အာဏာသမ််းမှု ဖနာက်ြိုင်း် တွင် မည်သည် ထင်ပမင်ချက် ဖ ာ်ပြမှုမျြု်းကို မဆို လွယ်ကူစွာ တရာ်းစွွဲ
နင
ို ဖ
် စရန် အဖထွဖထွ ပြစ်မှုအပ စ် အသံို်းချနင
ို ရ
် န် ရည်ရွယ်၍ “အသစ်ပြြုပြင်”
ထည်သွင်း်
ခွဲပခင််းပ စ်သည် (အဖသ်းစတ်ကို ဖနာက်ဆက်တွွဲ အချြ်ကို -၁ တွင် ကကည်ြါ)။ ၃၃အြိုဒ် ၅၀၅(က) တွင်
အမျာ်းဆံို်း ဖထာင်ဒဏ်သံို်းနှစ်ကို ပြဋ္ဌာန််းထာ်းပြီ်း၊ ယခင်က ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းကို အသံို်းပြြုခွဲ ဖသာ၊
ဖထာင်ဒဏ် ၂ နှစ်ရှသည် တပခာ်းဥြဖဒပြဋ္ဌာန််း ချက် မျာ်းထက် ဖထာင်ဒဏ်ကာလ ြိုရှည် လျာ်းသည်။
ထိုပြင် အြိုဒ် ၅၀၅(က) တွင် “ဖကကာက်ရွံ ွဲ့ မှုပ စ်ဖစပခင််း”၊ “သတင််းအမှာ်းမျာ်း ပ နပ်
်းပခင််း” နှင်
“ဖသွ်းထို်းလှုံွဲ့ဖဆာ်ပခင််း ” ဟူသည် အခန််းကဏ္ဍ သံို်းခို ြါဝင်ဖသာ်လည််း၊ မည်သည် အခန််းကဏ္ဍရှ
အဖကကာင််းရင််းကို
ဂျာနယ်လစ်မျာ်း
အဖြေါ်
မ််းဆီ်းဖထာင်ချရာတွင်
အဓက
သံို်းသည်
ဆိုသည်အချက်မှာ ဖသချာမဖန တတ်ြါ၊ အဖကကာင််းမှာ တရာ်းရံို်းမှတ်တမ််းမျာ်းကို ြွငလင်
်
်း ပမင်သာ
စွာ မရနင
ို သ
် ည် အပြင် မီဒယ
ီ ာ သတင််းမျာ်း တွငလ
် ည််း အဖသ်းစတ် မဖ ာ်ပြထာ်းကက သပ င် ပ စ်
သည်။
ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်း၏ အနည််းဆံို်း ၁၁% မှာ ၁၈၆၁ ခိုနစ
ှ ် ရာဇသတ်ကကီ်း ဥြဖဒ၏ အပခာ်း ဥြဖဒ ြိုဒမ
် ၁၅
ခိုဖအာက်တွင် စွွဲချက်တင်ခံခွဲရပြီ်း၊ အထူ်းသပ င် ြိုဒမ
် ၁၂၄(က) ပ စ်ဖသာ အစို်းရအဖြေါ် အကကည်
ညြုြျက်ဖစမှုပ င် တရာ်းစွွဲပခင််းက (၂%) နှင် ြိုဒမ
် ၅၀၅(ခ) ပ စ်ဖသာ ပြည်သူ အာ်း အထတ်တလန်
ပ စ်ဖစမှုမှာ (၂%) ပ စ်သည်။
ဂျာနယ်လစ်မျာ်း၏ သသာဖသာ အနည််းစို (၂၇%) သည် အထူ်းဥြဖဒ ၈ ခိုဖအာက်တွင် စွွဲချက်
တင���ခံခွဲရပြီ်း၊ အမျာ်းအာ်းပ င် အပြည်ပြည်ဆိုငရ
် ာဥြဖဒက ကာကွယ် ဖြ်းထာ်းဖသာ လွတ်လြ်စွာ
ထိုတ်ဖ ာ်ဖပြာဆိုခွင် နှင် လွတ်လြ်စွာ သင််းြင််း
ွွဲွဲ့စည််းခွင်ဆိုငရ
် ာ ရြိုငခ
် ွင်မျာ်းကို အပြည်အဝ
ချြု်းဖ ာက် ကနသ
် တ် ခံခွဲ ကကရသည်။ "ဂျာနယ်လစ် အချြုွဲ့သည် အကကမ််း က်မှု တိုက် ျက်ဖရ်းဥြဖဒ
(၂၀၁၄) ဖအာက်တွင် စွွဲချက်တင် ခံရခွဲပြီ်း၊ 'ဆွွဲဖဆာင်မှု' နှင် 'ဝါဒပ နပ် ခင််း' ဆိုဖသာလိုြ်ရြ်မျာ်း အဖြေါ်
အလွနအ
် မင််း အပြစ်ဖြ်းသည် အနမ်ဆံို်းနှင် အပမင်ဆံို်း အပြစ်ဒဏ်မျာ်းကို ရင်ဆိုငက် ကရသည်၊ ၄င််းမှာ
(၁၄%) ရှသည်။" တစ်ချြုွဲ့ မှာ ၂၀၁၃ ခိုနစ
ှ ် ဆက်သွယ်ဖရ်းဥြဖဒ (၅%)အြါအဝင် 'အသဖရ ျက်မှု'ကို
ရာဇဝတ်မှု အပ စ် ွင်ဆိုထာ်းသည် ပမန်မာနင
ို င
် ၏
ံ ဒစ်ဂျစ်တယ် ဥြဖဒမျာ်း (၇%) ၏ အချြု်းမညီဖသာ
ပြဋ္ဌာန််းချက် မျာ်းဖအာက်တွင် စွွဲချက်တင် ခံခွဲကကရသည် ။
၃၄ြတ်သမ််း
ခံရဖသာ သိုမဟိုတ်
၃၃ Free Expression Myanmar (2022), “၅၀၅ က: လက်စာ်းဖချဖသာ လိုြ်ရြ်”
၃၄ ဆက်သွယ်ဖရ်းဥြဖဒ ြိုဒမ
် ၆၆ (ဃ) သည် အသဖရ
ျက်မှု (defamation) ကို ဖ ာ်ပြထာ်းဖသာ်လည််း၊
အာဏာသမ််းမတိုငမ
် ီကာလအတွင်း် တရာ်းစွွဲဆိုမှုအမျာ်းစိုမှာ ဖစာ်ကာ်းမှု (insult) နွဲြတ်သက်ဖသာ အမှုမျာ်းပ စ်သည်။ အဖသ်းစတ်အတွက်
Free Expression Myanmar (FEM) ၏ ၂၀၁၇ ခိုနစ
ှ ်ထိုတ် “၆၆(ဃ) – တကယ်မဖပြာင််း လွဲဖသ်း” အစီရင်ခံစာကို ရည်ညွှန်း် နင
ို ြ
် ါသည်။
www.icnl.org
17