မမှီီ�ဘူးး�ဆိုု�ရင်် စျေး�း�မှာာ� ဆန္ဒဒပြ�ပွဲဲလု � ပ်် ု သွားး��တဲ့့�နေ�ရာာတွေ�ေကိုု� ဆန္ဒဒပြ�တယ််။ ဖိိနှိိ�ပ််တာာပေါ့�့�နော်�်�။ ဆန္ဒဒပြ�ပြီး��း ထွွက််သွားး��တဲ့့�အချိိ�န််မှာာ� ထင််ထင််ရှား��းရှား��းဆိုု�ရင်် ညကျျတော့�့� အဲ့့�စျေး�း�ကိုု�ဝင််ပြီး�း� လှှည်းး�တန်းး�ပေ�(၅၀) မီးး�တွေ�ေရှို့့��တယ််။ ပစ္စစည်း�း တွေ�ေဖျျက််ဆီးး�တယ််ပေါ့�့�နော်�်�။ ဆိုု�တော့�့� အဲ့့�လိုု�မျိုး�း�� ရန််ကုုန််မှာာ� (၃၊၄၊၅) နေ�ရာာလော�ာက်် ခပ််စိိပ််စိပ််ဒီီနှှစ်် ိ အစမှာာ� လုုပ််လာာတယ်် လူူထုကထော� ု ာက််တော့�့�ထော�ာက််ခံံတယ််။ ဒါါမဲ့့� ဒီီထော�ာက််ခံံမှုပြ�ရမှာာ�ကိုု� ု ကြော��ာက််လာာတယ််။ ခုုနော�ာက််ပိုု�င်းး�ကျျ ကျွွန််တော်�်�တို့့��တနေ�ရာာရာာမှာာ� ပြော��ာက််ကျားး��သပိိတ််လုပ််ရင််တော� ု ာင်် လူူတွေ�ေကရှော�ာ�င််သွားး��ကြ�တယ််။ … ထားး�ပါါတော့�့� အဲ့့�နေ�ရာာမှာာ� ဆိုု�က််ကားး�သမား�းတစ််ယော�ာက််ရှိိ�နေ�ရင်် အဲ့့�ပြော��ာက််ကျားး��သပိိတ််နား�းက ဆိုု�က််ကားး�သမား�းကထွွက််သွားး��တယ််။ လမ်းး�ဘေး�းစျေး�း�သည််ရှိိ�ရင်် စျေး�း�သည််ကသူ့့�ပစ္စစည်း�း တွေ�ေသိိမ်း�း ပြီး�း� ထွွက််သွားး��တယ်် ဒီီလိုု�ပုံံ�စံမျိုး�း ံ ��ကြုံ��ံ ရတယ််။ ဒါါကတော့�့� ကျွွန််တော်�်�က မထော�ာက််ခံံဘူးး�ဆိုု�တာာထက်် ထော�ာက််ခံံတယ််။ ဒါါပေ�မဲ့့� အကြော��ာက််တရား�းလို့့��တော့�့� ဒီီဆန္ဒဒပြ�ပွဲဲလု � ပ််တဲ့့�နေ� ု ရာာမှာာ� ရှိိ�နေ�ရမှာာ�၊ ပိုု�မြ�င််တယ််။ ဆန္ဒဒပြ�ပွဲဲမှာာ� � သူူတို့့�က � သူူတို့့�� စိိတ််ထဲဲကတော့�့� ပူးး�ပေါ�ါင်းး�ပါါဝင််ရမှာာ�ကိုု� အရမ်းး�ကြော��ာက််လာာကြ�တယ််။ အဲ့့�လိုု�အပြော��ာင်းး�အလဲဲမျိုး�း��တော့�့� မြ�င််ရတယ််ဗျျ။ အဓိိကက ဒီီထော�ာက််ခံံမှုမလျော့�့�� ု သွားး��ဘူးး�… ကြော��ာက််သွားး��ကြ�တာာ” (၃.