ဆိုသည် သာ်းဖကာင်ကိုသာ အပြစ် ိုပခင််း အပမင်မျာ်းနှင် လူမှုဖရ်းအပမင်စွွဲမျာ်းကို မကကာခဏ ရင်ဆိုငဖ ် နရသည်။၅၁ မြန်ြာဂ ာနယ်လစ်ြ ာျား တတွေ့ ကကံျုခဲရသည် အမခာျား ခ ှိျုျားတဖာက်ြှုြ ာျား ပမန်မာနင ို င ် ရ ံ ှ ဂျာနယ်လစ် မျာ်းသည် လွတ်လြ်ခွင် ဆံို်းရှု ံ်းရပခင််းမျာ်း ကိုသာ ဦ်းတည်ဖ ာ်ပြရန် ပြြုစို သည် ဤအစီရင်ခံစာတွင် မြါ၀င်ဖသာ ဆင်ဆာပ တ်ရန် ရည်ရွယ်ဖသာ လူအခွငအ ် ဖရ်းချြု်း ဖ ာက်မှုမျာ်း အမျာ်းအပြာ်းကို ကကံြုဖတွွဲ့ ခွဲရသည်။ မ််းဆီ်းခံထာ်းရပခင််းြင် မရှဖသာ (အနည််းဆံို်း) တဦ်းအာ်း တြ်မဖတာ်က သတ်ပ တ်ခွဲပြီ်း၊ တချြုွဲ့ အပခာ်း ဂျာနယ်လစ်မျာ်းမှာလည််း တရာ်းမျှတ မှုမရှဖသာ အဖပခအဖနမျာ်း ဖအာက်တွင် မမအမှုကို လွတ်လြ်စွာ စံိုစမ််းစစ်ဖဆ်း ဖြ်းမည် အလာ်း အလာမရှြွဲ ဝတ ဖလျှာက်အကျြု်း သက်ဖရာက်မည် အကကမ််း က်မှုမျာ်းကို ခံဖနကကရသည်။၅၂ တြ်မဖတာ်က ဂျာနယ်လစ်မျာ်း အြါအဝင်၊ ဆနက ် ျင်သည်သူမျာ်း ကိုလိုက်လံ မ််းဆီ်း ရန် ကကည်ရှု မ််းဆီ်းမှုမျာ်းကို တို်း ပမှငခ ် ွဲသည်။၅၃ ဖစာငက် ကြ်မှုမျာ်းနှင် ဆက်သွယ်ဖရ်းစနစ်မှ ကကာ်းပ တ်ဖစာငက် ကြ် ကိုယ်ဖရ်း အချက်အလက် ဖ ာ်ထိုတ်ပခင််း (doxing) ကွဲသိုဖသာ ဂျာနယ်လစ် မျာ်း်းအဖြေါ် အွနလ ် ိုင်း် မှ ပခမ််းဖပခာက်မှုမျာ်း( အထူ်းသပ င် ) လိုြ်ရြ်မျာ်းလည််း ကျယ်ပြနခ ် ွဲသည်။၅၄ အမျာ်းအပြာ်းဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းက သိုမဟိုတ် မ််းဆီ်းပခင််းမှ လွတ်ဖပမာက်ရန် နင ို င ် ပံ ြင်ြသို ထွက်ဖပြ်း ဖရှာင်တမ််းရပခင််း ဇာတ်ပမြုြ်ဖနထိုငရ ် ပခင််း ဂျာနယ်လစ်မျာ်း၏ မသာ်းစိုမျာ်းကို ဖရွ ်းချယ်ခွဲကကရသည်။၅၅ ထိုဖနာက် ထွက်ဖပြ်းသွာ်းသူ တြ်မဖတာ်မှ ပခမ််း ဖပခာက်၊ မ််းဆီ်းခွဲပြီ်း၊ သမ််းယူခွဲသည်။ ၅၆နင ို င ် ပံ ြင်ြမှ သတင််းဖရ်းသာ်းပခင််းကို ြိုငဆ ် ိုငမ ် ှုမျာ်းကိုလည််း တရာ်းမဝင် ဖသာ်လည််းဖကာင််း၊ ဖပမဖအာက်သတင််းဖရ်းသာ်းပခင််းကို ၅၁ Free Expression Myanmar (၂၀၁၉) ၊ "ပမန်မာနင်ငရ ံ ှ လူမျြု်းဖစာင် အစွွဲမျာ်း ကို ခိုခံ ဖသာ်လည််းဖကာင် သူတို၏ ဆက်လက် ီ ဆန်ရန် ရွဲ၀ံ ပခင််း"။ ၅၂ စိုင်း် ဝင််းဖအာင်ကို တြ်မဖတာ်၏ ဖလဖကကာင််းတိုက်ခိုက်မှုဖ ကကာင ် ဖသဆံို်းခွဲသည်ဟို Committee to Protect Journalists (၂၀၂၃ ) မှ ထိုတ်ပြန်ဖသာ “ပမန်မ ာနင ို င ် တ ံ ွင ် ဂျာနယ်လစ်နင ှ ် မီဒယ ီ ာလိုြ်သာ်း ၁၀ ဦ်း ဖသဆံို်းမှု” ဖဆာင််းြါ်းတွင ် ဖ ာ်ပြထာ်းသည်။ ထိုအပြင် သတင််းတင်ဆက်ဖနစဉ ဂျာနယ်လစ်အချြုွဲ့သည် မီ်းလက်နက်ထမှန်၍ ဒဏ်ရာရခွဲဖကကာင််း Amnesty (2021) မှ “ပမန်မာနင ို င ် ံ– ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းအာ်း အဖရ်းယူညှဉ်းြန််းမှု ရြ်ဖြ်း” ဖဆာင််းြါ်းတွင ် ဖ ာ် ပြထာ်းသည်။ ၅၃ Freedom House (၂၀၂၃) ၊ “လိုင်း် ဖြေါ် ရှ ပမန်မာ လွတ်လြ်မှု-” ။ ၅၄ တြ်မဖတာ်ဖထာက်ခံသူမျာ်းသည် Telegram မှာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်း၏ ဖနရြ်လြ်စာနှင ် မသာ်းစိုအချက်အလက်မျာ်းကို ရှာဖ ွထိုတ်ပြပြီ်း၊ ၎င််းတိုကို အပြစ်ဖြ်းရန် ဖတာင််းဆိုခွဲကကသည်။ ၅၅ နင ို င ် တ ံ ကာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်းအ ွွဲွဲ့ချြုြ် (၂၀၂၁)၏ “ပမန်မ ာ။ ။ ပြည်ဖ ပြ်းခွဲရ ဖသာ်လ ည် ်း အသံတတ်သွာ်းမှာ မဟိုတ် ။ ၅၆ ဧရာဝတီ (၂၀၂၂)၊ ၏ ပမန်မာစစ်အစို်းရက အာဏာရှင ် ဆနက ် ျင် ဖသာ အနိုြညာရှငမ ် ျာ်းနှင ် ဂျာနယ်လစ်မျာ်း၏ အမ်မျာ်းကို သမ််းယူ။ www.icnl.org 31