စိတက န်းမာရ ်း ဝနရဆာငမှုမ ာ်းအာ်း အလွနအမင်းလိိုအ ရနသညကိို ရတွွေ့ မညမြစသည။ ရိဟ
ို ငဂ ာ
ဒိုကခသညမ ာ်း၏ စိတက န်းမာရ ်းနင တသက၍ မ ြုလို ထာ်းရသာ သိုရတသနမ ာ်းအနည်းငယသာ
ရ
ိ သာ
လည်း UNHCR မ “ရဒါသရ ါကကွွဲထက
ွ လွယမခင်း၊ စိတရြာကသွာ်းသကွဲသိိုို့ ရ ာဂါလကခဏာမ ာ်း၊ ကိိုယခနဓာ
ိိုင်းဆိိုင ာ သိမ
ိုို့ ဟိုတ ရဆ်း ညာအာ်းမြင မ င်းမ နိိုငသည ရ ာဂါလကခဏာမ ာ်း၊ မ
ိုံ နအလို မလို မခင်း နင
ရသရ ကာင်းကကံစညမခင်း” စသညတိိုို့နငအတ စိတ
နမခင်း၊ စိတဓာတက မခင်း၊ စာ်းခ ငစိတရ ာကဆိုံ်းမခင်း
ရဝဒနာခံစာ်းရန သည လ အမ ာ်းအမ ာ်း ရ
ိ နသညဟိုတငမ ထာ်း ါသည။43
ထိိုို့အမ င အ င်းနီ်းဆိုံ်းအရြာမ အ ကမ်းြကမခင်း၊ အိမတွင်းအ ကမ်းြကမခင်း နင လိင င
ိို ်းဆိိုင ာ အ ကမ်းြက
မခင်းစသည မြစ
မ ာ်းသညလည်း စခန်းမ ာ်းတွင မမငတကရနခွဲသညဟို ရိိုဟငဂ ာအမ ိြု်းသမီ်း အြွွဲွေ့အစည်း
မ ာ်းမ ရြာမ ထာ်း ါသည။44 ၎င်းတိိုို့မ ဆကလက၍ ဒိုကသ
ခ ညလဦ်းရ ်း၏ ၆၇ ာခိင
ို နှုန်းသည အမ ိြု်းသမီ်းနင
မိန်းကရလ်းငယမ ာ်းမြစကာ က ာ်း၊မ တန်းတညီမ မှုမ ိမခင်း နင ရဘ်းြယခံထာ်း မခင်းတိိုို့ရ ကာင ၎င်းတိိုို့၏
အနာဂတမာ အကနို့အသတခံရန သညဟို ဆိို ါသည။ မ ိြု်းဆက ွာ်းဆိင
ို ာ က န်းမာရ ်းဝနရဆာငမှု လက
လမ်းမီနိိုငမခင်းသည အထ်းသမြင ငသနသ(survivor) ဒိုကခသညအမ ိြု်းသမီ်းမ ာ်းအတွက အလွန အရ ်းကကီ်း
ါသည။ ဘင်္ဂလာ်းရဒ မ ညထွဲရ ်းဝနကကီ်းဌာနမ ဒိုကသ
ခ ညအမ ိြု်းသမီ်းဦ်းရ ၏ ၉၀
ာခိိုငနှုန်းသည အဓမမ
မ ြုက ငခံခွဲ သညဟိုဆိိုသည။ ထိမ
ို အမ ိြု်းသမီ်း ၇၀,၀၀၀ခနို့သည မမနမာနိိုငငံတွင လိငအ ကမ်းြကမှု ခံခွဲ
45
ရသာရ ကာင ကိိုယဝနရဆာငထာ်း သည သိမ
ိုို့ ဟိုတ ကရလ်းရမွ်းြွာ်းထာ်းရသာ မိခငအသစစကစကမ ာ်း
မြစသညဟိုခနို့မန်း သည။46
အထ်းသမြင ညာရ ်းဆိိုင ာအခွငအရ ်းနင တသက၍ ဒိုကခသညစခန်းမ ာ်းတွငရန ရသာ ကရလ်းငယမ ာ်း
၏ အနာဂတမာ မရသခ ာမရ
ာရန ါ။ ၂၀၁၇ ခိုနစမ ၂၀၂၀ ခိုနစအရစာ ိိုင်းကာလအတွင်း ဘင်္ဂလာ်းရဒ
အစိို်း မာ ရိဟ
ို ငဂ ာဒိုကခသညမ ာ်း၏ ရက ာင်း ညာရ ်းတကရ ာကခွငတာ်းမမစခွဲရသာရ ကာင ရက ာင်းရန
အ ွ ယ ကရလ်းဦ်းရ ၄၀၀,၀၀၀ ခနို့နီ်း ါ်း၏ ညာရ ်းအခွငအလမ်း လကလွတခွဲ သည။ ရိဟ
ို ငဂ ာ ကရလ်း
ငယမ ာ်းသည အိမ ငလမှုအသိိုင်းအဝိိုင်း ိ ရက ာင်းမ ာ်းတွင တကရ ာက န စာ င်းရ ်းသွင်းခွငမ သလိို
အတန်းစာရမ်း ွွဲ မ ာ်းတွင ရမြဆိိုခွငလည်းမ
43
ါ။47 ထိအ
ိုို့ မ င ကိုလသမဂဂလသာ်းခ င်း ကညီရထာက ံရ ်းအြွွေ့ွဲ
“Culture, context and mental health of Rohingya Refugees,” United Nations High Commissioner for Refugees, 2018,
https://www.unhcr.org/5bbc6f014.pdf.
44
Taken from field notes of co-author’s conversation with RWWS and women’s rights activists during January 2020
visit to Kutupalong camps.
45
Susan Hutchinson, “Gendered insecurity in the Rohingya crisis,” Australian Journal of International Affairs 72, no. 1
(January 2018): 1-9.
46
Hutchinson, ”Gendered insecurity,” 1-9.
47
“Are We Not Human? Denial of Education for Rohingya Refugee Children in Bangladesh,” Human Rights Watch,
December 3, 2019, https://www.hrw.org/report/2019/12/03/are-we-not-human/denial-education-rohingya-refugeechildren-bangladesh.
18