မြန်ြာနှိိုင်ငံရှိှ ပဋှိပက္ခမြစ်ပာွားနနနသာနေသြ ာွား နှင့်် ပဋှိပက္ခြမြစ်ပာွားနသာနေသြ ာွားရှှိ
သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရပှိိုင်ခင့်် နှင့်် ေီဂ စ်တယ်အခင့််အနရွားတအ
ှိိုို့ နပေါ် နလ့်လာဆန်ွားစစ်မခင်ွား
(ULA/AA) တိုေ့နပေါ်နပါက်လောခ့်သည်။ ရကခြုင့််တပ်နတော် (AA) သည် ၂၀၁၄ ခိုနှစ် (နက ောက် ဖ ) ရခိုင်
အမ ြု်းသော်းညလောခံမှ စတင်ကော လူသမ ော်းလောခ့် ငပ်း ရခင
ို ်လူငယ်မ ော်း ပါဝင်လောကကသည်။ ၂၀၁၈ ခိုနစ
ှ ်၊
ေဇင်ဘောလဆ ်း် တင် မ မ
် ော့်တပ်မနတော်နှင့်် ရကခြုင်တ
့် ပ်နတော် (AA) တိုေ့ တိုက်ပမ ော်း စတင် ဖစ်ပော်းခ့် ငပ်း
ယခိုအခ ်ထပင် စစ်မ်းနတောက်နလောင်လ က်ရှသည်။10 ၂၀၁၈ ခိုနစ
ှ ၊် ေဇင်ဘော ၂၁ ရက်န ေ့တင်
တပ်မနတော်က ရှမ််း ပည် ယ်နှင့်် ကခ င် ပည် ယ်တက
ိုေ့ ို အပစ်အခတ်ရပ်စနရ်း နကကညောခ့်နသော်လည််း
ရခိုင် ပည် ယ် မပါဝင်ခ့် ခင််းနကကောင့်် စစ်နရ်းပဋပကခ ပိုမို မင့််တက်လောနစငပ်း နိုင်ငံ၏ငငမ််းခ မ််းနရ်း
နဖော်နဆောင်မှု အန ခအန ကို ဆို်းရော်းနစခ့်သည်။ ထအ
ိုေ့ ပင် အစို်းရနှင့်် တပ်မနတော်က န မ ပင်သတင််း
အရ ရကခြုင်တပ်နတော် အန ခစိုက်သည်ဟိုသရနသော တရိုတ် ပည် ယ်စပ်နှင့်် ရှမ််းအနရှဲ့ဘက်အ ခမ််း
တိုေ့ကို ရခိုင်မှတ်ပိုံတင်ကိုင်နဆောင်သူမ ော်း၏ အသော်းအလောကို ပတ်ပင်ခ့် ခင််း ဖင့်် ရခိုင်တိုင််းရင််းသော်း
မ ော်း၏ လတ်လပ်စောသော်းလောခင့််ကို ခ ြု်းနဖောက်ခ့်သည်။
မ ်မောနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၀ ခိုနစ
ှ ်တင် က င််းပနသော အနထနထနရ်းနကောက်ပအန ခအန နှင့်် ပတ်
သက်၍ ရခိုင် ပည် ယ်တင် ကိုဗစ်ကပ်နရောဂါ ဖစ်ပော်းန ခင််း၊ မ ်မော့်တပ်မနတော်နှင့်် ရကခြုင့််တပ်နတော်
တိုေ့ တိုက်ပမ ော်းအ ပင််းအထ ် ဖစ်န ခင််းနကကောင့်် ပါတမ ော်း မဆယ်စည််းရိုံ်းရ ် ခက်ခခ့်သည်။ ထိုေ့အ ပင်
၂၀၂၀ ခိုနစ
ှ ်၊ နိုဝင်ဘောလ (၈) ရက်န ေ့တင် က င််းခ့်နသော အနထနထနရ်းနကောက်ပ၌ ရခိုင် ပည် ယ်
အတင််းရှ ငမြုွဲ့ ယ် (၁၇) ခိုတင် ငမြုွဲ့ ယ် (၉) ခိုနင
ှ ့်် တခ ြုွဲ့နသော ရပ်ကက်၊ နက ်းရောအိုပ်စိုတင် မက င််းပ
နိုင်ခ့်သည်သောမက တှိိုက္်ပဲြမြစ်ပာွားနသာ ရခှိိုင်မပည်နယ်ရှှိ နပါက္်နတာနှင့်် နြာင်နတာ ပြှိျုွေ့နယ်တှိိုို့တင်
လည်ွား က္ င်ွားပနှိိုင်မခင်ွားြရှခ
ှိ ဲ့်နခ ။ ထိုေ့သိုေ့ နရ်းနကောက်ပမက င််းပနိုင်ခ့် ခင််းသည် တိုင််းရင််းသော်းပါတ
အော်းနကောင််းနသော နေသမ ော်းအတက် နိုင်ငံနရ်းအရ ကက်းမော်းနသော စ် ောမှု ဖစ်သည်။11
၂.၁.၁။ သတင်ွားအခ က္်အလက္်နှင့်် ဆက္်သယ်နရွားက္ဏ္ဍ
ရခိုင် ပည် ယ်တင် အင်တော က် ဖတ်နတောက်ထော်း ခင််းခံထော်းရနသောနကကောင့်် အဓက သက်နရောက်မှု
မှော သတင််းအခ က်အလက်ရရှ ခင််းနှင့်် ဖ ့််နဝ ခင််း ဖစ်သည်။ ယ်န မခံသတင််းနထောက်ထံမှ သတင််း
အနကကောင််းအရောကို ဖို ််းမြင့််လှမ််းဆက်၍ န ပောနသော်လည််း အင်တော က်မရှ ခင််းနကကောင့်် ဓောတ်ပိုံ၊
ဗေယို၊ အသံဖိုင်မ ော်းပိုေ့၍မရနသော အခက်အခမ ော်း ရှကကရသည်။ သိုေ့ ဖစ်၍ သတင််းတင် ပသည့််အခါ
အနကကောင််းအရောမ ော်းကိုသော နရ်းသော်းတင် ပ၍ရငပ်း သက်နသအနထောက်အထော်းအန ဖင့်် ဗေယိုဖိုင်
မ ော်း၊ ဓောတ်ပိုံမ ော်း တင် ပရ ်မလယ်ကူသည့်် အန ခအန မ ော်း ယ်န မခံသတင််းနထောက်မ ော်း ကကြုြုံနတွဲ့ရ
လ က်ရှသည်။ ပဋပကခ ဖစ်န သည့်် နေသမ ော်းတင် သတင််းယူရသည့််အန ခအန မှော အခက်အခဆိုံ်း
10
Maung Maung Soe, July 2019, Irrawaddy. Retrieved from ၂၀၁၇ - ၁၉ ခုနှစ်အေွငွား် ရခိင
ု ်ဖပည်နယ် နိင
ု ်ငံတရွား၊ စစ်တရွား
ပဋိပက္ခမ ောွား အပိုငွား် ၂ (irrawaddy.com)
11
Nyein Ko Ko Soe, Nov 2020. ရခိင
ု ်ဖပည်နယ်ကက္ောွားဖြေ်တရွားတက္ောက္်ပအ
ွွဲ လောွားအလော, ISP Peace Desk. Retrieved from
ရခိုင်ဖပည်နယ် ကက္ောွားဖြေ်တရွားတက္ောက္်ပအ
ွွဲ လောွားအလော - ISP Myanmar Peace Desk
14