံ�.၄။ Telegram သတင်းး�စကားး�များ�း�
သုုတေ�သနနည်းး�စနစ််
သုုတေ�သနကာာလ ။ ။
မေ�လ ၁၈ ရက််မှှ မေ�လ ၃၁ ရက််၊ ၂၀၂၄ ခုုနှှစ်် (ရက််သတ္တတ ပတ်် နှှစ််ပတ််တာာ)
နိုု�င််ငံံရေး�းတွွင်် အဓိိကပါါဝင််ပတ််သက််သူူများ�း�က ဘူးး�သီးး�တော�ာင််ဖြ�စ််ရပ််နှှင့််�ပတ််သက််၍ မည််သို့့� ပုံံ�ဖော်�်�ပြော��ာဆိုု�ဆက််သွွယ််နေ�သည််ကိုု� သိိရှိိ�ရန်် ဆန်းး�စစ််
လေ့�့လာာမှုု ပြု�ုလုုပ််ခဲ့့�သည််။ ဘူးး�သီးး�တော�ာင််ဖြ�စ််ရပ််နှှင့််�ပတ််သက််၍ သုံးး��သပ််ရေး�းသားး�ပြော��ာဆိုု�ထားး�သည့််� ရှုုထော�ာင့််�အမျိုးး ���မျိုးး ���အနက်် (၁) SAC သို့့��မဟုုတ််
AA ထံံမှှ တာာဝန််ယူူမှုု၊ တာာဝန််ခံံမှုုတော�ာင်းး�ဆိုု�ခြ�င်းး�၊ (၂) အစ္စစလာာမ််ဆန့််�ကျျင််ရေး�း၊ (၃) လူူသားး�ချျင်းး�စာာနာာမှုုဆိုု�င််ရာာ အကြော��ာင်းး�အရာာများ�း�နှှင့််� (၄) NGO/
CSO များ�း� သို့့��မဟုုတ်် မီီဒီီယာာ သို့့��မဟုုတ်် နိုု�င််ငံံတကာာအသိုု�င်းး�အဝိုု�င်းး�အပေါ်�်အမြ�င််များ�း� စသည့််� အကြော��ာင်းး�အရာာများ�း�ကိုု� အဓိိကထားး� ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာ
ခဲ့့�သည််။
Facebook စာာမျျက််နှာာ�များ�း�နှှင့််� Telegram channel များ�း� ရှာာ�ဖွေ�ေခြ�င်းး�
Facebook စာာမျျက််နှာာ�များ�း�နှှင့််� Telegram channel များ�း� ရွေး�း�ချျယ််ခြ�င်းး�
ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာမှုုမတိုု�င််မီီ နိုု�င််ငံံရေး�း၊ အာာဏာာသိိမ်းး�မှုု၊ လက််ရှိိ�နိုု�င််ငံံရေး�း
CrowdTangle API နှှင့််� Telegram API တို့့��ကိုု�အသုံးး��ပြု�ု၍ BSI
အခြေ�ေအနေ�တို့့��ကိုု� ပြော��ာဆိုု�ရာာတွွင်် အဓိိကအသုံးး��ပြု�ုခဲ့့�ကြ�သည့််� စကားး�
သုုတေ�သနအဖွဲ့့��က သီးး�သန့််�ပြု�ုလုုပ််ထားး�သည့််� Chay-Lann software
လုံးး��/စကားး�စုု ၁၀၁ ခုုနှှင့််� Hashtag ၉၉ ခုုကိုု� အသုံးး��ပြု�ု၍ ရှာာ�ဖွေ�ေရာာ
ဖြ�င့််� Facebook page နှှင့််� Telegram channel မှှ သတင်းး�စကားး�များ�း�
Facebook စာာမျျက််နှာာ�စုုစုုပေါ�ါင်းး� ၁,၈၆၈ ခုုနှှင့််� Telegram channel
ကိုု� အချိိ �န််နှှင့််�တစ််ပြေး��းညီီ စုုဆော�ာင်းး�ကော�ာက််ယူူခဲ့့�ပါါသည််။ သက််ဆိုု�င််
စုုစုုပေါ�ါင်းး� ၇၇၀ ခုု ရှာာ�ဖွေ�ေနိုု�င််ခဲ့့�ပါါသည််။ ရှာာ�ဖွေ�ေတွေ့�့�ရှိိ�ခဲ့့�သည့့်� Facebook
သည့််� ကဏ္ဍတစ််ခုုချျင်းး�စီီမှှ ပို့့��စ််များ�း� သို့့��မဟုုတ်် မက််ဆေ့�့ချ််�များ�း�ကိုု� ၎င်းး�တို့့��
စာာမျျက််နှာာ�များ�း�နှှင့််� Telegram channel များ�း�ကိုု� နိုု�င််ငံံရေး�းအရ တိိမ်းး�
တစ််ခုုစီီအလိုု�က််ရရှိိ�သည့််� တုံ့့��ပြ�န််ချျက််များ�း� (comment, reaction,
ညွှှတ််မှုုနှှင့််� ဆက််စပ််မှုု သို့့��မဟုုတ်် ပါါဝင််ဆော�ာင််ရွွက််နေ�သည့််� ကဏ္ဍတို့့��
share) များ�း�ကိုု� တွွက််ချျက််ထားး�သည့််� “အဆင့််�သတ််မှှတ််ချျက််”ကိုု�ကြ�ည့််�
အပေါ်�်အခြေ�ေခံံ၍ အုုပ််စုုအဖွဲ့့��အဖြ�စ်် အမျိုးး ���အစား�းခွဲဲ� သတ််မှှတ််ခဲ့့�ပါါသည််။
၍ အဆင့််�သတ််မှှတ််ချျက််အများ�း�ဆုံးး�� ပို့့��စ်် သို့့��မဟုုတ်် message ၅၀ စီီကိုု�
ဆန်းး�စစ််လေ့�့လာာခဲ့့�သည််။ ဤအစီီရင််ခံံစာာကာာလအတွွင်းး� Facebook ပို့့�စ်
� ်
အရေ�အတွွက််စုုပေါ�ါင်းး� ၁,၂၃၉ ခုုနှှင့််� Telegram သတင်းး�စကားး� စုုစုု
ပေါ�ါင်းး� ၅၆၃ ခုု ပါါဝင််ခဲ့့�သည််။