သတင်းအချက်အလက်ရယ?သမ ိ ်းဆည်းြဖန်ေ့ ဝပိ=ငခ ် ွင့် The right to information “ဒီ*င ိ= င ် ရ ံ ဲ ြပည် သေ ? တွဟာ ြပည်သဝန် ? ့ ထမ်းအာဏာပိ=ငေ ် တွရဲ လ? ့ ့ သိ @+ငQ် ကားြပ-လ=ပ် ေဆာင်ရွက်တ့ဲ အများြပည်သဆ ? င ိ= ရ ် ာေဆာင်ရွက် ချက်တင ိ= း် ၊ အရာတိင = း် ကိ= သိပိ=ငခ ် ွင ်@ + ယ်။ သ?တေတွ ိ= ့ ဟာ အများ ့ ိတ ြပည်သ ?ဆင ိ= ရ ် ာအြပန်အလ+န်ေဆာင်ရွက်ချက်ေတွအားလံ=းအြပင် အဲဒေ ီ ဆာင်ရွက်ချက်ေတွရဲ ရလဒ် နဲ ့ သက်ေရာက်မ;ေတွကိ=ပါ သိခွင@ ့ ့် ိ+ တယ်။ ” အိ*ယ Yိ တရားလÑတ်ေတာ်ချ-ပ် တရားသ9^ ကီး မက်သs9 း (၁၉၇၅) သတင်းအချက်အလက်ရယ9သိမ်းဆည်းြဖန်ေ့ ဝပိBင ်ခွင ့် (RTI) ဆိBသည်မ+ာ အစိBးရထိနး် ချ-ပ်ေသာ သတင်းအချက်အလက်များ*+င ့် ပတ်သက်၍ အများြပည်သ9ကိBထိနး် ချ-ပ်ခွငေ ့် ပးသည့် အေြခခံမ9ြဖစ်သည်။ အစိBးရ ထိနး် ချ-ပ်သည့် သတင်းအချက်အလက်များဆိBသည်မ+ာ အများြပည်သ9 ပန်းြခံများ၊ ေကျာင်းများ*+င ့် ေဆးsံBများကဲ့သပင် ိB ့ အများြပည်သ9ပိBင ် ပစàည်းြဖစ်သည်ဟB ဆိBလိBြခင်းြဖစ်သည်။ RTI အရ အစိBးရ၏ ပထမဆံBးအခန်းကâသည် အစိBးရထိန်းချ-ပ်ထား ေသာ သတင်းအချက်အလက်အားလံBး ြပည်သ9လ9ထBရE+ိရန် စီမံေဆာင် ရွ က်ေရးြဖစ်သည်။ ယင်းတွင ် ဘâာေငွစာရင်းများမ+သည် မ9ဝါဒများ အထိ အရာအားလံBး*+င ့်သက်ဆိBငေ ် သာ သတင်းအချက်အလက်များ ပါဝင်သည်။ အစိBးရကိBငထ ် ားေသာ သတင်းအချက်အလက်များအနက် အများဆံBးေသာပမာဏကိB ြပည်သ9လ9ထBအားသိE+ိခွင ့်ေပးသင့်သည်။ အစိBးရ၏ ဒBတိယအခန်းကâမ+ာ အစိBးရထိန်းချ-ပ်ေသာ သတင်းအချက် အလက်များကိB ဥပေဒကခွငြ့် ပ-လgင်၊ တရားဝင်လgင်၊ ထိနး် ချ-ပ်ထားရန် လိBအပ်လgင် ကာကွယ်ထိနး် ချ-ပ်ရန်ြဖစ်သည်။ အစိBးရအတွက် သတင်း အချက်အလက်ကာကွယ်ရန် တစ်ခBတည်းေသာ တရားဝင်အေiကာင်း “The people of this country have a right to know every public act, everything, that is done in a public way, by their public functionaries. They are entitled to know the particulars of every public transaction in all its bearing.” Justice Mathew, Supreme Court of India (1975) The right to information (“RTI”) is the principle of giving the public control over government-held information. This means that government-held information is public property, just like public parks, schools, and hospitals. Under RTI, a government’s first role is to manage public access to all government-held information. This includes information on everything from budgets to policies. The vast majority of information held by a government should be open to the public. A government’s second role is to protect governmentheld information when it is lawful, legitimate, and necessary to do so. The only legitimate reason for protecting information is if its release would directly harm the public. For example, information about an individual’s health should be protected. However, it is never legitimate to protect information simply because its release would embarrass the government. For example, information that shows government corruption should never be protected. ရင်းမ+ာ အကယ်၍ သတင်းအချက်အလက် ထBတ်ြပန်လိBက်ပါက ြပည်သ9 လ9ထBကိB တိBက်sB ိက်ထိခိBက်ေစမည့်အခါြဖစ်သည်။ ဥပမာအားြဖင့် တစ် ဦးတစ်ေယာက်၏ ကျန်းမာေရး*+င ့်ပတ်သက်ေသာ သတင်းအချက်အ လက်ကိB ကာကွယ်ထားသင့သ ် ည်။ သိေသာ် B့ (ထိBသိBကာကွ ယ်ေပးရန်မ ့ လိBသည့်) သတင်းအချက်အလက်ကိBမ9 ထိနခ ် ျန်ကာကွယ်ထားြခင်းသည် မည်သည့်အခါတွငမ ် g တရားမဝင်ေပ။ အဘယ်ေiကာင်ဆ ့ ိBေသာ် ယင်းသ တင်းအချက်အလက်ေပါက်iကားသွားသည့်အခါ အE+က်ရရမည့်သ9မ+ာ အစိBးရသာြဖစ်သည်။ ဥပမာအားြဖင့် အစိBးရ၏ အဂတိလိBက်စားမGဆိBင ် ရာ သတင်းအချက်အလက်များကိB မည်သည့်အခါမg ကာကွယ်မထား သင့ေ ် ပ။ Free Expression Myanmar - Page 8