မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း အ ွွဲ့ နှငအ ပ် က်လထိုအပါအဝင်- အြျ ်းြျ ်းဖသာ ပါဝင်လိုပ်ဖဆာင်သြျာ်း ပါဝင်ပတ်သက်ဖစမခင််း ့်် သည် အြှီသဟကင််းလွတ်လပ်ြှုကို မြြှင်တ ့် င် န် အဖထာက်အကမ စ်ဖစသည်။ ထန််းဖကျာင််းဖ ်းအ ွွဲ့ ဝင်ြျာ်း၏ လိုပ်ပိုငခ ် ွင၊့်် သက်တြ််းနှင့်် ခန်အပ် ့် ခံ ပပီ်းဖနာက် ာထ်းြှ ယ်ရှာ်းခံ ြှုတို ့် အဖပေါ်အကာ အ ကွယ်ဖပ်းမခင််းကလည််း အဖ ်းကကီ်းသည်။ ၃.၁.၂ စံုလင်ကွမပာျားြှု (Diversity) ကိုလသြဂ္ လွတ်လပ်စွာဖတွ်းဖခေါ်ယဆပိုငခ ် ွငန ့်် င ှ ့်် ထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငဆ ့်် ိုင် ာ အထ်းအစီ င်ခံပိုဂ္ လ်၊ ဥဖ ာပအတွင်း် လံိုမခံ ဖ ်းနှင့်် ပ်းဖပါင််းဖဆာင် ွ က်ဖ ်းအ ွွဲ့ (OSCE)၊ သတင််းြီေယ ီ ာလွတ်လပ်ြှုကိုယ် စာ်းလှယ်၊ အဖြ ကန်မပည်ဖထာင်စိုြျာ်းဆိုင် ာအ ွွဲ့ (OAS)၊ လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငဆ ့်် ိုင် ာ အထ်းအစီ င်ခံပိုဂ္ လ် နှင့်် လသာ်းနှငလ ့်် ထိုအခွငအ ့်် ဖ ်းဆိုင် ာ အာ ကန်ဖကာ်ြရှင် (ACHPR)၊ လွတ် လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငန ့်် င ှ ့်် သတင််းအချက်အလက် ယပိုငခ ် ွငဆ ့်် င ို ် ာ အထ်းအစီ င်ခံပိုဂ္ လ် - စ သည့်် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငဆ ့်် ိုင် ာ အထ်း နင ို င ် တ ံ ကာ ပိုဂ္ လ်ြျာ်းြှ ထိုတ်မပန်သည့်် ‘ရိုပ်/သံ ထိုတ် လွှငတ ့်် င်ဆက်ြှုတွင် စံိုလင်ကွမပာ်းြှုဆိုင် ာ ၂၀၀၇ ခိုနစ ှ ် ပ်းတွဖ ကညာချက်’ တွင်- သတင််းြီေယ ီ ာ စံိုလင်ကွမပာ်းြှုအဖပေါ် အမပည့််အဝ အသာ်းဖပ်းဖ ာ်မပထာ်းပပီ်း၊ ၎င််းတွင် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆို ခွင၏ ့်် အစတ်အပိုင်း် တစ်ခိုအမ စ်နင ှ ့်် ေီြိုကဖ စီ၏အဖမခခံဖထာက်တိုငတ ် စ်ခိုအမ စ် အဖ ်းပါြှုတက ို ့် ို ဖ ာ်မပထာ်းသည်။13 ယင််းပ်းတွဖ ကညာချက်တွင် - သတင််းြီေယ ီ ာ စံိုလင်ြျာ်းမပာ်းြှု သြဟို ို ့် တ် ကွမပာ်းြှုအတွက် ထင်ရှာ်း သည့်် အပိုင်း် ၃ ပိုင်း် ကို ဖ ာ်ထိုတ်ထာ်းပပီ်း - အဖ ကာင််းအ ာပိုင်း် ၊ သတင််းအ ွွဲ့/ဌာန ပိုင်း် နှင့်် အ င််း အမြစ်ပိုင်း် - တို ့် မ စ်သည်။14 ြတကွမပာ်းဖသာ လြှုအသိုင်း် အဝိုင်း် ဝင်တ၏ ို ့် လိုအပ်ချက်ြျာ်းနှင့်် အကျ ်း စီ်းပွာ်းြျာ်းအတွက် ကျယ်မပန်သည် ့် အဖ ကာင််းအ ာအြျ ်းြျ ်းတိုက ို ် န် ဖရှ်းရှု သည့်် အ ့် ့် ို တင်မပနင ဖ ကာင်ျားအ ာြ ာျား၏ စံုလင်ကွမပာျားြှု (Diversity of Content) သည် အထင်ရှာ်းဆံို်းမ စ်ပပီ်း၊ စံိုလင်ကွ မပာ်းြှုအြျ ်းအစာ်းအနက် အဖ ်းအကကီ်းဆံို်းတစ်ြျ ်းမ စ်သည်။ လြှုအသိုင်း် အဝိုင်း် အတွင်း် အိုပ်စိုအာ်း 13 14 ၂၀၀၇ ေီဇင် ာ ၁၂ တွင် လက်ခံကျင်သ ့် ံို်းသည် http://www.osce.org/fom/66176. Thomas Gibbons, “ထွန်း် ကာ်းလာသည့်် ြီေယ ီ ာလိုပ်ငန််းအတွင်း် ပိုငဆ ် ိုငြ ် ှုနင ှ ့်် ထန််းချ ပ်ြှုစိုဖဝ်းသပ်သည််းဖနမခင််း” (Concentrations of Ownership and Control in a Converging Media Industry)”, in Chris Marsden & Stefaan Verhulst, eds., ဥဖ ာပါ ေီဂျစ်တယ် ရိုပ်မြင်သံ ကာ်းဆိုင် ာ ထန််းဖကျာင််းမခင််းတွင် ကွမပာ်းထွန်း် ကာ်းလာြှု (Convergence in European Digital TV Regulation) (London, Blackstone Press Ltd., 1999), pp. 155-173, p. 157 တက ို ့် ိုလည််း ကည့််ပါ။ ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 23