မဖ ာ်နင ို ခ ် ွဲသပ င၊် တြ်မဖတာ်က တီဗီနင ှ ် ဖရဒီယိုလိုငစ ် င်မျာ်းကိုဖတာ ြယ် ျက်ရန်ြင် မလို အြ်ခွဲ ွဲ၊ လိုငစ ် င်အသစ်မျာ်းကို ထြ်မထိုတ်ဖြ်းြွဲ ထာ်းလိုက်သည်။ ၆၀ ကံဖကာင််း ဖထာက်မစွာပ င် တစ်ချြုွဲ့ သတင််း မီဒယ ီ ာ ဌာနမျာ်း အမျာ်းစိုမှာ တြ်မဖတာ်၏ အဖထွဖထွ နှြ်ကွြ်မှု၊ သတင််းမီဒယ ီ ာရံို်းခန််းမျ ဝင်စီ်းဖနှာငယ ် ှက်ပခင််း၊ နှင် လိုငစ ် င် ျက်သမ််းမှုမျာ်းကို မမှုြွဲ ဆက်လက် လည်ြတ်နင ို ခ ် ွဲသည်မျာ်း ရှကက၏။၆၁ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းနှင် မီဒယ ီ ာအ ွွဲွဲ့ အစည််း အချြုွဲ့ မှာ ယခင်ကတည််းက အာ်းဖအာက်တွင် လိုြ်ကိုငရ ် န် ကျင်သာ်းရ ဖနကကပြီ်းသာ်း ပ စ်ဖသာ ဖကကာင် ဆက်လက်တည်ရှ နင ို ခ ် ွဲသည်။ သိုဖသာ် လိုငစ ် င်ြယ် ျက်ပခင််းသည် ဂျာနယ်လစ်မျာ်း အြါအဝင် ဆက်စြ်သူ အာ်းလံို်းအတွက် အနတရာယ်မျာ်းကို တ်းို ဖစခွဲသည်။ ဥြမာအာ်းပ င၊် ၂၀၂၁ ခိုနှစ်တွင် ပြင်ဆင်ခွဲဖသာ ၂၀၁၅ ခိုနစ ှ ် ရိုြ်ပမင်သံကကာ်းနှင် အသံထိုတ်လွှငပ် ခင််းဆိုငရ ် ာ ဥြဖဒ အရ လိုငစ ် င်မရှြွဲ သတင််း မီဒယ ီ ာလိုြ်ငန််း လိုြ်ကိုငသ ် ူမျာ်းကို တစ်ဦ်းချင််းစီ အဖနနှင် ပြစ်မှုအပ စ် သတ်မှတ် ခွဲပြီ်း ငါ်းနှစ် ဖထာင်ဒဏ် ချမှတ်နင ို လ ် ာခွဲသည်။၆၂ ဖြ်ျားဆျားခံရသူ ဝန်ထြ်ျားြ ာျား ပမန်မာနင ို င ် ံ အတွင်း် လူထိုအတွက် သတင််းဖြ်းဖနသည် သတင််းမီဒယ ီ ာ အ ွွဲွဲ့အစ���််း ၁၁၂ ခိုအနက်၊ ၉၆ % ခနပ် စ်သည် မီဒယ ီ ာအ ွွဲွဲ့အစည််း အမျာ်းစိုသည် စစ်အာဏာသမ််းပြီ်းဖနာက်ြိုင်း် မှစ၍ လွြ်လြ်စွာ ထိုတ်ဖ ာ် ဖပြာဆိုခွငန ် င ှ ် အသင််းအ ွွဲွဲ့ ွွဲွဲ့စည််းခွငဆ ် ိုငရ ် ာ အဖရ်းကကီ်းဖသာ လူအခွငအ ် ဖရ်း ချြု်းဖ ာက်မှုမျာ်းစွာကို ခံခွဲရသည်။၆၃ အဆိုြါ မီဒယ ီ ာ ၁၁၂ ခိုအနက်မှ အနည််းဆံို်း ၉၉ ခို (၈၈ %)တွင် ဂျာနယ်လစ်ဝန်ထမ််းမျာ်း မ််းဆီ်းခံခွဲရပြီ်း၊ ဖထာင်ဒဏ်ချမှတ်ပခင််းခံရခွဲသည်။ ၎င််းတိုအနက် ဂျာနယ်လစ်၄၁ ဖအာက်ြါဇယာ်းတွင် %ခန်မှာ ဖ ာ်ပြထာ်းသည်အတိုင်း် ၊ မီဒယ ီ ာအ ွွဲွဲ့အစည််းအတချြုွဲ့တွင် ဂျာနယ်လစ်တဦ်းတည််းမက၊ တစ်ဦ်းထက်ြိုဖသာ ဝန်ထမ််းမျာ်းကို ၆၀ Mizzima နွဲ DVB ကို အစို်းရလိုငစ ် င်ချန်နယ်တွင ် ဖ ာ်ပြခွငဖ ် ြ်းခွဲဖြမယ်၊ ၂၀၁၅ ရိုြ်ပမင်သံကကာ်းဥြဖဒအရ ကိုယ်ြိုငလ ် ိုငစ ် င် ရသင်ဖသာ်လည််း ယခင်အစို်းရက မထိုတ်ဖြ်းသပ င် မရရှခွဲြါ။ ၆၁ The Guardian (၂၀၂၁) ၏ အတိုက်အခံ မီဒယ ီ ာ ဌာနချြုြ်ကို ပမန်မာလံို ပခံြုဖရ်းတြ် ွွဲွဲ့မျာ်းက ဝင်ဖရာက်စီ်းနင်“နှမ်နင််းမှု မျာ်းဖနရာအနှံ ပမင်တက်ဖနသည်”။ ၆၂ “ထိုတ်ဖဝမှု လိုငစ ် င်မျာ်းကို ျက်သမ််းလိုက် ပခင််းက လိုငစ ် င်မရှဖသာထိုတ်ဖဝမှုအ ွွဲွဲ့အစည််းမျာ်းနှင ် ဆက်သွယ်သူမျာ်း၊ အရင််းအပမစ်မျာ်းနှင ် ဝန်ဖဆာင်မှုဖြ်းသူမျာ်းအတွက် တရာ်းဝင်အနတရာယ်မျာ်း ြိုမို ပမငတ ် က် လာသည်။” Free Expression Myanmar (2021)၏ " မီဒယ ီ ာဆိုငရ ် ာ ရာဇ၀တ်မှု ဥြဖဒမျာ်း ပြန်ဖြေါ်လာပခင််း၊ အင်တာနက် ပခမ််းဖပခာက်ခံရပခင််း"။ ၆၃ အဖရ်းကကီ်းဖသာ လူအခွငအ ် ဖရ်းချြု်းဖ ာက်မှုမျာ်းတွင ် မ််းဆီ်း ပခင််း၊ လိုငစ ် င် ျက်သမ််းပခင််း၊ ြစစည််းဆက်စြ် အာမခံမျာ်းကို သမ််းယူပခင််းနှင ် ရည်ရွယ်ချက်ရှသည် အကကမ််း က်မှုမျာ်း ြါဝင်သည်။ www.icnl.org 33