၄) မြို့�့��ပြ�ပြော��ာက််ကျားး�� သပိိတ််များ�း�နှှင့််� digital surveillance အန္တတရာာယ်် မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံတွွင်် အကြ�မ်းး�ဖက််စစ််တပ််မှှ တစ််နှှစ််ကျော်�်��ကြာ�ာမြ�င့််�လာာပြီ�ီ ဖြ�စ််သော်�်�လည်းး� ယနေ့�့တိုု�င််ပျော�ာ�က််ကွွယ််သွားး��ခြ�င်း�း မရှိိ�ပေ�။ မတရား�းအာာဏာာသိိမ်း�း ထားး�သည််မှာာ� ပြ�ည််သူူလုထု ု ၏ ု စစ််အာာဏာာရှှင််ကိုု� အချိိ�န််အတိုု�င်းး�အတာာအရ တော်�်�လှှန််သော�ာလှုုပ််ရှား��းမှုများ�း ု �မှာာ� လူူထုလှု ု ပ််ရှား��းမှု ု များ�း ု �ဖြ�စ််သော�ာ ဆန္ဒဒထုတ််ဖော် ု �်�ပွဲဲ�များ�း�၊ အာာဏာာသိိမ်း�း မှုုအားး� ဆန့််�ကျျင််သော�ာကမ််ပိိန���း�း များ�း�နှှင့််� အကြ�မ်းး�ဖက််စစ််တပ််အားး� တော်�်�လှှန််သော�ာ ပြော��ာက််ကျားး��သပိိတ််များ�း�သည်် နေ့�့စဉ််မပြ�တ်် နိုု�င််ငံံတွွင်း�း ဒေ�သအနှံ့့�အ � ပြား�း�တွွင်် ဖြ�စ််ပေါ်�်နေ�သည််။ ထိုု�သို့့�� ဖြ�စ််ပေါ်�်နေ�သော�ာ အခြေ�ေအနေ�အားး� ဖိိနှိိ�ပ််ဖြို��ု ခွွင်းး�နိုု�င််စေ�ရန်် ရည််ရွွယ််ချျက််ဖြ�င့််� မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံရှိိ� စော�ာင့််�ကြ�ည့််�ကင််မရာာများ�း�အားး� မြို့�့��ကြီး��း များ�း�တွွင်် တပ််ဆင််လာာသည််ကိုု� တရုုတ််နိုု�င််ငံံထုတ်် ု တွေ့�့�ရှိိ�ရသည််။ လူူလုပ်် ု အသိိဉာာဏ််(AI) ထိုု�စော�ာင့််�ကြ�ည့််�ကင််မရာာ နည်းး�ပညာာသုံးး�� (CCTV)များ�း�သည်် မျျက််နှာာ�သွွင််ပြ�င််မှှတ််သားး�နိုု�င််သော�ာ (Face Recognition) နည်းး�ပညာာအားး� အသုံးး��ပြု�ုထားး�ကြော��ာင်းး� သိိရသည််။ အကြ�မ်းး�ဖက််စစ််တပ််လက််အော�ာက််ခံံ စစ််သားး�နှှင့့်�ရဲဲများ�း�က ၎င်းး�စော�ာင့့်�ကြ�ည့့်�ကင််မရာာများ�း� အသုံးး��ပြု�ုကာာ လူူထုလှု ု ပ််ရှား��းမှု ု များ�း ု �ကိုု� စော�ာင့့်�ကြ�ည့့်�ခြ�င်း�း ၊ အသုံးး��ပြု�ုခဲ့့�သည့့်� ကားး�နှှင့့်� ဆိုု�င််ကယ််များ�း�ကိုု� မှှတ််သားး�ထားး�ခြ�င်း�း ၊ တက််ကြွ�ွလှုပ််ရှား��းသူ ု အ ူ ချျင်းး�ချျင်းး� ချိိ�တ််ဆက််မှုုများ�း�၊ သပိိတ််တွွင်း�း ပါါဝင််သူူများ�း�၏ နေ�အိိမ််များ�း�နှှင့့်� စုုဝေး�းရာာနေ�ရာာများ�း�ကိုု� ဖော်�်�ထုုတ််၍ ဖမ်းး�ဆီးး�၊ ထော�ာင််ချျ၊ သတ််ဖြ�တ််ခြ�င်း�း များ�း�ကိုု� ဆက််တိုု�က််လုုပ််ဆော�ာင််လျှှက််သည််။ “ဆူးး�လေ�ဘုုရား�းအဝိုု�င်းး�ကိုု� ကြ�ည့််�လိုု�က််မယ််ဆိုု�လို့့��ရှိိ�ရင်် ဒီီ(၁၀ x ၁၀) ပေ�အကွာာ�မှာာ� စီီစီီတီီဗီီ ၂ လုံးး��လော�ာက််ရှိိ�တယ််။ ဆိုု�တော့�့� ဆူးး�လေ�ဘုုရား�းပတ််ပတ််လည််မှာာ� တပ််ထားး�တဲ့့� စီီစီီတီီဗီီအလုံးး��အရေ�အတွွက််က အနည်းး�ဆုံးး�� အလုံးး�� ၄၀/၅၀ ရှိိ�တယ််။ ဆူးး�လေ�ဘုုရား�းအဝိုု�င်းး�ပတ််လေး�းမှာာ�တင််။… နော�ာက််ပြီး�း�ရင်် တခြား�း�သူူတို့့�ပိုု�င်် � ဆိုု�င််တဲ့့� မိုးး��ကော�ာင်းး�မိိခင််နဲ့့�ကလေး�းဆေး�းရုံံ�တို့့�၊� တခြား�း�ဆေး�းရုံံ�တွေ�ေ၊ အဲ့့�လိုု�ဆေး�းရုံံ�တွေ�ေရဲ့့� အဝင််အထွွက််ရှေ့�့�က လမ်းး�တွေ�ေဆိုု�လို့့��ရှိိ�ရင််လည်း�း စီီစီီတီီဗီီတွေ�ေအများ�း�ကြီး��း ပဲဲ။… မီီဒီီယာာတွေ�ေဘာာတွေ�ေမှာာ�ပြော��ာတာာကတော့�့� ဒီီစီီစီီတီီဗီီတွေ�ေက မျျက််နှာာ�ကိုု�မှှတ််သားး�နိုု�င််တယ််တဲ့့� အဲ့့�လိုု�နည်းး�ပညာာတွေ�ေ ပါါတယ််လို့့��တော့�့�ပြော��ာတယ််။ ကျျနော်�်�တို့့��တွေ�ေ အဲ့့�ဒါါကိုု�တော့�့� အတည််ပြု�ုနိုု�င််တာာမရှိိ�ဘူးး�။ ဒါါမဲ့့� အဲ့့�လိုု� စီီစီီတီီဗီီတွေ�ေ ပိုု�များ�း�လာာတာာကတော့�့�သေ�ချာ�ာတယ််။ စီီစီီတီီဗီီကိုု�အသုံးး��ပြု�ုပြီး�း�တော့�့�မှှ ရန််သူူရဲ့့�ထော�ာက််လှှမ်းး�ရေး�းစနစ််က ပိုု�ပြီး�း�တော့�့�မှှ ခိုု�င််မာာလာာတယ််။ သူူတို့့�သတင်း � �း တွေ�ေပိုု�ရလာာတယ််ပေါ့�့�… ကျျနော်�်�တို့့�� ဆန္ဒဒပြ�တဲ့့�လူူတွေ�ေပိုု�ဖမ်း�း ခံံလာာရတယ်် ဆိုု�တာာကတော့�့� အမှှန််တရား�းဖြ�စ််တယ််” ဟုု သပိိတ််ကော်�်�မတီီ အဖွဲ့့��ဝင််တစ််ဦးးမှှ ဖြေ�ေဆိုု�ထားး�သည််။ ၂၂