မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း ဖ ကာင််းအ ာြျာ်းနှငစ ့်် ပ်လျဥ််း၍မ စ်ဖစ သတင််းြီေယ ီ ာလွတ်လပ်ခွငအ ့်် ဖပေါ် ြြ ြတကန်သတ် ့် မခင််းြျ ်း ြမ စ်သင်ပ ့် ါ။ • အြှီသဟကင််း၍လွတ်လပ်ြှု : ဥပဖေြျာ်းသည် နင ို င ် ဖ ံ တာ်ပိုင်း် (နင ို င ် ဖ ံ ်း) နှင့်် စီ်းပွာ်းဖ ်းပိုင်း် နှစ် က်စလံို်းတြှ ို ့် သတင််းြီေယ ီ ာကဏ္ဍအဖပေါ် ဝင်ဖ ာက်စွက် က်ြှုကို အတတ်နင ို ဆ ် ံို်း ကာကွယ် ဟန်တာ်းဖပ်းသင် သ ့် ့် ည်။ • စံိုလင်ကွမပာ်းြှု : သတင််းြီေယ ီ ာ ယလက်လှြ််းြှီနင ို ြ ် ှုကို အတတ်နင ို ဆ ် ံို်း ကျယ်ကျယ်မပန်မပန် ့် ရှ့် ဖစ န်နင ှ ၊့်် သတင််းြီေယ ီ ာသည် လြှုအသိုင်း် အဝိုင်း် ရှ လထိုအာ်းလံို်းတို၏ ့် လိုအပ်ချက်ြျာ်းနှင့်် အ ကျ ်းစီ်းပွာ်းြျာ်းအတွက် ပ်တည်ဖ ကာင််း၊ ြတညီဖသာ ရှု ဖထာင်အ ့် မြင် နှင့်် အဖ ကာင််းအ ာ အ ြျ ်းြျ ်းတက ို ့် ို တင်မပဖ ကာင််း ဖသချာဖစ န် တအတွ ို ့် က် ဥပဖေြျာ်းသည် စံိုလင်ကွမပာ်းြှုကို မြြှင့်် တင်ဖပ်းသင်သ ့် ည်။ ၃.၁.၁ ထန်ျားဖက ာင်ျားဖ ျား အ ွဲ့ွြ ာျား၏ လွတလ ် ပ်ြှု လိုငစ ် င်ချထာ်းဖပ်းမခင််း၊ အသအြှတ်မပ အဖထာက်အထာ်းထိုတ်ဖပ်းမခင််း၊ လက်ဖအာက်ခံ (subsidies) ြျာ်းအမ စ်ချထာ်းဖပ်းမခင််း သြဟို ို ့် တ် အမခာ်းကစစ ပ်ြျာ်း စသမ င်-့် သတင််းြီေယ ီ ာထန််းဖကျာင််းသည့်် အခွငအ ့်် ာဏာရှသည့်် အ ွွဲ့ြျာ်းအဖနမ င်-့် နင ို င ် ဖ ံ ်းအ မ စ်ဖစ၊ စီ်းပွာ်းဖ ်းအ မ စ်ဖစ ဝင်ဖ ာက်စွက် က်မခင််းြှ ကာကွယ် န်အတွက် အြှီသဟကင််းလွတ်လပ်ြှုရှ ြည်မ စ်ဖ ကာင််း နင ို င ် တ ံ ကာ ဥပဖေ ဖအာက်တွင် အခိုငအ ် ြာမပဋ္ဌာန််းထာ်းသည်။ အြှနတ ် ကယ်ပင် အထက်တွငဖ ် ာ်မပထာ်းသည့်် အတိုင်း် ၎င််းသည် သတင််းြီေယ ီ ာထန််းဖကျာင််းမခင််း၏အဖမခခံကျဖသာ ြတစ် ပ်ပင် မ စ်သည်။ ယင််းသို ့် မ စ် မခင််း၏အဖ ကာင််း င််းြှာ ထင်ရှာ်းသည်။ အဆိုပါက့်သအကာအကွ ို ့် ယ်ြရှပါက ယင််းထန််းဖကျာင််းဖ ်း အ ွွဲ့ြျာ်း၏ ဆံို်းမ တ်ချက်ြျာ်းသည် - လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငန ့်် င ှ ့်် အြျာ်းမပည်သအကျ ်းစီ်းပွာ်း အတွက်မ စ် ြည့််အစာ်း နင ို င ် ဖ ံ ်းနှင့်် စီ်းပွာ်းဖ ်းဆိုင် ာစဥ််းစာ်းချက်ြျာ်းမ င့်် လွှြ််းြို်းခံ ြည် မ စ်သည်။ ြီေယ ီ ာထန််းဖကျာင််းဖ ်းအ ွွဲ့ြျာ်း၏လွတ်လပ်ြှုအဖပေါ် အကာအကွယ်ြရှမခင််းသည် နင ို င ် အ ံ ဖမြာက်အ ြျာ်းတတွ ို ့် င် လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ် အမပင််းထန်ဆံို်း ပခြ််းဖမခာက်ြှုြျာ်းအနက် တစ်ခို မ စ်သည်။ လက်ဖတွွဲ့တွင် ယင််းအ ွွဲ့ြျာ်း၏လွတ်လပ်ြှုကို ြည်သအကာအကွ ို ့် ယ်ဖပ်း ြည်ဟသည့်် ဖြ်းခွန်း် ြှာ လည််း အဖမ ဖပ်း န် ခက်ခပပီ်း၊ ယင််းသအကာအကွ ို ့် ယ်ဖပ်း န် တကျသည့််စံဖဆာင် ွ က်ချက်ပံိုစံြျာ်းြှာ ဖေသခံ နင ို င ် ဖ ံ ်းနှင့်် အသင််းအ ွွဲ့ ဌာနဆိုင် ာ ဖနာက်ခံအဖ ကာင််းအ ာြျာ်းအဖပေါ်တွငြ ် တည်ြည်မ စ် သည်။ ဖယ ိုယျအဖမခခံြအာ်းမ င့်် ထန််းဖကျာင််းဖ ်းအ ွွဲ့ဝင်ြျာ်းအာ်း ခန်အပ် ာတွင် - ဥပဖေမပ ဖ ်း ့် ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 22