မြန်ြာနှိိုင်ငံရှိှ ပဋှိပက္ခမြစ်ပာွားနနနသာနေသြ ာွား နှင့်် ပဋှိပက္ခြမြစ်ပာွားနသာနေသြ ာွားရှှိ
သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရပှိိုင်ခင့်် နှင့်် ေီဂ စ်တယ်အခင့််အနရွားတအ
ှိိုို့ နပေါ် နလ့်လာဆန���ွားစစ်မခင်ွား
၃။ ခ ွားှိျု နြာက္်ခံရြှုြ ာွား
၃.၁။ အင်တာနက္်မြတ်နတာက္်မခင်ွားနှင့်် ေစ်ဂ စ်တယ်အခင့််အနရွား
အခ ှိျုွားနြာက္်ခံရဆိုံွားနသာ ရခှိိုင်မပည်နယ်
ရခိုင် ပည် ယ်သည် စစ်နရ်းပဋပကခ၊ လူမ ြု်းနရ်းပဋပကခမ ော်းနှင့််အတူ လူ့်အခင်အ
့် နရ်း ခ ြု်းနဖောက်မှုမ ော်း
ရင်ဆိုင်န ရသည့်် နေသတစ်ခို ဖစ်သည်။ ထိုေ့သရ
ိုေ့ င်ဆိုငန
် ရသည့််အခ ်တင် အောဏောရအစို်းရက ရခင
ို ်
တိုင််းရင််းသော်းမ ော်းအော်း အကောအကယ်မ ပြုနပ်းသည့််အ ပင် ၂၀၁၉ ခိုနစ
ှ ်၊ ဇ လ
်
၂၁ ရက်န ေ့တင်
အန ခခံလ့်ူအခင့််အနရ်း ဖစ်နသော လတ်လပ်စောထိုတ်နဖော်န ပောဆိုခင့််၊ သတင််း အခ က်အလက်ရယူပိုင်
ခင့််နှင့်် တ ခော်းနသော လူ့်အခင့််အနရ်းခ ြု်းနဖောက်မှုမ ော်းကို အင်တော က် ဖတ်နတောက် ခင််း ဖင့်် အော်းနပ်း
အော်းန မြှောက် ပြုလ က်ရှသည်။ ၂၀၁၃ ခိုနစ
ှ ်တင် နရ်းဆခ့်နသော ဆက်သယ်နရ်းဥပနေပိုေ်မ ၇၇ ကို
အသိုံ်းခ ကော အစ်းို ရအဖွဲ့၏ အမ ့်် ဖင့်် အင်တော က် လိုင််း ဖတ်နတောက်ရ ် ပိုေ့နဆောင်နရ်းနှင့်် ဆက်
သယ်နရ်းဝ ်ကက်းဌော က နအော်ပနရတောမ ော်းကို ညွှ ်ကကော်းနစခင
ို ််းခ့် ခင််း ဖစ်သည်။ အစို်းရအန ဖင့််
အင်တော က် ဖတ်နတောက်မှုအန ခအန ကို ၂၀၁၉ ခိုနှစ်၊ ဇ ်လ ၂၄ ရက်န ေ့အထ အမ ော်း ပည်သူသိုေ့
ထိုတ် ပ ်ခ့် ခင််းမရှနခ ။ မ ်မောနိုင်ငံတင် မိုဘိုင််းဖို ််း ဝ ်နဆောင်မှု ဆက်သယ်နရ်းကိုမပဏမ ော်း ဖစ်နသော
အမ်ပတ၊ တယ်လန ော၊ နအော်ရေူ်း နှင့်် မိုင်တ နအော်ပနရတော နလ်းခိုရရော
ှ တယ်လန ောကိုမပဏ တစ်ခို
သောလျှင် အင်တော က် ဖတ်နတောက် ခံရသည့်် နေသမ ော်းရှ အမ ော်း ပည်သူသိုေ့ စောတိုစ စ် (SMS) ဖင့််
အနကကောင််းကကော်း ခင််းနှင့်် နကကညောခ က်ထိုတ် ပ ်မခင်ွားက္ှိို မပျုလိုပ်ခ့်သည်ကို နတွဲ့ရသည်။ ရခိုင် ပည် ယ်
အတင််း ငမြုွဲ့ ယ် (၈) ငမြုွဲ့ ယ် ဖစ်နသော နမောင်နတော၊ ဘူ်းသ်းနတောင်၊ ရနသ့်နတောင်၊ ပိုဏ္ော်းကျွ ််း၊
နက ောက်နတော်၊ န မောက်ဥ်း၊ မင််း ပော်း နှင့်် န မပိုံ အပါအဝင် ခ င််း ပည် ယ်ရှ ပလက်ဝငမြုွဲ့ ယ်ကိုပါ အင်
တော က် ဖတ်နတောက်ခ့်သည်။ အစို်းရဘက္်ြှ ရခိုင် ပည် ယ်အတင််းတိုက်ပမ ော်း ဖစ်န ခင််းနကကောင့််
ရခိုင် ပည်သူလူထို၏ လိုံငခြုြုံနရ်း၊ တရော်းဥပနေ စို်းမို်းနရ်း၊ လိုပ်ကက္ံထာွားနသာသတင်ွားြ ာွား နှင့်် လူမ ြု်းနရ်း
မို ််းတ်းမှုမ ော်း ပ ့််နံ့်ှန ခင််းမ ော်းနကကောင့််ဟို အနကကောင််း ပကော အင်တော က် ဖတ်နတောက်ခ့် ခင််း ဖစ်
သည်။ အင်တော က် ဖတ်နတောက်ငပ်းန ောက် တပ်မနတော်နှင့်် ရကခြုင့််တပ်နတော်တိုေ့ တိုက်ပမ ော်း ပိုမို
ပင််းထ ်လောသည်ကို နတွဲ့ရှရသည်။ ၂၀၂၀ခိုနစ
ှ ်၊ ကသဂိုတ်လြှစတင်က္ာ 2G အင်တော က်လိုင််းသော
လျှင် ပ ်လည်ရရှခဲ့် ပပီွား ဖို ််းန ပောဆို ခင််းနှင့်် စောတိုစ စ် (SMS) ကိုသော အသိုံ်း ပြု၍ရသည်။ သတင််း
အခ က်အလက်မ ော်း အခ ်နှင့််တန ပ်းည သရှရ ် လိုအပ်န သည့်် အခ ်တင် အင်တော က် ဖတ်
နတောက်ထော်း ခင််းသည် လူဥ်းနရ ၁ သ ််းနက ော်န ထိုငလ
် က် ရှနသော ယင််းနယ်နမြရှ မပည်သထိုအနပေါ်
လူ့အခင်အ
့် နရွားခ ျုွားနြာက္်
ှိ
မခင်ွားမြစ်သည်။16
16
Tun Naing Zaw, June 2019. Irrawaddy. Retrieved from ရခိင
ု ်ေွင် အင်ေောနက္်လိုငွား် ဖြေ်တေောက္်မှု လူမ ြုိ ွားတရွား မုန်ွားေွားမှု
တလ ော့်ခ ရန်ဖြစ်နိင်တကက္ောင်ွား ေပ်မတေော် တဖပော (irrawaddy.com)
23