သတင်းသမားများသည် အစိBးရထိန်းချ-ပ်ထားေသာသတင်းအချက်အ လက်များကိB ရE+ိရန��အQမဲတေစ ^ကိ-းစားတတ်iကသည်။ ထိBသိB လB ့ ပ် ေဆာင်iကြခင်းေiကာင့် ၄င်းတိသည် B့ အစိBးရ၏မ9ဝါဒ*+င ့် လBပ်ထံBးလBပ် နည်းများကိB စkဆက်မြပတ်ေလ့လာေစာင့i် ကည့်သ9များ ြဖစ်ေနေလ့ E+ိသည်။ ဂျာနယ်လစ်များ၏ ဘံBယ9ဆချက်များသည် ြမန်မာ*ိင B င ် အ ံ ေန ြဖင့် RTI ဆိBငရ ် ာSDG *+င ့် MSDP ကတိကဝတ်များကိB မည်မgအေကာင် အထည်ေဖာ် ေနသည်ကိBြပသသည့် အေကာင်းဆံBးအíÑနး် ကိန်းများြဖစ် သည်။ ဤအစီရင်ခံစာအတွက် "RTI ဆန်းစစ်ေလ့လာသ9များ" အြဖစ် ေဆာင် ရွ က်ရန် ြမန်မာ*ိင B င ် ံတဝ+မ်းမ+ လ9မGေရးေနာက်ခံ အမျိ-းမျိ-းE+ိေသာ ဝါရင့် သတင်းသမား ၂၀ဦးအား ေရွ းချယ်ခဲ့သည်။ RTI ေလ့လာဆန်းစစ်သ9များ အား အစိBးရ၏ RTI ကတိကဝတ်များ*+င ့် စံBစမ်းေထာက်လ+မ်းသတင်း ေရးသားမGပညာကိB အစိBးရ၏ RTI မ9ဝါဒ*+င ့် လBပ်ထံBးလBပ်နည်းများအား ေလ့လာေစာင့i် ကည့်ေရးလက်နက်တစ်ခBအြဖစ် အသံBးချပံBတိBကိ ့ B သင် တန်းေပးခဲ့သည်။ စစ်ေဆးသည် (^ကိယာ): စနစ်တကျဆန်းစစ်သည်။ ် ာ RTI ေလ့လာဆန်းစစ်သ ? (နာမ်): အစိBးရ၏ RTI ကတိကဝတ်ဆိBငရ အေကာင်အထည်ေဖာ်မGများကိB စနစ်တကျဆန်းစစ်၍ အစီရင်ခံစာ ေရးသားသ9။ သင်တန်းအQပီးတွင ် RTI ေလ့လာဆန်းစစ်သ9တစ်ဦးစီသည် ြမန်မာ*ိင B ်င ံ ၏ RTI ကတိကဝတ်ဆိBငရ ် ာ ြဖည့်ဆည်း ေဆာင်ရွက်ချက်များကိB အကဲ ြဖတ်ရန် ေဒသအဆင့်စံBစမ်းစစ်ေဆးမGတစ်ခB ြပ-လBပ်ခဲ့သည်။ စံBစမ်းစစ် ေဆးမG တစ်ခBစီတွင ် 'RTI ကတိကဝတ်များြဖည့်ဆည်းေဆာင်ရွက်ရန် တာဝန်E+ိသ9' မ+ ထိန်းချ-ပ်ထားေသာ မ9ဝါဒ သိBမဟB ့ တ် ဘတ်ဂျက်အစE+ိ သည့် 'သတ်မ+တ် (ပစ်မ+တ်) သတင်းအချက်အလက်များ' (Target Information) ကိB ေဖာ်ထBတ်ြခင်းပါဝင်ခဲ့သည်။ 'RTI ကတိကဝတ်များ အေကာင်အထည်ေဖာ်ရန် တာဝန်E+ိသ'9 ဆိBသည်မ+ာ အများြပည်သ9အ ကျိ-းအတွက် သတင်းအချက်အလက်များကိB တာဝန်ယ9ထိနး် သိမ်းထား Qပီး ထိBသတင်းအချက် အလက်များကိB ြပည်သ9များထံထBတ်ြပန်ရန် တာ ဝန်E+ိသည့်အစိBးရအဖွဲhအစည်းတစ်ခBြဖစ်သည်။ သတင်းအချက်အလက် တစ်ခBစီကိB ယင်း၏ ေဒသဆိBငရ ် ာအေရးပါမG*င + ့် ေဒသတိBးဖွံh Qဖိ-းတိBးမG*င + ့် သက်ဆိBငမ ် G���ေပPတွင ် အေြခခံ၍ေရွ းချယ်ခဲ့ြခင်း ြဖစ်သည်။ ထိေနာက် B့ ပစ်မ+တ်သတင်းအချက်အလက်အား ေတာင်းခံေသာအခါ RTI ေလ့လာ ဆန်းစစ်သ9 (RTI Auditors) များသည် အသိပညာ၊ သေဘာထား*+င ့် လBပ်ေဆာင်ပံBများကိB စစ်ေဆးရန်၊ RTI ကတိကဝတ်များ ြဖည့်ဆည်း ေဆာင်ရွက်ရန် တာဝန်E+ိသ9 (RTI Duty Bearers)များကိB ချဥ်းကပ်ခဲ့ သည်။ Journalists try to access government-held information all the time. In doing so, they act as regular and consistent observers of the government’s policies and practices. Their collective perceptions are excellent indicators of the extent to which Myanmar is delivering on its SDG and MSDP commitments to RTI. For this report, 20 senior, experienced journalists were selected from different backgrounds and from across Myanmar to act as “RTI Auditors”. The RTI Auditors received expert training on the government’s commitments to RTI, and on using investigative journalism as a tool to observe the government’s RTI policies and practices. Audit (verb): Conduct a systematic review. RTI Auditor (noun): A person who audits and writes a report on the government’s implementation of its RTI commitments. Following the training, each RTI Auditor designed a local-level investigation to assess Myanmar’s fulfilment of its RTI commitments. Each investigation involved identifying “Target Information”, such as a policy or budget, which was known to be held by an “RTI Duty Bearer”, a government body that bears information in the public interest and therefore has a duty to provide it to the public. Each piece of Target Information was chosen due to its significant local importance and its relevance to local development. The RTI Auditors then approached the RTI Duty Bearers to test their knowledge, attitude, and behaviour when the Target Information was requested. Duty (noun): A responsibility or legal obligation. RTI Duty Bearer (noun): An individual with a Duty to fulfil RTI. (The Duty originates from the MSDP.) The 20 RTI Auditors engaged with over 50 RTI Duty Bearers across 12 of Myanmar’s States and Regions between November 2020 and January 2021. Each RTI Auditor engaged with an average of four RTI Duty Bearers in their investigations. B ့ တ် ဥပေဒေiကာင်းအရ တာဝန်။ တာဝန် (နာမ်) - တာဝန်ယ9မG၊ သိမဟB RTI ကတိကဝတ်များ ြဖည့်ဆည်းေဆာင်ရွက်ရန်တာဝန်@ိသ + ? (နာမ်) - RTI ကိB ြဖည့်ဆည်းေဆာင်ရွက်ရန် တာဝန်E+ိသ9 (တာဝန်သည် MSDP မ+ အစြပ-သည်။) Free Expression Myanmar - Page 19