မြန်ြာနှိိုင်ငံရှိှ ပဋှိပက္ခမြစ်ပာွားနနနသာနေသြ ာွား နှင့်် ပဋှိပက္ခြမြစ်ပာွားနသာနေသြ ာွားရှှိ
သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရပှိိုင်ခင့်် နှင့်် ေီဂ စ်တယ်အခင့််အနရွားတအ
ှိိုို့ နပေါ် နလ့်လာဆန်ွားစစ်မခင်ွား
အမို ််းစကော်းအနတရောယ်နှင့်် သိုံ်းစသူတိုေ့၏နေတောလိုံငခြုြုံမခင်ွား ရှ၊ှိ ြရှှိတှိိုို့နှင့်် ပတ်သက်၍ စို်းရမ်နကကောင််း
နိုင်ငံတကော လူ့်အခင့််အနရ်းအဖွဲ့အစည််းမ ော်းမှ န ပောဆိုခ့် ကကသည်။
တစ်ဖက်တင် ဆိုရှယ်မေယော
သိုံ်းစမှုသည် လယ်ကူငပ်း သင်ယူရ ်မခက်ခနသောနကကောင့်် မိုဘိုင််းဖို ််းရှသူတိုင်း်
်းပါ်းသိုံ်းကကသည်။
အ ခော်းတစ်ဖက်တင်လည််း အင်တော က်အသိုံ်း ပြုမှုနှင့်် ဆိုရှယ်မေယောအသိုံ်း ပြုမှု က ယ် ပ ့််လောနသော်
လည််း အစို်းရ၏ ဆက်သယ်နရ်းဥပနေ ပဌော ််းခ က်မ ော်း အော်း ည််း ခင််း၊ သိုံ်းစသူ အခ က်အလက်
လိုံငခြုြုံနရ်းနှင့်် ပတ်သက်၍ နကောင််းမ န
် သော ဥပနေ ပဌော ််းထော်း မှုမရှ ခင််းနှင့်် အသိုံ်း ပြုသူတိုေ့၏
ေဂ စ်တယ် အသပညော အော်း ည််းန ခင််းတိုေ့နကကောင့်် နေတောအခ က်အလက်မ ော်း နပါက္်ကက္ာွားမခင်ွားနှင့််
ေစ်ဂ စ်တယ်လိုံငခြုြုံနရ်း ခ ြု်းနဖောက်ခံရ ခင််းမ ော်း ကကြုြုံန ရဆ ဖစ်သည်။ 4
၁.၁။ ေီဂ စ်တယ်အခင့််အနရွားဆှိိုသည်ြှာ
ေဂ စ်တယ်အခင့််အနရ်း ဆသ
ို ည်မှော အ ်လိုင််း သတင််းအခ က်အလက်ဆိုင်ရော ပည်သူမ ော်း ရရှရမည့််
အခင့််အနရ်း ဖစ်သည်။ ေဂ စ်တယ်အခင်အ
့် နရ်းတင် အဓကပါဝင်နသော အခင့််မ ော်းမှော (၁)
အစို်းရနှင့််
ကိုမပဏမ ော်းသည်
ပည်သူမ ော်း၏
သတင််းအခ က်အလက်မ ော်းကို
မည်က့်သိုေ့
စိုနဆောင််းန သ ည််း၊ မည်က့်သိုေ့ အသိုံ်း ပြုန သ ည််း ဆိုသည်မ ော်းကို ပည်သူမ ော်းမှ သရှ၊
ထ ််းခ ြုပ်ပိုင်ခင့််။
(၂)
အစို်းရဆမှ သတင််းအခ က်အလက်မ ော်း ပည်သူမ ော်း ရယူသိုံ်းစပိုင်ခင်။့်
(၃)
အ ်လိုင်း် နပေါ်မှ လိုပ်ကက္ံသတင်ွား၊ အမို ််းစကော်းနှင့်် ခ ခော်းဆက်ဆံမှုမ ော်းမှ အကောအကယ်ရခင့််
တိုေ့ ဖစ်သည်။5
ဖ ်တ်းရော၏ ေဂ စ်တယ် အခင့််အနရ်းဆင
ို ်ရော အကက်းတ ််းတောဝ ်ခံ နေေါ်နဝငဖြု်း မင့််မှ “ မ ်မော
နိုင်ငံမှောလ ်ခ့်တ့် ငါ်းနှစန
် က ော်ကစငပ်း မိုဘိုင််းဖို ်း် ့် အင်တော က်အသိုံ်း ပြုမှု သသသောသော တို်းတက်လော
ငပ်း အစို်းရနဲူ့ပိုဂဂလက ကဏ္ဍက ဝ ်နဆောင်မှုနတ ့် ေဂ စ်တယ် န ပောင််းလမှုနတ ့်အတူ အင်တော က်
ဆက်သယ်အသိုံ်း ပြုမှုနတက မ ်မောနိုင်ငံမှောရှတ့် လူနတရဲ့ဘဝမှော အဓကအစတ်အပိုင််းတစ်ခို ဖစ်လော
ပါတယ်။ ေါနပြယ့််အ လ
် င
ို ််းနပေါ်က ကျွ ်မတိုေ့ရဲ့အခင့်အ
် နရ်းနတကို ကောကယ်နပ်းနိုင်တ့် အစအမံနတ
က အစို်းရရဲ့ မူဝါေနတမှော နတွဲ့ရှရ ခင််း မရှနသ်းပါဘူ်း” ဟိုဆိုသည်။6
4
Human Rights Watch, 2013, Reforming Telecommunications in Burma: Human Rights and Responsible
http://www.hrw.org/node/115497
5
6
Retrieved from https://www.youtube.com/watch?v=MQOtV9QiAJE
San Po Po Su and Su Su Tayza. February 2020, Eleven News. Retrieved from https://news-
eleven.com/article/158070
7