ြမန်မာ*ိင = င ် ၏ ံ RTI ကတိကဝတ်အေကာင်အထည်ေဖာ်မ; များကိ= အကဲြဖတ်ြခင်း Assessing Myanmar’s fulfilment of its RTI commitments သတင်းထ=တြ် ပန်ချက်များသည် အစိ=းရအေနြဖင့် တစ်စံ=တစ်ရာမ+န် ကန်စွာလ=ပ် ေဆာင်သ ည့်အ ချိန်ကိ= ေဖာ်ြပသည်။ RTI ကမ? အစိ=းရ၏ လ=ပ်ေဆာင်ချက် မ+ားသည့်အချိန်ကိ= ေဖာ်ြပသည်။ Press releases tell us when the government does something right, but RTI lets us know when they do not. Patrick Leahy, USA Senator (1996) Patrick Leahy ၊ အေမရိကန်လÑတ်ေတာ်အမတ် (၁၉၉၆) ြမန်မာ*ိင B င ် ံသည် RTI ဥပေဒြပဌာန်းြခင်းဆိBငရ ် ာ SDG *+င ့် MSDP ကတိ ကဝတ်များကိB ယခBအချိန်ထိြပည့်မီေအာင်အေကာင်အထည်ေဖာ်ေဆာင် ရွ က်*င ိB ြ် ခင်းမE+ိပါ။ ြပန်iကားေရးဝန်^ကီးဌာနသည် ၂၀၁၆ *+င ့် ၂၀၁၇ ခB*+စ် အတွင ်း အဆိBြပ- RTI ဥပေဒမ9iကမ်း အမျိ-းမျိ-းကိB ြဖနေ ် ့ ဝခဲ့ေသာ်လည်း ယင်းဥပေဒသည် ထိBစkကတည်းက ေပျာက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ အမျိ-း သားဒီမိBကေရစီအဖွဲhချ-ပ်အေနြဖင့် ပွင ့်လင်းြမင်သာမG ကတိကဝတ်များ ကိB ၄င်း၏ ၂၀၂၀ အေထွေထွေရွ းေကာက်ပွဲ ေiကညာစာတမ်းမ+ ဖယ်E+ား လိBက်ြခင်းသည် ေနာက်ထပ်ဆBတ်ယBတ်မGတစ်ခBပင်ြဖစ်သည်။ မည်သပင် ိB ့ ဆိBေစကာမ9 RTI ဥပေဒမE+ိြခင်းသည် အစိBးရအား RTI ကတိ ကဝတ်များမ+ လွတ်Qငိမ်းခွငြ့် ပ-မည်မဟBတ်ပါ။ SDG ၁၆.၁၀*+င ့် MSDP လBပ်င န်းအစီအစk ၁.၅.၃ *+စ်ခBလံBးသည် ဥပေဒတစ်ခBတည်းထက်များစွာ ကျယ်ြပန်သ + ်ချက်စလံBးတွင ် အစိBးရမ9ဝါဒများ*+င ့် လBပ်ထံBးလBပ် ့ ည်။ ထိB*စ နည်းများတွင ် RTI ကတိကဝတ်များ ပိBမိBခိBငမ ် ာေစေရး*+င ့် အေကာင်အ ထည်ေဖာ်ေရး ကတိကဝတ်တစ်ခBလည်းပါဝင်သည်။ RTI စံသတ်မ+တ် ချက်များကိB RTI ဥပေဒတစ်ခBမြပဌာန်းမီ မ9ဝါဒ*+င ့် လBပ်ထံBးလBပ်နည်းများ အြဖစ် အေကာင်အထည်ေဖာ်ေဆာင်ရွက်*င ိB သ ် ည်။ အစိBးရမ9ဝါဒများ*+င ့် လBပ်ထံBးလBပ်နည်းများတွင ် RTI မည်သည့်အတိBင ်းအ တာထိပါဝင်သည်ကိB အကဲြဖတ်ရန် ခက်ခဲသည်။ မ9ဝါဒများ*+င ်သ ့ တင်း အချက်အလက်များကိB ထိမ်ချန်ထားြခင်းြဖင့် ေလ့လာအကဲြဖတ်မGများ ကိB အတားအဆီးြဖစ်ေစြခင်းမ+ာ အစိBးရ၏လgိ- h ဝ+က်မGသေဘာသဘာဝ ပင် ြဖစ်သည်။ ထိအြပင် B့ သတင်းအချက်အလက်များကိB ထBတ်ြပန်သည့် အခါတွင ်လည်း အတည်မြပ-*ိင B ြ် ခင်းေiကာင့် ယံBiကည်စိတ်ချရမGမE+ိ တတ်ေပ။ *ိင B င ် ံတကာ အကဲြဖတ်မGများကမ9အစိBးရ ၏ ကိBယ်ပိBငထ ် Bတ် Myanmar has not yet fulfilled its SDG and MSDP commitments to adopting an RTI law. The Ministry of Information circulated various drafts of a proposed RTI law between 2016 to 2017, but the RTI law has disappeared since. In a further setback, the governing National League for Democracy removed all commitments to openness and transparency from its 2020 general election manifesto.3 Nevertheless, the absence of an RTI law does not absolve the government of its RTI commitments. Both SDG 16.10 and MSDP Action Plan 1.5.3 are far broader than a law alone. They both involve a commitment to improve and implement RTI in government policies and practices too. RTI standards could be implemented into policies and practices prior to adopting an RTI law. Assessing the extent to which RTI has been embedded into government policies and practices is difficult. The nature of government secrecy is that it impedes assessments by concealing policies and information. Furthermore, when information is released, it is often unverifiable and therefore potentially untrustworthy. International assessments circumvent these obstacles by setting aside the government’s own claims and instead assess the perceptions of those persons most likely to observe the policy or practice.4 ြပန်ချက်များကိB ေဘးဖယ်ထားQပီး၊ မ9ဝါဒ သိBမဟB ့ တ် လBပ်ထံBးလBပ်နည်း ကိB ေလ့လာေစာင်i့ ကည့်ေန*ိင B ေ ် ချအE+ိဆံBးပBဂJိ-လ်များ၏ ထင်ြမင်ယ9ဆ ချက်များကိB အကဲြဖတ်ြခင်းအားြဖင့် ထိBအတားအဆီးများကိB ေE+ာင်လÑဲ iကသည်။ 3 4 For further information, see www.freeexpressionmyanmar.org/manifesto See for example, Transparency International: https://www.transparency.org/en/cpi Free Expression Myanmar - Page 18