သိုတတသနနည်ျားလြ်ျားြ ာျား
ဤသိုဖတသန အစီရင်ခံစာသည် ဖ ဖ ာ်ဝါရီ ၂၀၂၁ မှ ဖ ဖ ာ်ဝါရီ ၂၀၂၅ အထ အကာလတွင်
ပ စ်ြွာ်းခွဲသည် အမှုပ စ်ရြ်မျာ်းကို သတင််းမီဒယ
ီ ာဆိုငရ
် ာ ဖလလာ ဖစာငက် ကည်မှုမျာ်း ၊ အဓက
သိုဖတသနဆိုငရ
် ာ
သက်ဖသမျာ်းကို
ဖဆွ်းဖနွ်းဖမ်းပမန််းထာ်းချက်မျာ်း၊
အစို်းရ
မဟိုတ်သည်
အ ွွဲွဲ့အစည််း ၁၀ ခို အြါ၀င်၊ အစို်းရ နှင် ြူ်းတွွဲ ဖဆာင်ရွက်သည် အ ွွဲွဲ့အစည််း ၁ ခို တိုမှ စာရင််းနှင်
အချက်အလက်မျာ်းကို ဖကာက်ယူအဖပခခံကာ ပြြုစိုထာ်း ပခင််းပ စ်သည်။၄ ဥြဖဒအရပ စ်ဖစ၊
တြ်မဖတာ်၏ တရာ်းရံို်းမျာ်းကွဲသို ဥြဖဒပြင်ြမှ စီရင်ဖသာ အမှုမျာ်းကို ပ စ်ဖစ မျှတစွာ အတည်ပြြု
စစ်ဖဆ်းနင
ို သ
် မျှ စီစစ်မှုမျာ်း ပြြုလိုြ်ခွဲသည် အပြင်၊ အမှုနစ
ှ ်ခိုထြ်ကာ စာရင််း၀င်ဖနသည်မျာ်းနှင်
နမူနာဖရွ ်းချယ်မှု အမှာ်းမျာ်းကို
ယ်ရှာ်းပခင််း၊ ဖရှ ွဲ့ဖနာက် မညီညွတ်သည် မျာ်းကို
သိုဖတသန
အချက်အလက် စီစစ်မှုမျာ်း အထြ်ထြ် လိုြ်ဖဆာင်ခွဲသည်။၅ လွတ်လြ်ခွင် ဆံို်းရှု ံ်းရမှုမျာ်း အာ်းလံို်းကို
ဥြဖဒ လိုြ်ထံို်းလိုြ်နည််း အရလိုြ်သည်ပ စ်ဖစ၊ လိုြ်ထံို်းလိုြ်နည််း ပြင်ြမှလိုြ် သည်ပ စ်ဖစ
ထည်သွင်း် သံို်းသြ်ခွဲ သည်။
“ဂျာနယ်လစ်" ဆိုသည်ကို အဓြပါယ် သတ်မှတ် ရာတွင် နင
ို င
် တ
ံ ကာစံနန
ှု ်း် မျာ်းအရ ကျယ်ပြနစ
် ွာ ွငဆ
် ို
ဖ ာ်ပြထာ်းသည်။ သတင််း ရှာဖ ွ တင်ဆက်သည် လိုြ်ငန််းကို ကိုယ်တိုငဖ
် ဆာင်ရွက်ပခင််း သိုမဟိုတ်
အ ပခခံအဆင်မှ သတင််း အလိုြ်အာ်း ြံြို်းဖနသူ မည်သူမဆိုအာ်း ယင််းအဓြပါယ် အတွင်း် ထည်သွင်း်
စဉ်းစာ်းခွဲသည်။၆
ထို
ွငဆ
် ိုသတ်မှတ်ချက်တွင်
ကိုယ်တိုင်
ကိုယ်ကိုယ်ကို
ဂျာနယ်လစ်ဟို
ဖကကညာသည်သူမျာ်း၊ သိုမဟိုတ် အပခာ်းသူမျာ်းက (ဖသ်းငယ်သည် အိုြ်စိုတစ်စိုမှ ြင်ပ စ်ဖစ)
ဂျာနယ်လစ် အပ စ် အသအမှတ်ပြြု ခံရသူမျာ်း အာ်းလံို်းြါဝင်သည်။ သူတိုသည် လွတ်လြ်ဖသာ
မီဒယ
ီ ာအ ွွဲွဲ့အစည််းနှင်
ဆက်စြ်ဖနမှုရှမရှ၊
တြ်မဖတာ်ဖထာက်ခံသည်
မီဒယ
ီ ာနှင်
ဆက်စြ်ဖနမှုရှသည်ပ စ်ဖစ မရှသည်ပ စ်ဖစ ၊ မည်သည် မီဒယ
ီ ာအ ွွဲွဲ့ နှငမ
် ှ မဆက်နယ
ွ ်ဖသာ
(အလွတ်တမ််း သိုမဟိုတ် "ပြည်သူ ဂျာနယ်လစ်") မျာ်းကိုြါ သတင််းမီဒယ
ီ ာသမာ်း အဖနပ င်
၄ နင
ို င
် တ
ံ ကာနှင ် ပြည်တွင်း် လူမှုအ
ွွဲွဲ့အစည််းမျာ်းြါဝင်သည် အစို်းရမဟိုတ်ဖသာအ ွွဲွဲ့အစည််းမျာ်းကို လံိုပခံြုဖရ်းအရ အမည်မဖ ာ် ပြထာ်းြါ။
အစို်းရ အကကာ်း ြူ်းဖြါင််း ဖဆာင်ရွက်သည် အရင််းအပမစ် အဖနနှင ် ဤအစီရင်ခံစာဖးး်းသာ်းသူ JM McElhone နှင ် ပမငဖ
် ကျာ်၊ ထိုအပြင်
Grace Thu တိုက ြါဝင်၍ UNESCO (၂၀၂၁) ထိုတ်ဖဝဖသာ "အာဏာသမ််းပြီ်းဖနာက် ပမန်မာနင
ို င
် ရ
ံ ှ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းနှင ်
မီဒယ
ီ ာအလိုြ်သမာ်းမျာ်းအာ်း နှြ်မှု" ဟို ဖခါင််းစဉနွဲ ကနသ
် တ်ပ နဖ
် ဝသည် သိုဖတသနကို ဖဆာင်ရွက်ခွဲသည်။
၅ ICNL သည် လူအခွငအ
် ဖရ်း ကာကွယ်ရာတွင ် ဂျာနယ်လစ်မျာ်း၊ မီဒယ
ီ ာမျာ်းနှငအ
် တူ တညီတညွတ်တည််း ရြ်တည်လျက် ပြီ်း
အစီရင်ခံစာတွင ် ြါ၀င်ဖြ်းကကဖသာ ြိုဂဂြုလ်မျာ်းကို ဖကျ်းဇူ်းတင်ြါသည်။
၆ းိုလသမဂဂလူအခွငအ
် ဖရ်းဖကာ်မတီ (၂၀၁၁)၊ “အဖထွဖထွမှတ်ချက်အမှတ် ၃၄”၊ အြိုဒ ် ၄၄။
www.icnl.org
6