မြန်ြာနှိိုင်ငံရှိှ ပဋှိပက္ခမြစ်ပာွားနနနသာနေသြ ာွား နှင့်် ပဋှိပက္ခြမြစ်ပာွားနသာနေသြ ာွားရှှိ
သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရပှိိုင်ခင့်် နှင့်် ေီဂ စ်တယ်အခင့််အနရွားတအ
ှိိုို့ နပေါ် နလ့်လာဆန်ွားစစ်မခင်ွား
ေစ်ဂ စ်တယ်အခင်အ
့် နရွားရရှှိြှုြ ာွားသည် က္ာမခာွားြှုြ ာွားရှှိနနသည်က္ှိို သိုနတသန နလ့်လာနတွေ့ရှှိခ က္်
ြ ာွား၊ အင်တာဗ ွားြ ာွားြှတဆင့်် နတွေ့ရှှိရပါသည်။
၂.၂.၁။ က္ရင်မပည်နယ်၏ သတင်ွားအခ က္်အလက္်နှင့်် ဆက္်သယ်နရွားက္ဏ္ဍ
ကရင် ပည် ယ်ရှ အင်တော က်ရရှနသော နေသမ ော်းတင်န ထိုင်သူမ ော်း အန ဖင့်် သတင််းအခ က်
အလက်မ ော်းကို အင်တော က်မှတဆင့်် ရယူသရှကကသည်။ ရိုပ် မင်သံကကော်းမ ော်း၊ ဂ ော ယ်မ ော်း၊ သတင််း
စောမ ော်းမှလည််း ရယူသရှကကသည်။ သိုေ့ရောတင် သတင််းစော၊ ဂ ော ယ်မ ော်းသည် ဘော်းအံ၊ နကော့်ကရတ်
က့်သိုေ့ ငမြုွဲ့နပေါ်နလောက်သော လက်လှမ််းြီနရောက်ရှငပ်း
ယ်ဘက်၊ နက ်းရောဘက်မ ော်းတင်မူ မရရှနပ။
သူငယ်ခ င််း၊ မတ်နဆမ ော်းကို အ လ
် ိုင််းဆရ
ို ှယ်မေယောမ ော်းမှတဆင့်် ဆက်သယ်နလ့်���ှသည်။ အမ ော်းစို
မှော မက်ဆင်ဂ ော နှင့်် ဗိုက်ဘော ကိုအသို်းံ ပြုကကသည်။ အလိုပ်ကစစမ ော်းနှင့်် ပတ်သက်၍ ဆက်သယ်ရော
တင်မူ ဆစ်ဂ ယ် (Signal) ကို အသိုံ်း ပြုနကကောင််းသရသည်။
၂.၂.၂။ လြှုအက္ ှိျုွားစီွားပာွားသက္်နရာက္်ြှု
အင်တော က်မှ နြ့်ဘတ်ခ်၊ မက်ဆင်ဂ ော၊ဇ ််း၊ ဗိုက်ဘော၊ ဂ နမ်းလ်၊ ယူက ွဲ့၊ နက နပ်း(K Pay)၊ စဘနပ်း
(CB Pay)နှင့်် မိုဘိုင််းဘ ့််ကင််း (mobile banking) မ ော်းကို အသိုံ်း ပြုငပ်း အ လ
် ိုင််း သင်တ ််းမ ော်း၊
အစည််းအနဝ်းမ ော်း၊ နဆ်းနန်းပမ ော်း တက်နရောက်ကကသည်။ ြှိြှိသလိုနသော အနကကောင််းအရောမ ော်းကို
ဂဂဲလ် မှ ရှောဖတ်နလ့်ရှကကသည်။ ကိုဗစ်နရောဂါနှင့်် ပတ်သက်နသော သတင််းအခ က်အလက်မ ော်းကို
က ််းမောနရ်းနှင့်် အော်းကစော်းဝ ်ကက်းဌော (MOHS)၊ သတင််းမေယောမ ော်း နှင့်် တဗီ(TV) ရိုပ် မင်သံကကော်း
မှ အမ ော်းဆိုံ်းသရှကကသည်။ အင်တော က်မှတဆင့်် မမနလ့်လောခ င်သည်မ ော်းကို ယူက ွဲ့၊ ဂဂဲလ် စသည်
တိုေ့မှ အလယ်တကူ ရှောနဖရရှကော ဘောသောစကော်း၊ ည််းပညော၊ က ််းမောနရ်း၊ နင
ို ်ငံနရ်း ၊ ငငမ််းခ မ််းနရ်း၊
ပညောနရ်းနှင့််ပတ်သက်သည်ြ ာွားနှင့်် စ်းပော်းနရ်းအန ခအန မ ော်း စသည်တိုေ့ကို နလ့်လောကကပါသည်။
သိုေ့နသော် နကအ ယ
် ူ ထ ််းခ ြုပ်သည့််
ယ်န မမ ော်းနှင့်် အခ ြုွဲ့ ယ်ဘက်၊ ရောဘက်မ ော်းတင်
မူ နက ်းရောဥကကဌမ ော်းမှ တဆင့်် သတင််းန ပော ပ ခင််းမ ော်းသောရှသည်။ က ််းမောနရ်းအရ ဆိုလျှင် ကိုဗစ်
နရောဂါနှင့််ပတ်သက္်၍ ြည်သည့််အနကက္ာင်ွားအရာက္ှိိုြှ ြသှိရှနသာ နေသြ ာွားလည်ွား ရှန
ှိ နကကောင််း
သရသည်။ ထိုနေသတင် န ထိုင်ကကနသော နေသခံမ ော်းသည် ပညောနရ်း၊ က ်း် မောနရ်း၊ စ်းပော်းနရ်းမ ော်း
အော်း မရို်းဖလောအတိုင််း လိုပ်ကိုင်န ကကသည်။
ယ်စပ်နေသမ ော်းရှရောမ ော်း၊ ငမြုွဲ့နှင့်် အလှမ််းနဝ်းနသော
ရောမ ော်းရှ နေသခံလူမ ော်းသည် အင်တော က်ကို အသိုံ်း ပြု၍ သိုံ်းရနသော နငနကက်းဆိုင်��ောဝ ်နဆောင်မှု
မ ော်းကို အသိုံ်း ပြု၍မရနပ။ ထိုေ့နကကောင့်် နငလွှေနငထိုတ်ရ ်အတက် ငမြုွဲ့မ ော်းသိုေ့သော်းနရောက်န ရသည်။
နဝ့်မ ််း ်းသည် ပိုမိုအဆင်န ပလယ်ကူသ ဖင့်် အသိုံ်း ပြုသူမ ော်းသည်ဟို ဆိုသည်။
17