နင ို င ် သ ံ ို (အနည််းဆံို်း အစြိုင်း် တွင)် ထွက်ဖပြ်းသွာ်းကကပြီ်း၊ ထိုင်း် နင်ငံ သည် သတင််း လွတ်လြ်ခွင် ကို ကာကွယ်ပခင််းနှင် အပြည်ပြည်ဆိုငရ ် ာ လူအခွငအ ် ဖရ်းစံနန ှု ်း် မျာ်းအဖြေါ် ကျငသ ် ံို်းမှု အာ်းနည််း သည်နင ို င ် ံ တစ်နင ို င ် ပံ စ်သည်။၉၀ သတင််း အ ွွဲွဲ့မျာ်းနှင် ဂျာနယ်လစ်အနည််းငယ်ကသာ အနဒယတွင် လှုြ်ရှာ်း ကကဖသာ်လည််း၊ ယဖနအခါ အနဒယသည် သတင််းမီဒယ ီ ာအတွက် အဖပခ အဖနချြုြ် ထာ်းမှုမျာ်း မျာ်းလာဖသာ နယ်ဖပမတစ်ခိုပ စ်လာသည်။ ၉၁ထိုပြင် အပခာ်းတချြုွဲ့ကဖတာ သတင််း ဖ ာ်ပြခွငန ် င ှ ် အသင််းအ ွွဲွဲ့ ွွဲွဲ့စည််းခွငဆ ် ိုငရ ် ာအခွငအ ် ဖရ်းမျာ်းကို ြိုမိုဖကာင််းမွနစ ် ွာ ကာကွယ် ဖြ်းနင ို ် ဖသာ ရြ်ဖ၀်းနင ို င ် ံ မျာ်းပ စ်သည် ကသစဖကတ်းလျ ကွဲသိုဖသာ နင ို င ် မ ံ ျာ်းမှ လှုြ်ရှာ်းလာနင် ကကသည် မျာ်း လည််း ရှ၏။ သတင််းမီဒယ ီ ာအ ွွဲွဲ့အစည််းမျာ်းသည် မမတည်ရှရာ နင ို င ် မ ံ ျာ်း၏ ဥြဖဒဖရ်းရာ ကနသ ် တ် မှုမျာ်း ဖကကာင် အကကီ်းအကျယ် အဖနှာငအ ် ယှက်မျာ်းကကံြုဖတွွဲ့ရသည်။ ဥြမာအာ်းပ င် ထိုင်း် နင ို င ် ၏ ံ ဥြဖဒ အရ လိုြ်ငန််းအာ်းလံ်းို မှတ်ြံိုတင်ရန် လိုအြ်ဖသာ်လည််း၊ နင ို င ် ပံ ခာ်းသာ်းမျာ်းအဖနပ င် မီဒယ ီ ာ လိုြ်ငန််းကို ြိုငဆ ် ိုငပ် ခင််း သိုမဟိုတ် ဒါရို က်တာ အ ွွဲ၀င် အမျာ်းစိုအပ စ် ိုတ်အ ွွဲွဲ့တွင် ြါ၀င်မည် ကို ြတ်ြင် ထာ်းဖသာ ၁၉၉၂ ခိုနှစ် နင ို င ် ပံ ခာ်းစီ်းြွာ်းဖရ်းလိုြ်ငန််းဆိုငရ ် ာဥြဖဒ (ဇယာ်း-၁) သတ်မှတ် ချက်ဖကကာင် တရာ်းဝင် မှတ်ြံိုတင် လိုဖသာ မီဒယ ီ ာလိုြ်ငန််း မျာ်းအဖနပ င် ထိုင်း် နင ို င ် ံ သာ်းတဦ်း ၏ နာမည်ပ င် မှတ်ြံိုတင်မှသာ အလိုြ်လိုြ်၍ ရနင်မည်၊ ရှု ြ်ဖထွ်းပြီ်း ကိုနက ် ျစရတ် အလွန် ပမငဖ ် သာ၊ ဥြဖဒဆိုငရ ် ာပြဿနာပ စ် ဖြေါ်လာနင ို ် ဖချရှဖသာ နည််းလမ််းမျာ်းကိုသာ သံို်းရန် မရှမပ စ် လိုအြ်လာ ခွဲသည်။ ထိုအပြင် မီဒယ ီ ာလိုငစ ် င်ကို ရယူရာတွင် အပခာ်း ဥြဖဒ တစ်ခို သိုမဟိုတ် ဖတာ်ဖတာ် မျာ်းမျာ်းဖသာ ဥြဖဒမျာ်းအရ ချမှတ်ထာ်းဖသာ ခွငပ် ြြုချက်မျာ်း ကိုြါ ရယူရမည် ဆက်စြ် လိုအြ် ချက် မျာ်းလည််းရှလာပြန် သည်။ ဥြမာအာ်းပ င် ရိုြ်သံနင ှ ထ ် ိုတ်လွှငဖ ် ရ်းလိုြ်ငန််းဥြဖဒ (၂၀၀၈)၊ ထိုတ်ဖဝဖရ်းဥြဖဒ (၂၀၀၇) နှင် ရိုြ်ရှငန ် င ှ ဗ ် ီဒယ ီ ိုဥြဖဒ (၂၀၀၈) တိုပ စ်ကကသည်။ ထိုဖကကာင် မီဒယ ီ ာ အ ွွဲွဲ့အစည််းမျာ်း အနက် ဖတာ်ဖတာ်မျာ်းမျာ်းသည် တရာ်းမဝင် အဖနနှငသ ် ာ လျှြုွဲ့ ဝှက်စွာ သတင််း အလိုြ်ကို လိုြ်ကိုငဖ ် နရင််း ဥြဖဒ ကို ဖ ာက် ျက်မှု အပ စ် သတ်မှတ်ခံရနင ို ဖ ် သာ အနတရာယ်မျာ်းနှင် ရင်ဆိုင် ဖနကကရသည်။ ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦ်းချင််းသည် ဝင်ထွက်ခွငန ် င ှ ် နင ို င ် ပံ ခာ်းသာ်း ဆိုငရ ် ာဥြဖဒ မျာ်းဖကကာင် ြိုဂဂြုလ် ဖရ်းကစစတွင် အနတရာယ် မျာ်းကကံြုဖတွွဲ့ဖနရသည်။၉၂ ဥြမာအာ်းပ င် ထိုင်း် နင ို င ် သ ံ ည် ၁၉၅၁ ခိုနစ ှ ် “ဒိုကခ ၉၀ Freedom House (2023), “Thailand”. ၉၁ Reporters Sans Frontiers (2023), “World Press Freedom Index 2023”. ၉၂ ြိုမိုသရှလိုြါက VOA (2022), “Future Remains Cloudy for Exiled Myanmar Journalists in Thailand” ကို ကကည်ရှု နင ို ြ ် ါသည်၊၊ www.icnl.org 54